Sự bùng nổ của AI đang tạo ra những tác động ngày càng rõ rệt lên nền kinh tế Mỹ, từ hóa đơn tiền điện, giá máy tính, thiết bị điện tử cho tới chi phí xây dựng.
Những đột phá công nghệ lớn thường mở ra cơ hội việc làm, ngành nghề mới và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, lợi ích dài hạn không phải lúc nào cũng đến ngay lập tức và giai đoạn chuyển đổi thường đi kèm nhiều hệ quả.
Với AI, những tác động ban đầu đã thể hiện qua tình trạng mất việc làm ở một số lĩnh vực, tăng trưởng tiền lương chậm lại, khoảng cách tài sản gia tăng và gần đây là áp lực lạm phát.
Theo truyền thông phương Tây, ước tính khoảng 750 tỷ USD sẽ được đổ vào AI chỉ trong năm nay. Quy mô đầu tư khổng lồ này đang làm tăng nhu cầu đối với điện năng, chip nhớ, linh kiện điện tử, vật liệu xây dựng và lao động, qua đó tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá.
Mark Zandi, nhà kinh tế tại Moody’s Analytics, ước tính tác động lạm phát từ AI khiến mỗi hộ gia đình phải chi thêm hơn 375 USD để mua cùng một lượng hàng hóa và dịch vụ so với thời điểm này năm ngoái.
Hiện AI vẫn chỉ đóng góp khoảng 0,2 điểm phần trăm vào lạm phát chung và ảnh hưởng chủ yếu tập trung ở một số nhóm hàng hóa, dịch vụ. Tuy nhiên, áp lực này được dự báo khó sớm biến mất, thậm chí có thể lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác, khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải theo dõi sát diễn biến.
Trung tâm dữ liệu “ngốn” điện
Một trong những nơi dễ nhận thấy nhất tác động của cơn sốt AI là hóa đơn tiền điện. Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tiêu thụ lượng điện và nước rất lớn, trong khi tốc độ xây dựng những cơ sở này đang vượt khả năng mở rộng nguồn cung điện tại nhiều khu vực.
PJM Interconnection, đơn vị vận hành lưới điện lớn nhất nước Mỹ, cho biết các trung tâm dữ liệu có thể được xây dựng hoặc mở rộng nhanh gấp hai đến ba lần tốc độ phát triển các hệ thống phát điện mới cần thiết để phục vụ chúng.
Áp lực càng lớn khi Mỹ đồng thời phải đối mặt với việc đóng cửa các nhà máy nhiệt điện than, nhu cầu điện khí hóa gia tăng, thời tiết cực đoan và hệ thống cơ sở hạ tầng điện ngày càng xuống cấp.
Nhu cầu điện khổng lồ của các trung tâm dữ liệu đang cạnh tranh với nguồn điện dành cho người dân. Các doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu sẵn sàng trả giá cao để bảo đảm nguồn cung, góp phần đẩy giá điện bán buôn và cuối cùng là hóa đơn của các hộ gia đình tăng theo.
Dữ liệu chỉ số giá tiêu dùng (CPI) cho thấy giá điện sinh hoạt tại Mỹ trong năm 2025 tăng với tốc độ khoảng gấp đôi mức trung bình của những năm trước. Trong 5 tháng đầu năm nay, tốc độ tăng thậm chí còn mạnh hơn năm 2025.
Dù giá điện bất ngờ giảm 1% trong tháng 6, mặt hàng này vẫn tăng 4% so với cùng kỳ năm trước và tiếp tục tăng nhanh hơn lạm phát chung.
Cơn khát chip nhớ lan sang thiết bị điện tử
Điện năng không phải nguồn lực duy nhất bị các trung tâm dữ liệu AI hút mạnh. Làn sóng xây dựng hạ tầng AI còn tạo ra nhu cầu khổng lồ đối với chip nhớ, trong bối cảnh nguồn cung loại linh kiện này tương đối hạn chế.
Hàng nghìn tỷ USD đổ vào chuỗi cung ứng AI khiến các nhà sản xuất bộ nhớ và lưu trữ ưu tiên năng lực sản xuất cho những dòng bộ nhớ băng thông cao, tốc độ cao và có biên lợi nhuận lớn phục vụ trung tâm dữ liệu.
Điều này đồng nghĩa một phần năng lực vốn dành cho chip nhớ trong các sản phẩm tiêu dùng được chuyển sang những linh kiện hiệu suất cao phục vụ AI.
Áp lực giá đã thể hiện đặc biệt rõ ở khâu sản xuất. Tính đến tháng 6, giá bán buôn của ngành sản xuất chất bán dẫn và linh kiện điện tử khác tăng 26% so với cùng kỳ năm trước. Đây là sự đảo chiều mạnh so với tháng 6/2025, khi giá của nhóm này còn giảm 0,8%.
Người tiêu dùng khó đứng ngoài xu hướng này bởi chip nhớ hiện diện trong hàng loạt sản phẩm phổ biến, từ máy tính xách tay, máy tính để bàn đến điện thoại và máy tính bảng. Khi giá linh kiện đầu vào tăng mạnh, chi phí cuối cùng có nguy cơ được chuyển sang người mua.
Máy tính, máy chơi game và phần mềm cùng tăng giá
Áp lực từ cuộc khủng hoảng linh kiện đã bắt đầu lan sang thị trường điện tử tiêu dùng. Cuối tháng trước, Apple tăng giá khoảng 20% đối với một số sản phẩm phổ biến, trong bối cảnh nhu cầu bộ nhớ và lưu trữ dành cho các trung tâm dữ liệu AI tăng đột biến.
Sony trước đó cũng nâng giá máy chơi game PlayStation, trong khi Microsoft tháng trước tăng giá các dòng Xbox khoảng 25% với lý do tương tự. Microsoft cho biết toàn ngành điện tử tiêu dùng đang phải vật lộn với tình trạng thiếu hụt linh kiện và các hệ máy chơi game chịu ảnh hưởng đặc biệt lớn.
Đây là diễn biến đáng chú ý bởi máy tính và phần cứng liên quan từ lâu vốn thuộc nhóm hàng có xu hướng giảm giá tương đối. Nhờ tiến bộ công nghệ, người tiêu dùng thường nhận được sản phẩm mạnh hơn với cùng một khoản tiền. Tuy nhiên, trong nửa đầu năm 2026, dữ liệu của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) cho thấy máy tính và các sản phẩm liên quan đã chuyển sang trạng thái tăng giá.
Gregory Daco, nhà kinh tế tại EY-Parthenon, cho rằng áp lực giá tiêu dùng mới chỉ ở giai đoạn đầu, khi giá sản xuất, giá nhập khẩu và nhu cầu đầu tư liên quan đến AI tăng cao dần được chuyển sang người mua cuối cùng.
Không chỉ phần cứng, việc tích hợp AI vào các ứng dụng doanh nghiệp cũng khiến phần mềm trở nên đắt đỏ hơn. Microsoft hồi tháng 2 tăng giá Office 365 dành cho cá nhân thêm 43%, trong khi gói gia đình tăng 30%, sau một thập kỷ gần như giữ nguyên giá. Một trong những thay đổi quan trọng của sản phẩm là việc bổ sung Copilot, công cụ AI của Microsoft.
Cơn sốt AI lan sang chi phí xây dựng và nhà ở
Các trung tâm dữ liệu còn cạnh tranh nguồn cung nhiều vật liệu xây dựng quan trọng như đồng và dây điện, đồng thời làm gia tăng nhu cầu lao động trong ngành xây dựng.
Thierry Wizman, chiến lược gia toàn cầu về ngoại hối và lãi suất tại Macquarie Group, cho rằng tiền lương của lao động xây dựng là một chỉ báo đáng chú ý để đánh giá mức độ AI đang gây sức ép lên nguồn lực của nền kinh tế.
Nếu hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu thực sự khiến nguồn lực trở nên khan hiếm, tác động sẽ thể hiện ở mức lương của những lao động trực tiếp tham gia các dự án. Dữ liệu cấp quốc gia hiện đã cho thấy khoảng cách đáng kể giữa tăng trưởng tiền lương trong ngành xây dựng và mặt bằng chung của nền kinh tế.
Tác động có thể còn rõ hơn tại những khu vực tập trung nhiều trung tâm dữ liệu, dù dữ liệu tiền lương cấp địa phương thường được công bố chậm hơn.
Điều đáng chú ý là xu hướng này có thể tác động tới một vấn đề vốn đã gây nhiều sức ép cho các hộ gia đình Mỹ: giá nhà. Khi các dự án trung tâm dữ liệu cạnh tranh lao động, vật liệu và năng lực xây dựng, chi phí phát triển nhà ở cũng có nguy cơ tăng theo.
AI vì vậy đang tạo ra một nghịch lý đối với nền kinh tế. Công nghệ này hứa hẹn giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, giảm chi phí và thúc đẩy tăng trưởng trong dài hạn, nhưng cuộc chạy đua xây dựng hạ tầng để phục vụ nó lại đang khiến một số nguồn lực trở nên đắt đỏ hơn.
Hiện tác động của AI lên lạm phát vẫn tương đối nhỏ. Tuy nhiên, khi hàng trăm tỷ USD tiếp tục được rót vào trung tâm dữ liệu, chip và hạ tầng điện, câu hỏi lớn không chỉ là AI sẽ tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế, mà còn là người tiêu dùng sẽ phải trả thêm bao nhiêu cho cuộc cách mạng công nghệ này.
Theo PV-Theo vtv.vn
