“AI giúp tăng năng suất” không còn đủ, CEO giờ chỉ hỏi một câu: “Kiếm được bao nhiêu tiền?”
Tờ CIO cho hay sau hơn ba năm kể từ khi ChatGPT tạo nên cơn sốt toàn cầu vào tháng 11/2022, kỳ vọng của các CEO đối với bộ phận công nghệ thông tin đã thay đổi mạnh mẽ. Nếu giai đoạn đầu, AI được nhìn nhận như một công nghệ mới cần thử nghiệm, khám phá và kiểm chứng.
Đến năm 2026, giới lãnh đạo doanh nghiệp không còn muốn nghe về những bản demo hay các dự án thử nghiệm nữa. Điều họ mong đợi là những kết quả cụ thể: doanh thu tăng trưởng, hoạt động vận hành hiệu quả hơn và doanh nghiệp được bảo vệ tốt hơn trước các rủi ro ngày càng phức tạp.
CEO không còn kiên nhẫn với các thử nghiệm AI, yêu cầu ROI rõ ràng và tăng trưởng doanh thu thực chất
Trong vài năm qua, trí tuệ nhân tạo đã trở thành chủ đề nóng nhất trong giới công nghệ và quản trị doanh nghiệp. Từ khi AI tạo sinh xuất hiện mạnh mẽ trên thị trường, hầu hết doanh nghiệp đều nhanh chóng đầu tư vào công nghệ này với kỳ vọng tạo ra bước nhảy vọt về năng suất. Tuy nhiên, sau nhiều vòng đầu tư, nhiều CEO bắt đầu đặt câu hỏi khó hơn: “Khoản tiền khổng lồ đổ vào AI đã mang lại điều gì?”
Đó cũng là lý do trong khảo sát năm nay, các CEO không còn quan tâm nhiều đến các dự án thí điểm hay các bằng chứng khái niệm. Họ muốn nhìn thấy những sáng kiến AI được triển khai trên quy mô lớn, có khả năng tạo ra doanh thu mới hoặc giúp doanh nghiệp thay đổi cách vận hành theo hướng đột phá hơn.
Shanky Viswanathan, người đứng đầu bộ phận đổi mới kinh doanh tại Tata Consultancy Services, cho rằng các CEO hiện muốn CIO phải “đứng lên và dẫn dắt” quá trình khai thác giá trị thực sự của AI. Theo ông, AI không thể chỉ dừng lại ở việc giúp nhân viên làm việc nhanh hơn vài phần trăm, mà cần tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt cho doanh nghiệp.
Thực tế, sự sốt ruột của các CEO là có cơ sở. Theo Viswanathan, nhiều doanh nghiệp đang nhận thấy số tiền đầu tư cho AI lớn hơn rất nhiều so với lợi ích mà họ nhận lại. Dù một số quy trình có được cải thiện, nhưng phần lớn vẫn là những hiệu quả nhỏ lẻ, chưa đủ để tạo nên sự thay đổi mang tính chiến lược.
Khảo sát của IDC cũng phản ánh xu hướng tương tự. Hơn một nửa CIO và CTO trên toàn cầu cho biết AI và tự động hóa hiện là mục tiêu kinh doanh trọng tâm của họ. Tuy nhiên, theo Daniel Saroff, Phó chủ tịch nghiên cứu của IDC, nhiều tổ chức vẫn đang mắc kẹt trong giai đoạn chuyển đổi từ thử nghiệm sang triển khai thực tế. Điều này khó hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu.
Một phần nguyên nhân đến từ dữ liệu. AI muốn hoạt động hiệu quả cần dữ liệu tốt, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng có sẵn nền tảng dữ liệu đủ mạnh. Nhiều tổ chức vẫn đang sử dụng hệ thống cũ, tồn tại nợ kỹ thuật kéo dài nhiều năm, khiến việc tích hợp AI trở nên phức tạp và tốn kém hơn dự tính.
Ngoài ra, áp lực ngân sách cũng khiến quá trình chuyển đổi chậm lại. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, các CEO không còn sẵn sàng chi mạnh cho những dự án công nghệ chưa chứng minh được hiệu quả. Điều đó buộc CIO phải thay đổi cách tiếp cận, chuyển từ “ứng dụng công nghệ” sang “giải bài toán kinh doanh bằng công nghệ”.
Jennifer Carter, chuyên gia phân tích cấp cao tại Gartner, cho rằng đây là thách thức lớn với nhiều CIO hiện nay. Theo bà, khó khăn không phải vì thiếu cơ hội ứng dụng AI, mà vì có quá nhiều khả năng, khiến các nhà lãnh đạo CNTT gặp khó trong việc xác định đâu là những bài toán thực sự có thể tạo ra đột phá cho doanh nghiệp.
Không chỉ AI, CIO còn phải bảo vệ doanh nghiệp và dẫn dắt toàn bộ quá trình chuyển đổi số
Dù AI là ưu tiên số một, nhưng đây không phải nhiệm vụ duy nhất mà CEO giao cho CIO trong năm 2026. Theo khảo sát của CIO.com, ưu tiên lớn thứ hai là nâng cấp hạ tầng công nghệ và tăng cường bảo mật dữ liệu nhằm giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp. Đây là điều không gây bất ngờ, bởi các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi. Trong khi hậu quả của một vụ rò rỉ dữ liệu có thể rất nghiêm trọng, từ thiệt hại tài chính đến mất uy tín thương hiệu.
Paul Leinwand, chuyên gia chiến lược tại PwC US, nhận định rằng khi AI được triển khai rộng rãi hơn, tính toàn vẹn dữ liệu và quản trị rủi ro trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Nếu dữ liệu đầu vào không đáng tin cậy, toàn bộ hệ thống AI có thể đưa ra quyết định sai lệch, kéo theo những hậu quả lớn cho doanh nghiệp.
Ajay Sabhlok, CIO kiêm Giám đốc dữ liệu của Rubrik, là một ví dụ điển hình cho cách các CIO đang phản ứng trước yêu cầu mới từ CEO. Theo ông, Rubrik đã chuyển sang mô hình “AI-first”, nghĩa là mọi quy trình nội bộ đều được thiết kế lại với tư duy lấy AI làm trung tâm.
Từ kỹ thuật, kiến trúc hệ thống, vận hành tài chính đến DevOps và hỗ trợ người dùng, AI đang được tích hợp sâu vào toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp này. Đồng thời, Rubrik cũng đầu tư mạnh vào bảo mật tích hợp trên trung tâm dữ liệu, nền tảng đám mây và toàn bộ hạ tầng mạng nhằm đảm bảo hệ thống vừa thông minh hơn vừa an toàn hơn.
Ngoài AI và an ninh mạng, nhiều CEO còn yêu cầu CIO thúc đẩy mạnh hơn quá trình chuyển đổi số toàn doanh nghiệp. Điều này bao gồm tăng cường sự phối hợp giữa CNTT và các bộ phận kinh doanh, cải thiện trải nghiệm khách hàng. Đồng thời hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và tìm kiếm những nguồn doanh thu mới từ các nền tảng số.
Một xu hướng đáng chú ý khác là sự xuất hiện của điện toán lượng tử trong danh sách ưu tiên của một số CEO, đặc biệt trong các lĩnh vực như ngân hàng, khoa học đời sống và logistics. Theo Viswanathan, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp đã bắt đầu yêu cầu CIO đánh giá nghiêm túc tiềm năng của công nghệ này thay vì chỉ xem nó là câu chuyện của tương lai. Theo Gartner, công nghệ hiện là ưu tiên chiến lược lớn thứ ba của các CEO toàn cầu, chỉ đứng sau tăng trưởng và quản lý tài chính. Điều đó cho thấy vai trò của CIO đang thay đổi nhanh chóng.
Trước đây, một CIO thành công là người giữ cho hệ thống vận hành ổn định, đảm bảo mạng lưới không gặp sự cố và ngân sách CNTT được kiểm soát tốt. Nhưng hiện tại, CIO được kỳ vọng nhiều hơn thế. Họ phải trở thành nhà kiến tạo tăng trưởng, người trực tiếp tạo ra giá trị kinh doanh thông qua công nghệ.
Dữ liệu từ IDC cho thấy sự thay đổi này rất rõ rệt. Chỉ trong vòng một năm, doanh thu đã tăng từ vị trí thứ sáu lên vị trí thứ ba trong nhóm chỉ số đánh giá thành công quan trọng nhất của CIO. Điều đó đồng nghĩa với việc các CIO không còn được đo lường chỉ bằng hiệu suất vận hành. Họ phải chứng minh rằng công nghệ có thể giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, gia tăng tương tác khách hàng, phát triển sản phẩm mới và tạo ra những dòng doanh thu bền vững.
Năm 2026 vì thế đang trở thành một bước ngoặt lớn với giới lãnh đạo CNTT toàn cầu. Trong làn sóng AI mạnh mẽ nhất lịch sử, những CIO biết tận dụng cơ hội để dẫn dắt chuyển đổi sẽ bước lên vị trí chiến lược chưa từng có. Ngược lại, những người vẫn loay hoay với các dự án thử nghiệm có nguy cơ bị bỏ lại phía sau.
*Nguồn : CIO, Fortune-Băng Băng-Nhịp sống thị trường
