Truell, hiện 25 tuổi, là CEO của Cursor, startup lập trình bằng AI đã ký một thỏa thuận bán mình tiềm năng trị giá 60 tỷ USD cho SpaceX của Elon Musk.
Năm 2019, Michael Truell, khi đó là một sinh viên MIT 18 tuổi nhút nhát, ngồi nhìn chăm chú vào một bài kiểm tra lập trình trong quán cà phê của Bảo tàng Lịch sử Máy tính. Bài kiểm tra đó lẽ ra mất khoảng một giờ để hoàn thành, nhưng cậu làm xong trong chưa đầy 10 phút. “Cậu ấy nghiền nát nó”, nhà đầu tư công nghệ Ali Partovi nhớ lại.
Partovi là người điều hành một chương trình tìm kiếm những lập trình viên giỏi nhất thế giới khi họ vẫn còn là sinh viên đại học. Với thời gian còn lại, Partovi đề nghị Truell ra cho ông một câu hỏi lập trình. Partovi, một lập trình viên từng đồng sáng lập Code.org, mất nhiều thời gian hơn hẳn để hoàn thành. Đến cuối bài, tờ giấy của ông trông rối tung so với những dòng mã gọn gàng của chàng thiếu niên.
Truell, hiện 25 tuổi, là CEO của Cursor, startup lập trình bằng AI đã ký một thỏa thuận bán mình tiềm năng trị giá 60 tỷ USD cho SpaceX của Elon Musk. Chàng trai tóc đỏ, mảnh khảnh, tóc mềm rủ xuống trán này được những người từng làm việc cùng mô tả là trầm lặng và tử tế.
Anh thích những quãng thời gian dài lập trình gần như khổ hạnh hơn là đăng tải doanh thu mới nhất hay thành tích nâng tạ như một số nhà sáng lập trẻ cùng thế hệ. Trong nội bộ Cursor, ai cũng biết rằng anh đã không trả lương cho bản thân trong vài năm đầu tồn tại của công ty.
Tuy nhiên, bên dưới vẻ khiêm nhường ấy, Truell từ lâu đã ấp ủ những tham vọng lớn không kém bất kỳ ai ở Thung lũng Silicon. Anh từng nói với nhân viên rằng anh muốn Cursor trở thành một công ty mang tính thế hệ.
Khi còn là thiếu niên, anh xây dựng một trò chơi lập trình phổ biến xoay quanh việc chinh phục vũ trụ. Khi vừa rời MIT để làm nhà sáng lập, anh cùng những người bạn đại học đối đầu với Microsoft trong lĩnh vực lập trình và thắng. Tại Cursor, anh điều hành một văn hóa làm việc căng thẳng, nơi các ứng viên phải trải qua những “thử việc” không lương, phức tạp như mê cung, có thể kéo dài nhiều tuần, để anh tìm đúng người phù hợp.
Trở thành một trong những startup tăng trưởng nhanh nhất ngành công nghệ không hề dễ dàng. Cursor đã phải xoay xở trong mối quan hệ căng thẳng với Anthropic, nhà cung cấp AI chính của công ty cho tới khi phòng thí nghiệm AI tuyến đầu này bắt đầu tung ra các công cụ lập trình riêng gây sốt mạnh.
Sau khi tuyên bố tình trạng khẩn cấp trước mối đe dọa sống còn mà Claude đặt ra cho công ty mình, Truell đã buộc số phận của Cursor ngày càng chặt hơn với SpaceX vừa IPO của Musk, công ty đang tuyệt vọng tìm cách thắng cuộc đua AI và sở hữu hàng tỷ USD năng lực tính toán.
Cursor từ chối bình luận cho bài viết này. Anthropic và SpaceX không phản hồi các yêu cầu bình luận.
Truell giờ đối mặt với bài kiểm tra lớn nhất từ trước tới nay. Liệu việc bắt tay với Musk có thành công hay không? Bất kể kết quả ra sao, CEO của Cursor đã lên kế hoạch để bảo đảm startup của mình giành được một vị trí trong biên niên sử lịch sử máy tính.
Lớn lên tại thành phố New York trong một gia đình có cha mẹ là nhà báo, Truell đã là một lập trình viên thiên tài, đồng thời là người truyền bá lập trình, từ khi còn rất nhỏ. Năm 15 tuổi, khi còn là học sinh tại trường dự bị tinh hoa Horace Mann, anh cùng người khác xây dựng một trò chơi lập trình có tên Halite, dạy mọi người những kiến thức cơ bản về lập trình bằng cách cho họ chinh phục lãnh thổ trên một ô lưới. Dự án này thu hút hàng nghìn người dùng, chủ yếu là học sinh trung học và sinh viên đại học chưa từng lập trình trước đó và mang về cho anh giải thưởng tiền mặt 10.000 USD từ một hiệp hội toán học hàng đầu.
Tại MIT, anh học song ngành khoa học máy tính và toán, đồng thời bắt đầu ấp ủ các ý tưởng startup. Claire Shorall, người từng hỗ trợ điều hành một chương trình huấn luyện startup mà Truell tham gia khi còn là sinh viên, nói rằng sự tò mò và khiêm tốn của Truell khiến anh nổi bật.
Khi được giao nhiệm vụ gọi điện lạnh cho các bác sĩ trên khắp nước Mỹ để kiểm chứng một ý tưởng startup giai đoạn đầu, Truell đã đề nghị Shorall ngồi cạnh và góp ý kỹ thuật cho anh khi họ ngồi sát bên một chiếc điện thoại cố định. Ý tưởng đó, một đối thủ của ZocDoc, cuối cùng không thành, nhưng Shorall có thể thấy Truell có điều gì đó vượt lên trên năng lực lập trình thuần túy. “Tôi cho cậu ấy vài lời khuyên rõ ràng cậu ấy vốn đã có tố chất đó rồi”, bà nói.
Năm 2022, sau khi tốt nghiệp, Truell đồng sáng lập Anysphere, khi đó là một nền tảng chỉnh sửa mã, cùng các bạn học MIT là Sualeh Asif, Arvid Lunnemark và Aman Sanger. Trong vòng 12 tháng, họ đã đưa công ty đạt 1 triệu USD doanh thu định kỳ bằng cách xây dựng một phiên bản tốt hơn của trình chỉnh sửa mã nguồn mở VS Code của Microsoft. “Trong vài năm tới, sứ mệnh của chúng tôi là khiến việc lập trình nhanh hơn, vui hơn và sáng tạo hơn một bậc độ lớn”, Truell nói với TechCrunch vào thời điểm đó.
Để thực hiện sứ mệnh đó, Cursor được ra mắt vào tháng 3/2023 và nhanh chóng tăng trưởng, được các lập trình viên và doanh nghiệp háo hức tăng tốc sản lượng đón nhận. Năm 2024, Cursor công bố có hơn 40.000 khách hàng và đặt mục tiêu đầy tham vọng là xây dựng một công cụ “kỳ diệu” mà một ngày nào đó sẽ viết toàn bộ phần mềm của thế giới, theo đúng nghĩa đen.
“Một điều đẹp đẽ đang diễn ra với mã nguồn”, công ty tuyên bố trong một bài đăng blog vào thời điểm đó. Đến cuối năm 2025, công cụ này đã được hàng triệu lập trình viên sử dụng, và doanh thu tăng gấp 10 lần trong chưa đầy một năm, lên hơn 1 tỷ USD, Cursor công bố.
Trong khi Cursor tăng trưởng với tốc độ chóng mặt, các lãnh đạo của công ty từ lâu đã lo sợ rằng công ty trở nên quá gắn bó và phụ thuộc vào một nhà cung cấp AI duy nhất. Nhân viên thường mô tả mối quan hệ giữa công ty với Anthropic bằng một từ: Kỳ quặc.
Hai công ty phụ thuộc lẫn nhau rất lớn. Cursor dựa mạnh vào các mô hình AI của Anthropic để vận hành công cụ lập trình của mình. Trong khi đó, Anthropic hưởng lợi khổng lồ từ tốc độ tăng trưởng bùng nổ của Cursor.
Ở một thời điểm trong giai đoạn đầu, Cursor chiếm khoảng 40 – 50% doanh thu của Anthropic. “Ở cả hai phía, họ phần nào nhận ra rằng họ cần nhau. Chúng tôi đang tạo ra cho Anthropic cả tấn tiền”, một nhân viên khác mô tả. “Đồng thời, Anthropic lại có một sản phẩm cạnh tranh”.
Trước khi phát hành trình chỉnh sửa mã bom tấn Claude Code, các lãnh đạo Anthropic đã trấn an riêng ban lãnh đạo Cursor rằng sản phẩm này giống một nỗ lực nghiên cứu hơn là một đợt tấn công thương mại lớn.
Claude Code nhanh chóng bùng nổ trong cộng đồng lập trình viên. Đến tháng 2/2026, doanh thu run-rate của sản phẩm này đã tăng lên 2,5 tỷ USD, cao hơn khoảng nửa tỷ USD so với Cursor vào thời điểm đó, như Bloomberg đưa tin đầu tiên. Các lập trình viên bắt đầu đăng bài nói rằng họ hủy Cursor để chuyển sang Claude Code.
Mối lo ngại của các lãnh đạo về sự phụ thuộc của Cursor vào Anthropic vốn đã ở mức cao sau khi Anthropic cắt quyền truy cập của một startup lập trình AI đối thủ là Windsurf trong quá trình Windsurf đàm phán bán mình cho OpenAI.
Ngày 5/1, Truell tổ chức một cuộc họp toàn công ty mà một nhân viên mô tả là “khẩn cấp”, và thông báo rằng Cursor cần xây dựng mô hình AI riêng. Thông điệp, theo hai nhân viên, rất rõ ràng: Chúng ta phải bảo đảm mình không bị bỏ lại phía sau. Chúng ta sẽ hủy mọi cuộc họp không cần thiết, và bạn có thể được điều sang làm với một đội khác trong tuần này. Chúng ta phải linh hoạt và thích nghi nhanh.
Sau cuộc họp, Cursor bắt đầu một phân tích giá kéo dài, so sánh Claude Code và Codex của OpenAI, cũng như tổ chức các cuộc họp để trấn an những khách hàng lớn nhất. Ban lãnh đạo cũng kết luận rằng Cursor cần tăng gấp đôi nỗ lực xây dựng mô hình riêng nhằm giảm phụ thuộc vào các phòng thí nghiệm AI tuyến đầu và giành nhiều quyền kiểm soát hơn đối với giá cả.
Dù Cursor từ chối bình luận cho bài viết này, Truell trong một cuộc phỏng vấn gần đây đã mô tả mối quan hệ của startup với Anthropic là một “quan hệ đối tác sâu sắc” và “một mối quan hệ mà chúng tôi thật sự biết ơn”.
Cursor kể từ đó đã ra mắt Composer, bộ mô hình tập trung vào lập trình của riêng mình, được xây dựng dựa trên các mô hình mã nguồn mở từ phòng thí nghiệm AI Trung Quốc Moonshot. Composer đã bắt đầu thu hút sự quan tâm của lập trình viên, và Cursor nói rằng mô hình Composer 2.5 mà họ phát hành vào tháng 5 là hơn 85% công sức của riêng công ty, nghĩa là mô hình Moonshot nền tảng chỉ chiếm một phần nhỏ trong sản phẩm cuối cùng.
“Với Composer, chúng tôi đã nhận được phản hồi tích cực đến mức điên rồ”, Lucas Garza, một kỹ sư của Cursor, nói, nhờ mức giá rẻ và tốc độ nhanh của nó, đặc biệt trong bối cảnh chi phí AI tăng lên và đè nặng lên ngân sách kỹ thuật trên toàn ngành công nghệ.
Các công cụ mới nhất của Cursor đang tạo ra sự phấn khích. Vào một buổi chiều nóng nực trong tháng 6, Cafe Cursor có lẽ là quán cà phê đông nhất ở khu North Beach đầy khách du lịch của San Francisco. Quán pop-up do Cursor vận hành này phát latte miễn phí và 50 USD tín dụng cho các nhà sáng lập startup háo hức, những người không ngớt lời ca ngợi tác động của công ty đối với năng suất của họ.
Aneesh Dharani, người sáng lập một startup flashcard AI, ghi nhận công lao của Cursor trong việc giúp sản phẩm của anh cất cánh, dù anh không có nền tảng kỹ sư phần mềm. Một nhà sáng lập khác, Devon Lim, nói anh đã dùng Cursor để thay thế một kỹ sư thuê ngoài đã “biến mất không dấu vết” khỏi startup bán hàng của mình.
Nhưng xây dựng và vận hành một mô hình AI hàng đầu là việc cực kỳ tốn kém, và Cursor thiếu chip để tự làm hoàn toàn. Vì vậy mùa xuân này, Truell và công ty của anh tìm thấy một nhà sáng lập khác có tham vọng thiên hà để lấp khoảng trống đó: Elon Musk.
Ngày 21/4, Truell, với phong cách ít lời đặc trưng, công bố một quan hệ đối tác mới trên X.
“Rất hào hứng được hợp tác với đội ngũ SpaceX để mở rộng Composer. Một bước đi có ý nghĩa trên con đường xây dựng nơi tốt nhất để lập trình với AI”, anh đăng.
Nhìn bề ngoài, thỏa thuận này, được Business Insider đưa tin đầu tiên, là đôi bên cùng có lợi. Cursor có quyền tiếp cận các nguồn lực tính toán khổng lồ của SpaceX, bao gồm Colossus, siêu máy tính được vận hành bằng hàng trăm nghìn chip AI Nvidia tối tân. Grok của SpaceX, công cụ mà một nhà thầu xAI nói với Business Insider là không phải “giỏi lập trình nhất”, có thêm lợi thế trong cuộc đua lập trình AI.
Điều không được nói ra trong bài đăng X của Truell là một diễn biến lớn hơn nhiều: Truell đã đồng ý với một thương vụ mua lại tiềm năng trị giá 60 tỷ USD bởi SpaceX vào cuối năm nay.
Thông báo này khiến nhiều nhân viên Cursor bất ngờ, xét tới việc Truell từng nói về việc xây dựng Cursor trong dài hạn. “Đó là một rủi ro lớn, hoặc một canh bạc lớn, mà chúng ta đang thực hiện”, Truell thường nói khi bác bỏ các cuộc bàn luận về mua lại, theo một cựu nhân viên.
Cấu trúc của thỏa thuận này không điển hình. Theo hồ sơ S-1 của SpaceX tháng trước, nếu một trong hai bên quyết định không tiếp tục, SpaceX sẽ trả cho Cursor phí chấm dứt 1,5 tỷ USD và cung cấp thêm 8,5 tỷ USD năng lực tính toán miễn phí.
Ali Partovi, nhà đầu tư đã viết một trong những tấm séc đầu tiên cho Cursor và không có thông tin nội bộ nào về thỏa thuận này nói rằng dù nhiều doanh nhân tuyên bố họ sẽ không bao giờ bán công ty, thực tế họ nằm trên một phổ khác nhau. Ông xếp Truell ở phía có xu hướng kiên trì giữ lại công ty. “Cậu ấy có một mức độ tham vọng, tự tin và động lực thúc đẩy cậu ấy theo hướng duy trì độc lập”, Partovi nói.
Hiện tại, Cursor vẫn độc lập và vẫn tăng trưởng nhanh. Doanh thu của công ty đã tăng gấp đôi trong ba tháng, lên 4 tỷ USD, Forbes đưa tin.
Đã có những dấu hiệu tiến triển ban đầu. Musk đăng trên X rằng các phiên bản gần đây của chatbot Grok thuộc SpaceX đã cải thiện đáng kể sau khi được huấn luyện trên “rất nhiều” dữ liệu của Cursor. Cả Grok và Composer đều đang nhích lên trong các bảng xếp hạng mô hình AI được theo dõi sát sao, gọi là benchmark, dù chưa bên nào đứng đầu.
Với Musk, mục tiêu rất rõ ràng, AI của ông sẽ “tuyệt vời”, bằng mọi giá. “Liệu điều đó có phải là tốt nhất hay không thì còn phải chờ xem, nhưng tôi sẽ không bao giờ bỏ cuộc”, ông đăng trên X. “Không bao giờ”.
Với Cursor, mục tiêu cuối cùng lại có phần kém rõ ràng hơn, do cấu trúc mở của thỏa thuận với SpaceX.
Cursor hiện có 700 nhân viên và phục vụ 60% các công ty trong danh sách Fortune 500, Truell nói trong một cuộc phỏng vấn gần đây. Startup của anh hiện đã sánh ngang nhiều công ty phần mềm đại chúng lớn nhất thế giới, Truell nói thêm.
“Điều đó chắc chắn khá điên rồ”, anh nói, “và chúng tôi không hề xem nhẹ việc điều này đặc biệt đến mức nào, nó chưa từng có tiền lệ ra sao trong lịch sử”.
Phương Linh–Nhịp sống thị trường
