Anh Nguyễn Hữu Hiếu, xã Đất Đỏ, TPHCM (địa phận huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cũ) trồng cây lêkima rồi dùng trái này tạo ra sản phẩm trà Lêkima đạt chứng nhận 3 sao OCOP sao từ chính cây đặc sản địa phương.
10 năm “thuần hóa” vị chát của đất, tạo ra sản phẩm trà từ cây Lêkima
Nhắc đến Đất Đỏ, người ta không chỉ nhớ đến một vùng đất giàu truyền thống cách mạng mà còn nhớ đến hình ảnh cây Lêkima đã đi vào thi ca, gắn liền với tên tuổi của nữ Anh hùng Võ Thị Sáu.
Với anh Hiếu, một người con của quê hương Đất Đỏ, hình ảnh ấy không chỉ là kỷ niệm, mà còn là nỗi trăn trở về việc nâng tầm giá trị bản địa.
Năm 2013, khi còn là một sinh viên, trong một lần về thăm quê và viếng đền thờ Cô Sáu, anh Hiếu đã lặng người nhìn những tán Lêkima xum xuê, trái rụng vàng rực dưới gốc cây mà không ai thu hái.
“Lúc đó, tôi chợt nghĩ, tại sao một loài cây mang tính biểu tượng thiêng liêng và gần gũi như vậy lại bị lãng quên? Tại sao chúng ta không biến những trái ngọt của quê hương thành một sản phẩm có giá trị?”, anh Hiếu nhớ lại.
Ý tưởng khởi nghiệp bắt đầu nhen nhóm từ đó, nhưng hành trình từ “ý tưởng” đến “gói trà thành phẩm” là một chặng đường dài đầy chông gai suốt 10 năm ròng rã.
Anh Hiếu chia sẻ: “Sau khi tốt nghiệp, trải qua nhiều công việc để tích lũy vốn liếng, nhưng chưa bao giờ tôi thôi nghĩ về trái Lêkima. Trái Lêkima (hay còn gọi là quả trứng gà) vốn dĩ rất khó chế biến, nhựa nhiều, vị chát đậm và khi chín thì cực kỳ nhanh hỏng”.
Bắt tay vào làm thử nghiệm từ đầu năm 2013, anh Hiếu đối mặt với vô vàn thất bại. Nhựa Lêkima bám chặt làm hỏng lưỡi cắt của máy móc, công thức sấy không chuẩn khiến trà giữ nguyên vị chát đắng.
Có những lúc tưởng chừng bế tắc, nhưng tình yêu với mảnh đất Đất Đỏ và niềm tin vào giá trị của “cây quê hương” đã thôi thúc anh không bỏ cuộc.
Anh tự mày mò, ghi chép tỉ mỉ tuổi thọ từng cây Lêkima trong vùng, nghiên cứu đặc tính sinh học để tìm ra thời điểm thu hoạch vàng. Không có máy móc sẵn có trên thị trường, anh tự thiết kế bản vẽ và nhờ thợ chế tạo riêng những thiết bị phù hợp với đặc thù của loại trái cây “khó tính” này.
Quy trình “10 chọn 1” và hương vị độc đáo của trà Lêkima
Anh Hiếu cho biết: “Để có được 1kg trà Lêkima thơm ngon, phải sử dụng đến 10kg trái tươi. Quy trình sản xuất là một nghệ thuật của sự kiên nhẫn và tỉ mỉ, tuyển chọn trái phải vừa chớm vàng, không quá chín để giữ độ giòn và hương thơm đặc trưng.
Sau đó, rửa sạch, tách hạt và ngâm muối để khử nhựa, giảm chát. Sấy ở nhiệt độ và thời gian chính xác để loại bỏ hoàn toàn vị chát nhưng vẫn giữ được màu vàng tự nhiên và các dưỡng chất vốn có. Xao trà, đây là công đoạn “linh hồn”, quyết định độ ngọt hậu và hương thơm nồng nàn của tách trà”.
Kết quả là một loại trà 3 không: Không chất bảo quản – không phẩm màu – không hương liệu. Khi pha, trà có màu vàng óng, mùi thơm thanh khiết, vị ngọt dịu truyền cảm hứng cho người thưởng thức ngay từ ngụm đầu tiên.
Năm 2024, sản phẩm trà Lêkima của anh Hiếu đạt chứng nhận OCOP 3 sao và đạt Sản phẩm nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh. Đây không chỉ là chứng nhận về chất lượng, mà còn là sự công nhận cho một ý tưởng khởi nghiệp sáng tạo gắn liền với phát triển kinh tế địa phương.
Hiện nay, mỗi ngày, cơ sở của anh sản xuất khoảng 50kg trà thành phẩm, cung ứng ra thị trường hơn 200 sản phẩm. Hình ảnh gói trà với nhãn hiệu được Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ bảo hộ không chỉ xuất hiện tại các cửa hàng đặc sản mà còn trở thành món quà ý nghĩa của du khách mỗi khi có dịp về thăm vùng đất đỏ anh hùng.
Anh Hiếu chia sẻ: “Trái Lêkima đã gắn liền với hình ảnh cô Sáu, với truyền thống quê hương Đất Đỏ từ bao đời nay. Tôi muốn mỗi người khi cầm trên tay gói trà này đều cảm nhận được tâm hồn của đất và người nơi đây”.
Sắp tới, anh Hiếu dự kiến sẽ mở rộng vùng nguyên liệu, liên kết với các hộ nông dân để trồng Lêkima theo tiêu chuẩn sạch, đồng thời nghiên cứu thêm nhiều dòng sản phẩm như bột Lêkima, bánh Lêkima… để khai thác tối đa giá trị của loài cây “huyền thoại” này.
PV
