Nằm ở độ cao trên 2.000m so với mực nước biển, xã Y Tý (Lào Cai) từ lâu được biết đến với khí hậu mát mẻ quanh năm, độ ẩm cao và hệ sinh thái tự nhiên phong phú. Không chỉ là điểm đến du lịch hấp dẫn, vùng đất này đang từng bước khai mở những hướng đi mới trong phát triển nông nghiệp, đặc biệt là mô hình trồng rêu đất – một loại giá thể có giá trị kinh tế cao phục vụ sản xuất hoa lan và nông nghiệp công nghệ cao.
Tận dụng lợi thế tự nhiên sẵn có, anh Nguyễn Văn Hùng đã mạnh dạn đưa mô hình trồng rêu đất về thôn Nhìu Cồ San. Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực trồng và chăm sóc hoa lan, anh Hùng nhận thấy tiềm năng lớn từ loại rêu bản địa tại Y Tý – vốn có đặc tính tương đồng với các loại rêu cao cấp phải nhập khẩu từ nước ngoài.
Trước đây, nguồn giá thể rêu phục vụ ngành trồng lan trong nước chủ yếu phụ thuộc vào nhập khẩu từ Trung Quốc và Chile. Tuy nhiên, những biến động trong giai đoạn dịch bệnh đã khiến nguồn cung bị gián đoạn, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chủ động nguồn nguyên liệu trong nước. Từ thực tế đó, việc nghiên cứu, thuần hóa và phát triển rêu đất bản địa đã mở ra một hướng đi mới đầy triển vọng.
Bắt đầu từ việc thuê lại những diện tích ruộng một vụ kém hiệu quả của người dân, anh Hùng tiến hành trồng thử nghiệm rêu đất trong điều kiện môi trường tự nhiên phù hợp. Sau thời gian đầu gặp không ít khó khăn, đến nay quy trình sản xuất đã dần ổn định. Rêu đất phát triển tốt trong môi trường ẩm ướt, có nước chảy thường xuyên, được nhân giống từ thân mẹ và cho thu hoạch sau khoảng 1,5 năm chăm sóc.
So với các loại giá thể truyền thống như xơ dừa, rêu đất có nhiều ưu điểm vượt trội như độ bền cao, sợi dai, lâu mục, khả năng giữ nước và dinh dưỡng tốt, rất phù hợp cho hoa lan, cây cảnh và nhiều loại cây trồng khác. Nhờ đó, sản phẩm rêu đất đang được thị trường ưa chuộng, với giá bán dao động từ 70.000 – 85.000 đồng/kg khô, mang lại giá trị kinh tế cao.
Hiện nay, mô hình đã được mở rộng lên gần 3 ha, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 10 lao động địa phương, với thu nhập ổn định khoảng 8-10 triệu đồng/người/tháng. Vào mùa thu hoạch, nhu cầu lao động còn tăng cao, góp phần giải quyết việc làm thời vụ cho nhiều hộ dân trong thôn.
Mô hình trồng rêu đất tại thôn Nhìa Cồ San, xã Y Tý đang mở ra hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng hiệu quả cho người dân vùng cao.
Không chỉ mang lại thu nhập trực tiếp, mô hình trồng rêu đất còn góp phần quan trọng trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại địa phương. So với cây lúa – vốn cho hiệu quả kinh tế thấp trên những diện tích ruộng một vụ, rêu đất đang chứng minh là cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đặc thù của vùng cao Y Tý, đồng thời tạo ra giá trị gia tăng cao hơn.
Đáng chú ý, thị trường tiêu thụ rêu đất trong nước còn rất lớn khi phần lớn nhu cầu vẫn đang phụ thuộc vào nhập khẩu. Đây chính là dư địa để mô hình tiếp tục mở rộng quy mô. Nhằm thúc đẩy phát triển vùng nguyên liệu, anh Hùng đã triển khai liên kết với người dân theo hình thức hỗ trợ kỹ thuật, ứng trước chi phí và cam kết bao tiêu sản phẩm.
Thực tế cho thấy, việc phát triển cây rêu đất không chỉ dừng lại ở giá trị kinh tế trước mắt mà còn mở ra hướng sản xuất nông nghiệp bền vững, thân thiện với môi trường. Đây cũng là mô hình phù hợp với chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, góp phần giảm nghèo bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Từ một loại thực vật tự nhiên ít được chú ý, rêu đất nay đang trở thành “cây làm giàu” mới trên vùng cao Y Tý. Với sự năng động của người dân, cùng định hướng hỗ trợ từ chính quyền địa phương, mô hình này hứa hẹn sẽ tiếp tục được nhân rộng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng hàng hóa, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân vùng cao.
Theo: Cổng TTĐT Sở NNMT Lào Cai
