Sau 15 năm, doanh nghiệp Việt Nam đã ghi nhiều dấu ấn, đóng góp khoảng 90% hạ tầng cáp quang tại Haiti.
Doanh nghiệp này là Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel).
Ngày 7/9/2011, Natcom (công ty viễn thông quốc tế thuộc Tập đoàn Viettel hoạt động tại thị trường Haiti) chính thức kinh doanh tại quốc gia vừa trải qua thảm họa động đất tàn khốc. Sau 15 năm, doanh nghiệp này hiện chiếm 53% thị phần di động, vận hành hơn 2.800 trạm phát sóng và khoảng 4.500 km cáp quang. Theo Viettel Global, hệ thống của Natcom đã đóng góp khoảng 90% hạ tầng cáp quang Haiti. Dự án này cũng đã hoàn vốn.
Theo Viettel, điểm khởi đầu của Natcom tại Haiti đã mang trong nó một nghịch lý. Cụ thể, chỉ 3 ngày sau trận động đất năm 2010, khi Port-au-Prince bị tàn phá nặng nề và tương lai của dự án trở nên mờ mịt, Viettel vẫn quyết định quay lại và tiếp tục cam kết đầu tư.
Từ đó, nhân sự Natcom vừa dựng mạng, kéo cáp, xây trạm, vừa học cách vận hành doanh nghiệp giữa thiên tai, dịch bệnh, thiếu điện, thiếu nhiên liệu và bất ổn xã hội.
Những năm gần đây, khi an ninh xấu đi, nhiều cán bộ người Việt phải chuyển về sinh hoạt và làm việc tập trung tại trụ sở. Doanh nghiệp cũng phải dự phòng nhiên liệu, nguồn điện, đường truyền và tìm các tuyến di chuyển an toàn để duy trì hoạt động.
Trong hoàn cảnh đó, viễn thông không còn đơn thuần là một dịch vụ. Khi nhiều con đường bị chia cắt, kết nối trở thành một trong số ít con đường vẫn đưa được thông tin đi qua. Mỗi trạm phát sóng của Natcom còn hoạt động, mỗi tuyến cáp được khôi phục cũng giúp đời sống xã hội tiếp tục vận hành.
Chính sự bám trụ ấy tạo nên một quan hệ đặc biệt với cộng đồng. Minh chứng là người dân ở Haiti chỉ cho đội kỹ thuật những tuyến đường an toàn. Ở chiều ngược lại, Natcom đưa Internet, thiết bị và điện mặt trời tới trường học, đồng thời hỗ trợ người dân trong những giai đoạn khó khăn.
“5G không bắt đầu từ trạm 5G”
Kể từ năm 2011 đến nay, Natcom đem đến lợi ích cho người dân Haiti, Nhà nước và có khả năng đóng góp tích cực vào việc thu hẹp khoảng cách kỹ thuật số, sự tiến bộ của khu vực. Ảnh: Natcom
Theo Viettel, khi Natcom đã đạt quy mô lớn, động lực tăng trưởng không thể chỉ dựa vào việc có thêm thuê bao. Câu hỏi mới là mỗi kết nối có thể tạo thêm bao nhiêu giá trị cho người dân, doanh nghiệp và Chính phủ Haiti.
Tổng Giám đốc Natcom Nguyễn Công Thắng cho biết 5G xuất hiện trong bối cảnh ấy. Tại những khu vực có mật độ sử dụng cao, mở rộng 4G theo cách truyền thống sẽ ngày càng khó giải quyết nhu cầu dung lượng. Do đó, Natcom phải chuẩn bị thêm năng lực mạng cho nhiều năm tới.
“5G không bắt đầu từ trạm 5G. Nó bắt đầu từ việc chuẩn bị một mạng lưới đủ tốt để 5G có thể phát huy hiệu quả”, ông Nguyễn Công Thắng chia sẻ.
Natcom mở rộng sang các dịch vụ khác
Natcom vinh dự đón nhận Huân chương Lao động Hạng Ba của Chính phủ Việt Nam và Bằng khen của Thủ tướng nước Cộng hòa Haiti. Ảnh: Natcom
Sau 15 năm phát triển, Natcom đã trở thành một doanh nghiệp lớn tại Haiti. Doanh nghiệp của Việt Nam không chỉ trong lĩnh vực viễn thông mà còn mở rộng sang các dịch vụ khác như NatCash. Theo đó, về doanh thu và lợi nhuận, Natcom đạt và nhiều thời điểm vượt mục tiêu đề ra. Kết quả này có được nhờ năng lực điều hành của đội ngũ lãnh đạo Natcom, sự phối hợp hiệu quả giữa Ban điều hành và HĐQT.
NatCash bước vào một thị trường mà các đối thủ đã có nhiều năm hoạt động. Tính đến nay, ví điện tử này có hơn 2,5 triệu người dùng và đạt 51% thị phần năm 2025. Phía sau đó là gần 5 triệu thuê bao viễn thông, hơn 60.000 đại lý và năng lực công nghệ từ core ví, eKYC đến AML, phát hiện gian lận.
Tuy nhiên, tài chính số buộc Natcom học một cách kinh doanh khác. Khi tiền đi qua hệ thống, khách hàng cần nhiều hơn đường truyền ổn định. Theo đó, giao dịch phải an toàn, nạp rút thuận tiện và số dư được bảo vệ. Đổi lại, chiếc điện thoại không còn chỉ dùng để gọi điện hay truy cập Internet. Thay vào đó, người dân có thể chuyển tiền, thanh toán, nhận lương, trợ cấp hoặc kiều hối.
Trên thực tế, Natcom đặt mục tiêu doanh thu dịch vụ NatCash tăng từ khoảng 16 triệu USD (năm 2026) lên 111 triệu USD (năm 2030). Nếu đạt kế hoạch, tỷ trọng đóng góp vào doanh thu Natcom sẽ tăng từ khoảng 7% lên 22%.
Theo Natcom, kiều hối là một phần quan trọng trong kế hoạch đó. Ngày 27/11/2025, Natcom thành lập NatTransfer, công ty kiều hối đầu tiên tại các thị trường quốc tế của Viettel.
Ngân hàng Trung ương Haiti ước tính, khoảng 4,6 tỷ USD kiều hối đã về nước năm 2025. Natcom đặt mục tiêu năm đầu đưa 40 – 60 triệu USD trực tiếp vào NatCash, tương đương với 1 – 1,5% thị trường. NatCash đảm nhiệm thanh toán trong nước, còn NatTransfer kết nối với các công ty chuyển tiền quốc tế.
Trong giai đoạn 2026 – 2028, Natcom dự kiến mở rộng thanh toán, chi trả và chi lương. Xa hơn, doanh nghiệp hướng tới tín dụng dựa trên dữ liệu và một triệu khoản vay vi mô vào năm 2030.
Thị phần, thuê bao hay quy mô mạng lưới chưa thể giải thích hết vì sao Natcom có thể mở rộng sang những dịch vụ liên quan trực tiếp tới tiền. Một phần câu trả lời nằm trong cách doanh nghiệp hiện diện tại Haiti suốt 15 năm.
Khi bất ổn gia tăng, đội ngũ Natcom liên tục thích ứng để mạng lưới không bị gián đoạn. Từ dự phòng điện, nhiên liệu và đường truyền, tìm tuyến đi an toàn… đến tổ chức lại nơi ở và nơi làm việc. Những giải pháp không xuất hiện trên báo cáo thị phần ấy lại quyết định khả năng đứng vững của doanh nghiệp.
Viettel hiện kinh doanh viễn thông tại 11 thị trường quốc tế. Trước đó, trong năm 2025, doanh thu từ khối thị trường nước ngoài của tập đoàn đạt 3,34 tỷ USD, tăng 23,9%, đánh dấu năm thứ 9 liên tiếp tăng trưởng hai con số.
Minh Hằng-Nhịp sống thị trường
