Pháp luật là điểm tựa vững chắc nhất để xây dựng niềm tin số.
Ngày 12/05/2026, trong khuôn khổ Phiên toàn thể của Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026, tọa đàm xoay quanh chủ đề “Kiến tạo hệ sinh thái niềm tin số cho tăng trưởng tài chính bền vững” trở thành tâm điểm thu hút sự quan tâm của giới chuyên gia. Tăng trưởng tài chính trong kỷ nguyên AI không thể đạt được nếu thiếu một hệ sinh thái niềm tin số đồng bộ. Vấn đề không còn là “có làm hay không”, mà là “ai dẫn dắt và làm như thế nào” để đảm bảo minh bạch, an toàn và bền vững, đồng thời câu hỏi đặt ra là “Ai sẽ chịu trách nhiệm cho những dữ liệu từ AI?”
Trả lời tại Phiên Tọa đàm, Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân – Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), Phó Chủ tịch Liên minh Niềm tin số – đã đưa ra những nhận định về việc thiết lập điểm tựa pháp lý để bảo vệ người dân trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Niềm tin muốn vững chắc phải có điểm tựa Pháp lý
Trong phiên tọa đàm, các diễn giả đã thẳng thắn bày tỏ quan ngại về mặt trái của công nghệ hiện đại, điển hình là Artificial Intelligence (AI). Ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) cho rằng AI không chỉ mang lại sự nhanh gọn mà còn gieo rắc nỗi sợ hãi khi bị tội phạm lợi dụng.
Với các công cụ như Deepfake, kẻ xấu có thể sản sinh hàng nghìn kịch bản lừa đảo tinh vi trong tích tắc, khiến người dùng rơi vào trạng thái hoang mang, mất phương hướng trên không gian số và luôn lo sợ khi sử dụng, giao dịch tài chính.
Thảo luận về vấn đề này, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) – Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân đã đưa ra một góc nhìn mang tính định hướng: “Niềm tin muốn vững chắc phải có chỗ dựa, và chỗ dựa quan trọng nhất chính là hệ thống pháp luật” .
Hệ thống pháp luật không chỉ là công cụ quản lý mà còn là nền tảng quy định rõ quyền và nghĩa vụ của từng chủ thể trong hệ sinh thái, bao gồm cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người dùng. Việc cụ thể hóa các trách nhiệm pháp lý sẽ giúp mỗi chủ thể hoạt động trong phạm vi quyền hạn của mình, không xâm phạm đến lợi ích của người khác, từ đó tạo ra môi trường tài chính minh bạch. Khi công nghệ biến đổi quá nhanh, chỉ có một hành lang pháp lý minh bạch mới có thể trở thành “mỏ neo” giữ vững niềm tin số.
An ninh dữ liệu là chìa khóa bảo vệ gốc rễ của niềm tin
Thống nhất với quan điểm của các chuyên gia tại diễn đàn, Đại diện Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh: “Gốc rễ của AI chính là dữ liệu” . Trong kỷ nguyên số, dữ liệu là kho tàng quyết định trải nghiệm và niềm tin. AI có đưa ra phán đoán chính xác hay không hoàn toàn phụ thuộc vào chất lượng và độ an toàn của dữ liệu đầu vào.
Ông nhấn mạnh, quyền tự quyết dữ liệu là nguyên tắc dành cho mọi đơn vị trong hệ sinh thái, từ người dùng, doanh nghiệp cho đến các nền tảng số. Theo đó, chủ thể dữ liệu phải được đảm bảo các quyền cơ bản: được minh bạch hóa mục đích sử dụng, được quyền đồng thuận hoặc rút lại sự cho phép đối với thông tin cá nhân của mình.
Đối với các doanh nghiệp và nền tảng khai thác dữ liệu, trách nhiệm không chỉ dừng lại ở việc bảo mật thông tin, mà còn phải thiết lập một hành lang an toàn tuyệt đối cho người dùng. Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân khẳng định, việc khai thác tài nguyên số phải diễn ra trên tinh thần thượng tôn pháp luật, tuyệt đối không được xâm phạm tới các ranh giới đỏ về an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và lợi ích chung của cộng đồng.
Đây là những nội dung quan trọng đã được định chế hóa tại Nghị định 13 trước đây và nay là Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Tuy nhiên, tầm quan trọng của dữ liệu đã vượt xa phạm vi riêng tư của mỗi cá nhân. Lấy ví dụ trong lĩnh vực ngân hàng, một sự cố thất thoát dữ liệu không chỉ dừng lại ở tổn thất tài chính đơn lẻ, mà còn có thể gây ra hiệu ứng dây chuyền, đe dọa sự ổn định của hệ thống tài chính và làm xói mòn niềm tin của cộng đồng. Chính vì vậy, bảo vệ dữ liệu phải được hiểu là bảo vệ tài sản, bảo vệ lòng tin và bảo vệ “gốc rễ” cho mọi sự phát triển bền vững.
Một trong những thông tin quan trọng nhất được Đại diện Cục ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao chia sẻ tại diễn đàn là định hướng xây dựng hành lang pháp lý mới. Hiện nay, Bộ Công an đang tích cực xây dựng hồ sơ chính sách đề xuất Luật An ninh dữ liệu.
Nhân tại Sự kiện quy tụ đầy đủ hệ sinh thái từ các cơ quan ban ngành, doanh nghiệp đến những người có sức ảnh hưởng và người tiêu dùng, ông đã phát đi thông điệp kêu gọi sự đồng lòng ủng hộ việc tiến tới xây dựng, ban hành và thực thi pháp luật về an ninh dữ liệu.
Định hướng của cơ quan quản lý tại Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 được xem là bước đi quyết định để chuyển dịch từ phòng vệ bị động sang bảo vệ chủ động, đưa niềm tin số trở thành động lực thực sự cho nền kinh tế tài chính Việt Nam.
Sự kiện do Liên minh Niềm tin số tổ chức phối hợp chuyên môn cùng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, Công ty Cổ phần Dịch vụ Di động Trực tuyến (MoMo) đồng tổ chức, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính.
Đại Phú-Nhịp sống thị trường
