Quan điểm của giới quản lý tại các nhà sản xuất ô tô hàng đầu Nhật Bản trong những năm 2010 rằng Trung Quốc không bao giờ có thể bắt kịp giờ đã lỗi thời.
Xe điện thương hiệu Nhật Bản bán tại Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào linh kiện Trung Quốc khi các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản dựa vào các đối tác địa phương có thể sản xuất linh kiện nhanh chóng và với chi phí thấp.
Vào tháng 4, Chủ tịch Honda Motor, Toshihiro Mibe, đã một mình đến Quảng Châu, nơi ông dành 3 ngày thăm các công ty, bao gồm cả Tập đoàn Ô tô Quảng Châu (GAC), đối tác liên doanh của Honda.
Chuyến đi này diễn ra một tháng sau khi Honda công bố khoản lỗ khổng lồ liên quan đến việc đánh giá lại chiến lược điện khí hóa của mình. Ông Mibe đang phải đối mặt với áp lực từ một số phía yêu cầu ông từ chức.
Một tháng sau chuyến đi, vào ngày 14/5, chủ tịch cho biết Honda sẽ sử dụng “nền tảng do các đối tác địa phương cung cấp” tại Trung Quốc. Đây là một phần của xu hướng các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản: sử dụng linh kiện từ Trung Quốc và học hỏi từ các đối thủ cách sản xuất rẻ hơn và nhanh hơn.
Honda đã cân nhắc động thái này ba năm trước đó, tiến hành nhiều thử nghiệm nền tảng xe điện từ GAC trước khi cuối cùng quyết định không sử dụng.
Cách tiếp cận tự lực cánh sinh đã phản tác dụng. Trong khi các đối thủ Trung Quốc liên tục tung ra các mẫu xe điện tích hợp nhiều tính năng công nghệ cao, người tiêu dùng lại xa lánh các mẫu xe của Honda, và doanh số bán hàng của hãng tại Trung Quốc đã giảm một nửa từ năm 2023 đến năm 2025.
“Giá xe Honda cao hơn 100.000 nhân dân tệ (14.800 đô la Mỹ) so với các mẫu xe của các nhà sản xuất trong nước có hiệu năng tương đương hoặc tốt hơn,” giám đốc điều hành tại một nhà cung cấp phụ tùng cho biết.
Mẫu xe điện bZ7 do Toyota Motor ra mắt tại Trung Quốc vào tháng 3 năm nay có hình dáng tương tự như Hyptec A800 của GAC, với các thông số như trục cơ sở giống nhau đến từng milimet. Cả hai xe đều sử dụng công nghệ của Huawei Technologies Trung Quốc.
Nissan Motor và Mazda Motor cũng đã bắt đầu xuất khẩu các loại xe này ra khỏi Trung Quốc.
Quan điểm của giới quản lý tại các nhà sản xuất ô tô hàng đầu Nhật Bản trong những năm 2010 rằng Trung Quốc không bao giờ có thể bắt kịp giờ đã lỗi thời. Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã xem ô tô như những sản phẩm kỹ thuật số và chuyển sang mô hình sản xuất khác với quy trình hoàn toàn cải tiến.
Xiaomi, một nhà sản xuất điện thoại thông minh đã mở rộng sang lĩnh vực xe điện vào tháng 3/2024 và bán được hơn 400.000 chiếc vào năm 2025, đang hướng tới các cơ sở sản xuất “tối” – hoàn toàn tự động với robot và trí tuệ nhân tạo, không cần công nhân.
Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc cũng đã ứng dụng AI trong phát triển để cho phép làm việc liên tục 24/7 theo ba ca, tăng gấp đôi tốc độ so với quy trình sản xuất truyền thống của các đối thủ Nhật Bản. Một chuỗi cung ứng mới cho các mặt hàng như pin xe điện và kim loại đất hiếm, được thiết lập thông qua hợp tác công tư, hỗ trợ sản xuất nhanh chóng và chi phí thấp.
Theo công ty nghiên cứu Mobility Global của Mỹ, thị phần doanh số bán ô tô toàn cầu của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã tăng gấp đôi trong một thập kỷ, lên 25% vào năm 2025. Họ đang tiến gần đến việc vượt qua các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản, vốn có thị phần giảm 4 điểm phần trăm trong cùng kỳ xuống còn 26%. Khi khả năng cạnh tranh quốc tế của ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản suy giảm, kỳ vọng tăng trưởng cũng giảm theo. Trong khi chỉ số Nikkei đã tăng hơn gấp đôi trong 5 năm qua, cổ phiếu Honda chỉ tăng khoảng 30%, và cổ phiếu Toyota tăng khoảng 40%.
Toyota đang chờ đợi thời cơ. Hãng đã thành lập một công ty con tại Thượng Hải, dự kiến bắt đầu sản xuất xe điện vào năm 2027 dưới thương hiệu xe sang Lexus. Nhà sản xuất ô tô này đặt mục tiêu học hỏi kinh nghiệm từ ngành sản xuất ô tô Trung Quốc, sau đó cạnh tranh bằng các mẫu xe tự phát triển.
Mỹ và Ấn Độ – hai thị trường lớn thứ hai và thứ ba thế giới, nơi các hãng ô tô Trung Quốc chưa thực sự thâm nhập – sẽ là chìa khóa cho các nhà sản xuất Nhật Bản, những người cần kết hợp danh tiếng về độ tin cậy của mình với tốc độ và chi phí thấp của các đối thủ Trung Quốc.
“Chúng tôi sẽ có cách để chiến thắng trong vòng ba năm,” ông Mibe nói. “Nếu không, chúng tôi sẽ gặp rắc rối.”
Đức Nam-An ninh tiền tệ
