Mặc dù vẫn còn mới mẻ, ngành học này đang dần chứng minh được hút sức và vị thế của mình với những con số cực kỳ ấn tượng.
Chỉ vài năm trước, trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn là khái niệm khá xa lạ với nhiều người Việt Nam. Thế nhưng, cùng với làn sóng chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, AI đang nhanh chóng trở thành một trong những lĩnh vực được quan tâm nhất trong giáo dục và thị trường lao động.
Không chỉ được xem là công nghệ cốt lõi của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, AI còn mở ra nhu cầu nhân lực khổng lồ trong nhiều lĩnh vực như công nghệ, tài chính, sản xuất, thương mại điện tử, y tế hay giáo dục. Nhiều chuyên gia dự báo đây sẽ là một trong những ngành học có sức hút lớn nhất tại Việt Nam vào năm 2030.
Các trường đại học tăng tốc đào tạo AI
Khoảng 3-5 năm trở lại đây, nhiều trường đại học lớn đã chuyển từ việc đào tạo AI dưới dạng chuyên ngành thuộc Công nghệ thông tin sang thành lập khoa, viện hoặc chương trình đào tạo độc lập.
Một trong những bước đi đáng chú ý là việc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) thành lập Khoa Trí tuệ nhân tạo vào tháng 8/2024. Năm 2025, trường tuyển 150 chỉ tiêu cho ngành AI và 80 chỉ tiêu cho chương trình AIoT (Trí tuệ nhân tạo vạn vật).
Theo định hướng của PTIT, 100% môn học sẽ có học liệu số và trợ lý giảng dạy bằng AI. Mỗi sinh viên cũng được xây dựng lộ trình học tập cá nhân hóa thông qua công nghệ trí tuệ nhân tạo.
Bên cạnh PTIT, nhiều trường đại học hàng đầu như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Công nghệ – ĐHQG Hà Nội, Đại học Công nghệ Thông tin – ĐHQG TP.HCM hay Đại học Khoa học Tự nhiên – ĐHQG TP.HCM cũng đã mở các chương trình đào tạo chuyên sâu về AI từ sớm.
Không chỉ khối trường công lập, doanh nghiệp cũng đang đầu tư mạnh cho lĩnh vực này. Tập đoàn FPT xây dựng Đại học FPT Quy Nhơn – AI Campus với tổng vốn đầu tư gần 694 tỷ đồng, định hướng trở thành trung tâm đào tạo và nghiên cứu AI quy mô lớn tại miền Trung.
Năm 2024, FPT tiếp tục hợp tác với NVIDIA để xây dựng “AI Factory” trị giá khoảng 200 triệu USD (hơn 5.200 tỷ đồng), đồng thời cam kết đầu tư 50 triệu USD trong 5 năm thông qua hợp tác với Đại học Quốc gia Singapore (NUS) nhằm phát triển nghiên cứu và đào tạo nhân lực AI.
Thiếu hàng trăm nghìn nhân lực, doanh nghiệp “khát” chuyên gia AI
Trong khi AI phát triển nhanh chóng, nguồn nhân lực chất lượng cao lại chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Việt Nam hiện thiếu từ 150.000-200.000 kỹ sư công nghệ thông tin trình độ cao mỗi năm, đặc biệt là nhân lực AI. Ước tính cả nước chỉ có khoảng 2.000 chuyên gia AI, chủ yếu tập trung tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng.
Chính sự thiếu hụt này khiến AI trở thành một trong những lĩnh vực có nhu cầu tuyển dụng cao nhất hiện nay.
Theo báo cáo Work Trend Index 2025 của PwC và Microsoft, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ doanh nghiệp tìm kiếm nhân sự AI cao nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Có tới 91% lãnh đạo doanh nghiệp cho biết đang hoặc sẽ tuyển dụng các vị trí liên quan đến AI trong thời gian tới.
Các vị trí được dự báo có nhu cầu lớn gồm kỹ sư AI, chuyên gia khoa học dữ liệu (Data Scientist), kỹ sư học máy (Machine Learning Engineer), kỹ sư tự động hóa và nhà phát triển ứng dụng AI.
Không chỉ có cơ hội việc làm rộng mở, mức thu nhập của nhân sự AI cũng được đánh giá hấp dẫn hơn mặt bằng chung. Khảo sát của VietnamWorks năm 2024 cho thấy 43,7% doanh nghiệp sẵn sàng trả lương cho nhân sự AI cao hơn 10-20% so với các vị trí khác; 18,4% doanh nghiệp trả cao hơn từ 20-50%.
Những tín hiệu tích cực cũng xuất hiện ở các lứa sinh viên AI đầu tiên. Năm 2025, Lê Văn Tấn, sinh viên ngành Trí tuệ nhân tạo của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – ĐHQG TP.HCM, tốt nghiệp loại xuất sắc với GPA 9,1/10 và được tuyển dụng vào vị trí kỹ sư AI tại Công ty OPSWAT Software Việt Nam ngay trước khi nhận bằng.
Cũng trong năm 2025, có 19 sinh viên ngành Trí tuệ nhân tạo của Đại học Công nghệ – ĐHQG Hà Nội tốt nghiệp sớm một năm và đều đạt loại giỏi trở lên. Ngoài ra, khoảng 50 sinh viên khác cũng hoàn thành chương trình trước thời hạn một học kỳ.
Với tốc độ đầu tư mạnh mẽ từ các trường đại học, doanh nghiệp công nghệ và nhu cầu tuyển dụng ngày càng lớn, AI đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh tại Việt Nam. Đây được xem là một trong những ngành học triển vọng nhất trong thập kỷ tới, mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp cho những người trẻ yêu thích công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Một số trường công nghệ, kỹ thuật hàng đầu đào tạo ngành AI:
Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông
Đại học Bách khoa Hà Nội
Trường Đại học Công nghệ – Đại học Quốc gia Hà Nội
Trường Đại học Công nghệ Thông tin – Đại học Quốc gia TP.HCM
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia TP.HCM
Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM
Đại học Công nghiệp TP.HCM
(Tổng hợp)-Nguyên An–Nhịp sống thị trường
