40 tuổi, tài khoản tiết kiệm gần như trống rỗng, chưa có tài sản đáng kể, thậm chí vẫn còn những khoản nợ phải trả. Với nhiều người, đây là thời điểm dễ nảy sinh cảm giác mình đã quá muộn để xây dựng lại tài chính. Tuy nhiên, nếu biết cách sắp xếp thu nhập, kiểm soát chi tiêu và tích lũy có kỷ luật, 5 năm từ tuổi 40 đến 45 vẫn có thể tạo ra một sự thay đổi đáng kể.
40 tuổi chưa có tiền tiết kiệm, điều đáng lo không phải là xuất phát điểm
Ở tuổi 40, nhiều người bắt đầu nhìn lại những gì mình đã có sau gần 20 năm đi làm. Có người đã mua được nhà, có khoản tích lũy hàng tỷ đồng. Nhưng cũng có người vừa trải qua biến cố công việc, kinh doanh thất bại, ly hôn hoặc dành phần lớn thu nhập để nuôi con, chăm sóc cha mẹ.
Sau tất cả, số tiền còn lại trong tài khoản có thể chỉ vài triệu đồng, thậm chí bằng 0.
Điều khiến nhiều người áp lực không hẳn là thiếu tiền, mà là cảm giác mình đang tụt lại phía sau. Khi bạn bè cùng tuổi đã có nhà cửa, ô tô và khoản tiết kiệm ổn định, việc phải bắt đầu lại dễ tạo ra tâm lý nóng vội, muốn kiếm thật nhiều tiền trong thời gian ngắn để bù đắp những năm đã mất.
Tuy nhiên, đây cũng chính là thời điểm cần thận trọng nhất.
Ở tuổi 40, một quyết định tài chính sai lầm có thể khiến bạn mất thêm nhiều năm để phục hồi. Ngược lại, nếu thay đổi cách quản lý tiền bạc từ hôm nay, đến tuổi 45, bạn hoàn toàn có thể sở hữu một nền tảng tài chính ổn định hơn.
Không nhất thiết phải trở thành người giàu có. Chỉ cần từ chỗ không có tiền dự phòng, bạn đã có khoản tích lũy đủ trang trải nhiều tháng sinh hoạt, không còn phụ thuộc vào vay mượn và bắt đầu chuẩn bị cho tuổi nghỉ hưu, đó đã là một bước tiến lớn.
5 việc nên làm nếu muốn thay đổi tài chính trong 5 năm
1. Năm đầu tiên: Đừng vội làm giàu, hãy đưa tài chính về trạng thái an toàn
Sai lầm dễ gặp khi bắt đầu lại từ con số 0 là đặt mục tiêu quá lớn: mua nhà trong 3 năm, tích lũy 1 tỷ đồng trước tuổi 45 hoặc tìm kiếm khoản đầu tư có khả năng sinh lời cao.
Thay vì vậy, mục tiêu đầu tiên nên là kiểm soát được dòng tiền.
Hãy bắt đầu bằng việc thống kê toàn bộ thu nhập, chi phí thiết yếu, khoản nợ và số tiền có thể tiết kiệm mỗi tháng. Nếu có nợ lãi suất cao, cần ưu tiên xây dựng kế hoạch trả nợ, đồng thời duy trì một khoản dự phòng tối thiểu.
Ví dụ, người có thu nhập 18 triệu đồng/tháng, chi phí sinh hoạt 14 triệu đồng có thể dành 4 triệu đồng còn lại để xử lý nợ và tích lũy. Nếu không có nợ và duy trì tiết kiệm đều, sau một năm số tiền tích lũy là 48 triệu đồng, chưa tính lãi.
Con số này có thể chưa lớn, nhưng nó đánh dấu việc bạn đã chuyển từ trạng thái kiếm bao nhiêu tiêu hết bấy nhiêu sang chủ động giữ lại một phần thu nhập.
2. Từ năm thứ hai: Xây quỹ dự phòng trước khi nghĩ đến đầu tư
Ở tuổi 40, rủi ro tài chính không chỉ đến từ việc chi tiêu quá tay mà còn từ mất việc, giảm thu nhập, bệnh tật hoặc những khoản phát sinh trong gia đình.
Vì vậy, quỹ dự phòng tương đương 3–6 tháng chi phí thiết yếu là một mục tiêu quan trọng. Với người có thu nhập không ổn định hoặc nhiều người phụ thuộc, mức dự phòng có thể cần cao hơn.
Nếu gia đình chi tiêu thiết yếu khoảng 12 triệu đồng/tháng, quỹ dự phòng 6 tháng sẽ là 72 triệu đồng.
Khoản tiền này nên được giữ ở nơi an toàn, dễ tiếp cận, thay vì đưa toàn bộ vào những kênh đầu tư biến động mạnh.
Có quỹ dự phòng đồng nghĩa với việc khi gặp biến cố, bạn có thêm thời gian xoay xở mà không lập tức phải vay mượn hoặc bán tài sản.
3. Từ năm thứ hai đến năm thứ ba: Tăng thu nhập quan trọng không kém tiết kiệm
Cắt giảm chi tiêu có giới hạn, nhưng khả năng tăng thu nhập vẫn có thể mở rộng.
Ở tuổi 40, lợi thế lớn nhất của nhiều người là kinh nghiệm làm việc, kỹ năng chuyên môn và các mối quan hệ đã tích lũy.
Thay vì chạy theo những công việc hoàn toàn xa lạ, hãy tìm cách biến kinh nghiệm sẵn có thành nguồn thu bổ sung: làm việc tự do, tư vấn chuyên môn, nhận dự án ngoài giờ hoặc phát triển một dịch vụ nhỏ.
Chỉ cần tăng thêm 2 triệu đồng/tháng và dành toàn bộ số tiền đó để tích lũy, sau 3 năm bạn đã có thêm 72 triệu đồng, chưa tính lãi.
Điều quan trọng là không để chi tiêu tăng ngay khi thu nhập tăng. Đây là một trong những yếu tố quyết định việc tiền kiếm thêm có thực sự biến thành tài sản hay không.
4. Từ năm thứ ba: Bắt đầu tích lũy dài hạn, không đặt cược tất cả vào một cơ hội
Khi đã xử lý được nợ lãi suất cao và có quỹ dự phòng phù hợp, người ở tuổi 40 có thể bắt đầu phân bổ một phần tiền nhàn rỗi cho các mục tiêu dài hạn.
Tùy khả năng chịu rủi ro, thời gian sử dụng tiền và kiến thức cá nhân, có thể cân nhắc tiền gửi tiết kiệm, các sản phẩm đầu tư phù hợp hoặc những hình thức tích lũy có tính kỷ luật.
Không nên vay tiền để đầu tư mạo hiểm với hy vọng nhanh chóng lấy lại những gì đã mất. Một khoản lợi nhuận lớn không thể bù đắp cho rủi ro đánh mất toàn bộ vốn liếng khi thời gian phục hồi tài chính ngày càng ngắn.
5. Năm thứ năm: Đánh giá tài sản ròng thay vì chỉ nhìn số dư tài khoản
Đến tuổi 45, thước đo sự thay đổi không nên chỉ là bạn có bao nhiêu tiền mặt.
Hãy nhìn vào tài sản ròng, tức tổng giá trị tài sản trừ đi các khoản nợ, cùng với khả năng duy trì cuộc sống nếu thu nhập bất ngờ giảm sút.
Một người có 200 triệu đồng tiết kiệm, không có nợ tiêu dùng, có quỹ dự phòng và duy trì được khoản tích lũy hằng tháng có thể đang ở vị thế tài chính an toàn hơn đáng kể so với chính họ 5 năm trước.
5 năm tích lũy có thể tạo ra khác biệt lớn đến mức nào?
Giả sử một người bắt đầu ở tuổi 40, không có khoản tiết kiệm ban đầu và duy trì tích lũy đều trong 60 tháng.
Bảng dưới đây cho thấy kết quả theo từng mức tiết kiệm, chưa tính lãi và không giả định thu nhập tăng thêm.
|
Số tiền tiết kiệm mỗi tháng |
Sau 1 năm |
Sau 3 năm |
Sau 5 năm |
|
2 triệu đồng |
24 triệu |
72 triệu |
120 triệu |
|
3 triệu đồng |
36 triệu |
108 triệu |
180 triệu |
|
4 triệu đồng |
48 triệu |
144 triệu |
240 triệu |
|
5 triệu đồng |
60 triệu |
180 triệu |
300 triệu |
|
7 triệu đồng |
84 triệu |
252 triệu |
420 triệu |
Bảng minh họa với giả định tiết kiệm đều, không rút tiền và chưa tính lãi suất, lạm phát hoặc các khoản chi phát sinh.
Nhìn vào bảng có thể thấy, ngay cả mức tiết kiệm 3 triệu đồng/tháng cũng tạo ra khoản tích lũy 180 triệu đồng sau 5 năm. Nếu sau đó tiếp tục duy trì thói quen tiết kiệm và từng bước nâng thu nhập, nền tảng tài chính sẽ có cơ hội cải thiện hơn nữa.
Tất nhiên, không phải ai cũng đủ điều kiện để dành ra vài triệu đồng mỗi tháng. Với người đang gánh nợ hoặc thu nhập thấp, tiến độ có thể chậm hơn. Điều quan trọng là xây dựng mức tích lũy thực tế, không làm ảnh hưởng đến nhu cầu thiết yếu của gia đình.
Tuổi 45 không nhất thiết phải giàu, nhưng nên có quyền lựa chọn
Một trong những giá trị lớn nhất của việc xây dựng lại tài chính ở tuổi 40 là tạo ra quyền chủ động cho những năm tiếp theo.
Khi không có tiền dự phòng, bạn có thể buộc phải chấp nhận một công việc không phù hợp chỉ vì cần thu nhập. Khi có khoản nợ lớn, mọi quyết định trong gia đình đều chịu áp lực trả nợ. Khi không có tích lũy, một biến cố nhỏ cũng có thể làm đảo lộn cuộc sống.
Nhưng nếu sau 5 năm, bạn đã giảm được nợ, có khoản tiền dự phòng, tích lũy được một phần tài sản và duy trì nguồn thu ổn định, cuộc sống ở tuổi 45 sẽ khác.
Bạn có thể chủ động hơn khi thay đổi công việc, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ con cái và chuẩn bị cho tuổi nghỉ hưu.
Bắt đầu lại từ con số 0 ở tuổi 40 không có nghĩa là phải làm giàu bằng mọi giá trong 5 năm. Mục tiêu thực tế hơn là đến tuổi 45, bạn không còn ở tình trạng tài chính mong manh như trước.
Năm năm không đủ để bảo đảm ai cũng trở nên giàu có. Nhưng 60 tháng quản lý tiền bạc nghiêm túc hoàn toàn có thể tạo ra một nền tảng khác hẳn so với việc tiếp tục sống không kế hoạch.
Và đôi khi, thành công tài chính lớn nhất ở tuổi trung niên không phải là sở hữu thật nhiều tiền, mà là không còn phải lo lắng mỗi khi một khoản chi bất ngờ xuất hiện.
Thu Thanh-Thanh Niên Việt
