Từng rời bỏ hào quang học thuật để tìm kiếm sự bình yên, Liu Zhiyu không ngờ cuộc sống sau khi hoàn tục lại đưa anh vào một cuộc đua hoàn toàn khác.
Khi hai nhà toán học Trung Quốc Wang Hong và Deng Yu giành Giải Fields 2026, cái tên Liu Zhiyu một lần nữa được công chúng nhắc đến. Nhiều năm sau khi rẽ khỏi con đường toán học, câu hỏi vẫn được đặt ra: Liệu cựu thần đồng có từng hối hận về lựa chọn năm xưa?
Năm 2006 đánh dấu thời kỳ rực rỡ nhất trong sự nghiệp toán học của Liu Zhiyu. Anh giành huy chương vàng với điểm tuyệt đối tại Olympic Toán học quốc tế lần thứ 47, đứng đầu đoàn Trung Quốc và lọt top 3 thế giới. Khi đó, Wang Hong và Deng Yu cũng là những cái tên nổi bật, trong đó Deng Yu xếp thứ 6.
Liu bắt đầu học toán từ năm lớp 4. Khi lên cấp ba, anh được tuyển vào lớp thực nghiệm khoa học của một trong những ngôi trường hàng đầu Vũ Hán. Đến năm lớp 12, anh được tuyển thẳng vào Đại học Bắc Kinh. Con đường phía trước dường như đã được trải sẵn cho một “thiên tài toán học”.
Thế nhưng, những vấn đề về sức khỏe và tâm lý bắt đầu xuất hiện trong quá trình luyện thi. Liu mắc bệnh mắt nghiêm trọng. Những bài toán liên tục xuất hiện trong đầu khiến anh gần như không thể thoát khỏi thế giới toán học. Nhìn một cái cây, phản xạ đầu tiên của anh cũng có thể là liên tưởng đến một phương trình. Tình trạng mất ngủ, lo âu và trầm cảm kéo dài khiến Liu dần cạn kiệt hứng thú với việc học, dù vậy, anh vẫn là một sinh viên xuất sắc, đứng thứ tư toàn khóa và giành được học bổng tiến sĩ toàn phần tại MIT, Mỹ.
Nhưng vào ngày cha mẹ tiễn con trai lên đường du học, Liu lại chọn một hướng đi hoàn toàn khác. Anh bay thẳng đến chùa Long Tuyền ở Bắc Kinh để xin xuất gia và lấy pháp danh Xianyu. Bất chấp sự khuyên nhủ của gia đình, anh vẫn quyết định bước vào đời sống tu hành. Tuy nhiên, thiền môn cũng không trở thành điểm dừng cuối cùng của Liu Zhiyu. Sau 8 năm, anh rời chùa, xuống núi và thành lập một nền tảng tư vấn tâm lý. Đến năm 2022, Liu chính thức hoàn tục và bắt đầu bước vào con đường khởi nghiệp.
Ở tuổi 38, Liu Zhiyu trở thành blogger chuyên sản xuất video ngắn, livestream bán các khóa học và điều hành công ty riêng. Không còn là cậu sinh viên được kỳ vọng bước vào những giảng đường danh giá nhất thế giới, Liu giờ làm việc trong một căn phòng chưa đầy 30 m², với lịch làm việc kéo dài từ 9h – 21h mỗi ngày. Có thời điểm, anh phải uống vội một ly trà sữa để duy trì sức lực dù đang trong quá trình cai đường. “Internet là môi trường cạnh tranh khốc liệt, nếu không tiến về phía trước, bạn sẽ đi xuống”, anh cho biết.
Nghịch lý nằm ở chỗ người từng rời bỏ cuộc đua học thuật để tìm kiếm sự bình yên nay lại phải đối mặt với một cuộc đua khác: cuộc đua kiếm tiền.
Năm 2022, khi gia nhập một công ty hoạt động trong lĩnh vực tâm lý, Liu nhận mức lương khoảng 4.200 USD mỗi tháng. Tuy nhiên, anh chủ động đề nghị giảm thu nhập xuống 2.800 USD để dành nguồn lực xây dựng đội ngũ.
Do thiếu kinh nghiệm trong quản lý tài chính và hạch toán, bộ phận do anh phụ trách rơi vào tình trạng thua lỗ, buộc Liu phải tách ra và tự kinh doanh. Có thời điểm, hai vợ chồng phải sống trong một căn phòng nhỏ được sử dụng đồng thời làm studio, trong khi bố mẹ vợ thuê căn hộ ngay bên cạnh. Những buổi livestream đầu tiên của Liu thậm chí được thực hiện trên chính chiếc giường của bố mẹ vợ, với phông nền và bàn làm việc được kê tạm.
Trước đây, Liu từng cho rằng một người chỉ cần đủ ăn, mỗi tháng có vài trăm USD là có thể sống được, thậm chí “cùng lắm ngủ gầm cầu”. Nhưng khi lập gia đình, quan niệm ấy dần thay đổi. “Gia đình cần ăn uống, mua rau, nuôi con. Những thứ đó đều cần tiền”, anh chia sẻ.
Sau ba năm, công ty của Liu mới bắt đầu hòa vốn. Gia đình chuyển sang thuê một căn hộ hai phòng ngủ, trong khi căn nhà cũ được dành làm studio.
Tiền bạc giờ trở thành một trong ba vấn đề khiến Liu trăn trở, bên cạnh việc tu tập và duy trì các mối quan hệ. Trước đây, anh từng tuyên bố sẽ không kết hôn. Thế nhưng năm 2022, Liu gặp người phụ nữ khiến “trái tim loạn nhịp”. Hai người kết hôn và đón con trai đầu lòng vào năm 2024.
Với một người vốn không giỏi giao tiếp, việc trở thành chồng, cha và đồng thời điều hành một doanh nghiệp không phải hành trình dễ dàng. Liu từng vụng về đến mức tặng vợ một chiếc váy đã lỗi mốt. Trong công việc, anh cũng từng khiến một người bạn tổn thương khi từ chối hợp tác quá thẳng thừng. Nhận ra những hạn chế của bản thân, Liu đổi tên tài khoản WeChat thành “Cẩn ngôn thận hành”, với hàm ý nhắc nhở bản thân phải thận trọng trong lời nói và hành động.
Dưới sự hướng dẫn của vợ, anh dần trở nên tinh tế hơn, từ cách lựa chọn quà tặng cho đến cách giao tiếp. Thậm chí, với những tin nhắn quan trọng, Liu cẩn thận đến mức nhờ vợ đọc và duyệt trước khi gửi.
Khi đứng giữa những bất đồng mẹ chồng – nàng dâu, cựu thần đồng toán học cũng phải chật vật vận dụng những triết lý Phật pháp từng học để tìm cách cân bằng các mối quan hệ trong gia đình. Khoảnh khắc bế con trai trên tay càng khiến Liu hiểu rõ hơn trách nhiệm của một người cha.
Theo Liu, xã hội thường có xu hướng phóng đại những thiếu sót và gắn các thiên tài vào những khuôn mẫu nhất định. Anh muốn gạt bỏ những định kiến đó. Ở tuổi 38, Liu Zhiyu tự nhận mình vẫn giống một đứa trẻ, luôn tò mò về thế giới và không ngừng học cách thích nghi với cuộc sống đời thường.
Hà Thu–An Ninh Tiền Tệ
