Theo The New York Times, cuộc họp kín 6 giờ giữa ba bên Mỹ-châu Âu-Ukraine nhanh chóng xuất hiện diễn biến bất ngờ.
Ngày 9/10/2026, các quan chức Mỹ, Ukraine và châu Âu gặp nhau tại Miami, bang Florida (Mỹ), để thảo luận những phương án mới nhằm tìm lối thoát cho cuộc xung đột Nga – Ukraine trước mùa đông.
Phía Mỹ có đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump. Đoàn Ukraine gồm các quan chức cấp cao phụ trách đối ngoại, an ninh và hoạt động chính trị. Đại diện một số nước châu Âu cũng tham gia cuộc họp.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky không trực tiếp dự cuộc gặp. Trước đó, ông xác nhận đoàn đàm phán Ukraine sẽ sang Mỹ làm việc với các đặc phái viên của ông Trump, trong khi bản thân tiếp tục theo dõi tiến trình từ xa.
Tuy nhiên, theo The New York Times, cuộc họp nhanh chóng xuất hiện diễn biến bất ngờ. Ông Witkoff và ông Kushner thông báo Washington sẽ đình chỉ các lệnh trừng phạt đối với nhiên liệu diesel của Nga. Đồng thời, họ truyền đạt yêu cầu cứng rắn của ông Trump: Ukraine phải ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu Nga.
Một quan chức Ukraine lập tức đặt câu hỏi: Kiev sẽ nhận được gì để đổi lại?
Theo ba nguồn tin thân cận với cuộc họp, phía Mỹ đáp lại rằng Washington đã làm quá nhiều cho Ukraine và không cần phải trao đổi thêm bất cứ điều gì để Kiev chấm dứt các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu Nga. Sau đó, phía Mỹ đề cập đến hoạt động chia sẻ tình báo của Washington, vốn được coi là nguồn hỗ trợ đặc biệt quan trọng đối với Ukraine.
Bất đồng dầu diesel đẩy quan hệ Mỹ – Ukraine vào căng thẳng
Tranh chấp nhanh chóng leo thang, trở thành một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất giữa Washington và Kiev kể từ cuộc tranh cãi nảy lửa giữa ông Trump và ông Zelensky tại Phòng Bầu dục năm 2025. Tương lai viện trợ của Mỹ dành cho Ukraine một lần nữa bị đặt dấu hỏi.
Diễn biến này cho thấy nỗ lực của ông Trump nhằm kéo giảm giá năng lượng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 có nguy cơ làm chệch hướng các cuộc đàm phán vốn mong manh về Ukraine.
Theo hai nguồn tin thân cận với tiến trình thương lượng, ông Witkoff và ông Kushner cho biết họ đã hoãn chuyến đi dự kiến tới Nga cho đến khi ông Zelensky cải thiện quan hệ với ông Trump.
Đối với Ukraine và các nước ủng hộ Kiev tại châu Âu, những cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu Nga là một trong những cách hiệu quả nhất để đáp trả các đợt tập kích của Moscow vào lưới điện Ukraine. Ông Zelensky tuyên bố Kiev sẵn sàng ngừng tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng nếu Nga cũng thực hiện điều tương tự.
Tuy nhiên, Nga đã từ chối một thỏa thuận như vậy.
Trong khi đó, chính quyền ông Trump vẫn tiếp tục cung cấp thông tin tình báo và một phần hỗ trợ quân sự cho Ukraine, bất chấp những lời chỉ trích gay gắt của Tổng thống Mỹ đối với ông Zelensky.
Đối với Washington, các cuộc tấn công của Ukraine vào nhà máy lọc dầu Nga đi ngược mong muốn của chính quyền Mỹ, nhất là khi giá dầu diesel trở thành vấn đề nhức nhối trước mùa thu hoạch và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ chỉ còn vài tuần.
“Ông ta tốt hơn hết nên dừng ngay việc đó lại”, ông Trump nói với các phóng viên hôm 10/10, đề cập đến ông Zelensky và các cuộc tấn công của Ukraine vào nhà máy lọc dầu Nga.
Ngày 11/10, ông Trump tuyên bố trên mạng xã hội rằng Nga và Ukraine đã đồng ý về một “thỏa thuận ngừng bắn năng lượng”, có hiệu lực ngay lập tức.
Một người thân cận với ông Trump cho biết Tổng thống Mỹ chỉ đề cập đến việc ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu ở cả hai nước, dù năng lực lọc dầu của Ukraine gần như đã bị phá hủy hoàn toàn từ đầu cuộc chiến.
“Họ đồng ý vì tôi nói họ đồng ý”, ông Trump khẳng định tại Nhà Trắng hôm 12/10, đề cập đến thỏa thuận ngừng bắn mà ông đã tuyên bố. Ông đồng thời nhắc lại sự thất vọng đối với nhà lãnh đạo Ukraine.
“Tôi nghĩ, thực ra, ông Putin muốn đạt được thỏa thuận hơn là ông Zelensky”, Tổng thống Mỹ nói.
Cùng ngày, các nhà lãnh đạo châu Âu và Ukraine cho biết họ sẵn sàng xem xét một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng, nhưng vẫn hoài nghi về khả năng Nga thực hiện cam kết. Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha lưu ý rằng Nga đã tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine vào đêm 11/10, “chỉ vài giờ sau” khi thông báo về thỏa thuận được đưa ra.
6 giờ đàm phán ở Miami và cuộc điện đàm giữa hai TT Trump – Putin
Theo hai nguồn tin thân cận, cuộc họp ngày 9/10 kéo dài khoảng sáu giờ. Phần lớn thời gian được dành để thảo luận những điều kiện cần thiết nhằm tạo thuận lợi cho các cuộc đàm phán hòa bình trong tương lai.
Theo những người nắm rõ nội dung cuộc họp, các chủ đề được đưa ra gồm triển vọng Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu và vấn đề kiểm soát lãnh thổ.
Tuy nhiên, thỏa thuận dầu diesel giữa ông Trump và ông Putin nhanh chóng làm lu mờ những nội dung còn lại của cuộc đàm phán.
Một người tham dự cho biết ông Witkoff đã rời phòng họp trong một thời gian ngắn để tham gia cuộc điện đàm giữa ông Trump và ông Putin.
Cùng ngày, ông Zelensky gọi thỏa thuận của ông Trump với ông Putin về việc cho phép nhập khẩu nhiên liệu diesel Nga nhằm giảm giá năng lượng là một “quyết định yếu kém”. Khi tranh chấp tiếp tục leo thang, ngày 10/10, ông Trump tuyên bố Ukraine cần “một tổng thống mới”.
Trước những diễn biến này, các nhà lãnh đạo châu Âu, trong đó có Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, đã đưa ra những tuyên bố ủng hộ ông Zelensky.
Châu Âu bất ngờ trước mức độ tiếp xúc giữa Mỹ và Nga
Theo một quan chức châu Âu có mặt tại Florida và ba nhà ngoại giao được thông báo về vấn đề này, ngày 11/10, ông Björn Seibert, quan chức cấp cao của EU tham dự cuộc họp tại Miami, đã thông tin về diễn biến cuộc gặp cho các đại sứ của 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu.
Quan chức châu Âu và hai nhà ngoại giao cho biết các đại diện châu Âu tại Florida đã rất bất ngờ trước thông báo của chính quyền ông Trump về nhiên liệu diesel Nga. Theo một quan chức, các đại sứ cũng sửng sốt khi nghe thông tin này.
Một điểm đáng chú ý được ông Seibert đề cập là mức độ tiếp xúc giữa Washington và Moscow. Theo một quan chức và một nhà ngoại giao, ông Seibert nói với các đại sứ rằng Mỹ đang trao đổi với Nga tích cực hơn nhiều so với những gì Washington công khai thừa nhận.
Tuy nhiên, theo quan chức này, ông Seibert không cung cấp thêm chi tiết về các cuộc tiếp xúc đó trong buổi thông tin kéo dài khoảng 20 phút.
Chính quyền ông Trump lập luận rằng các thỏa thuận năng lượng với Nga không chỉ giúp giảm giá nhiên liệu mà còn có thể mở đường cho một giải pháp hòa bình tại Ukraine.
Theo cách tiếp cận của Washington, việc cho thấy Nga có khả năng từng bước tái hội nhập vào nền kinh tế thế giới có thể khuyến khích Điện Kremlin nhượng bộ trong cuộc chiến.
Dù vậy, diễn biến tại Miami cho thấy cách tiếp cận này đang làm gia tăng bất đồng giữa Mỹ và Ukraine, đồng thời khiến các đồng minh châu Âu lo ngại về mức độ minh bạch trong những cuộc tiếp xúc giữa Washington và Moscow.
An An–Việt Nam Daily
