Sau khi hoàn thành bằng tiến sĩ, một nhà khoa học môi trường 33 tuổi đã dành hàng tháng trời tìm việc nhưng chưa đạt được kết quả như mong muốn.
Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, ngay cả những ứng viên sở hữu bằng tiến sĩ và kinh nghiệm nghiên cứu quốc tế cũng không miễn nhiễm với thất bại. Câu chuyện của Tania Gautam cho thấy, đôi khi khoảng cách giữa nỗ lực và cơ hội không nằm ở năng lực chuyên môn, mà ở cách tiếp cận.
Tania Gautam, 33 tuổi, hiện sống tại Edmonton, Canada. Cô tốt nghiệp Cử nhân Khoa học ngành Hóa học năm 2018 và hoàn thành Tiến sĩ Hóa học Môi trường tại Đại học Alberta, Canada năm 2024. Mục tiêu nghề nghiệp của cô là đảm nhiệm một vị trí trong chính quyền cấp tỉnh hoặc liên bang, chuyên nghiên cứu ô nhiễm không khí nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho chính sách và luật pháp. Cô cũng nhắm tới các vai trò như tư vấn môi trường, điều phối viên môi trường hoặc điều phối viên phát triển bền vững, đặc biệt là những vị trí có tương tác, phối hợp với cơ quan nhà nước.
Sau khi nhận bằng tiến sĩ năm 2024, cô chuyển sang Mỹ làm việc theo hợp đồng một năm với vai trò nghiên cứu viên môi trường tại một phòng thí nghiệm quốc gia. Khi hợp đồng kết thúc vào tháng 8/2025, cô quay lại Canada và bắt đầu hành trình tìm việc.
Kể từ tháng 9/2025, Gautam dành 8 – 10 tiếng mỗi ngày cho việc kết nối, tìm kiếm và nộp hồ sơ tại Alberta, British Columbia và Saskatchewan. Cô đã nộp tổng cộng 100 hồ sơ, theo dõi sát sao LinkedIn và các trang tuyển dụng, đồng thời cài đặt thông báo email cho từng thành phố, từ khóa và cập nhật trên các trang nghề nghiệp của tổ chức.
Tuy nhiên, kết quả chưa như kỳ vọng. Trong 100 hồ sơ, cô nhận được 4 cuộc phỏng vấn. Hai buổi là phỏng vấn sàng lọc qua điện thoại. Buổi thứ ba là phỏng vấn hội đồng, nhưng nhà tuyển dụng cuối cùng chọn ứng viên được cho là “phù hợp hơn” với vị trí. Buổi thứ tư là phỏng vấn trực tiếp vào cuối năm ngoái, song đến nay cô vẫn chưa nhận được phản hồi hay thư từ chối chính thức.
Song song với việc nộp hồ sơ, Gautam còn chủ động nhắn tin trên LinkedIn và gửi email cho các nhà khoa học thuộc chính quyền Alberta, các công ty tư vấn môi trường và nhân sự tại những cơ quan như Environment and Climate Change Canada. Những nỗ lực này mang lại khoảng 10 buổi gặp trao đổi cà phê, nhưng chưa tạo ra cơ hội cụ thể nào.
Dù tin rằng mình “đáp ứng đầy đủ các tiêu chí trên giấy tờ” với thực tập, kinh nghiệm phòng ở thí nghiệm, công việc có lương và hoạt động tình nguyện, cô bắt đầu hoài nghi liệu mình có đang bị loại để nhường chỗ cho ứng viên nội bộ, như một số tiến sĩ khác từng chia sẻ. Cô thừa rất mơ hồ khi không biết mình sai ở đâu, cũng không rõ điều gì đang cản bước mình.
Sau khi xem xét hồ sơ và tình huống của cô, Devon Turcotte – một cố vấn nghề nghiệp tại Prince Edward Island, Canada nhận định rằng Gautam đang ở rất gần cơ hội. Theo bà, vấn đề không nằm ở năng lực, mà ở cách thể hiện.
Turcotte đánh giá CV của Gautam “thực sự rất tốt”, thể hiện rõ giá trị công việc đã làm, kỹ năng, năng lực và kết quả dự án, điều mà nhiều ứng viên khác không làm được. Tuy nhiên, bản CV hiện chưa truyền tải được niềm đam mê cá nhân đối với lĩnh vực hóa học môi trường. Bà đề xuất bổ sung một dòng trong phần tóm tắt nghề nghiệp để giải thích vì sao lĩnh vực này quan trọng với cô và vì sao cô dành nhiều năm theo đuổi nó, bởi nhà tuyển dụng thường quan tâm đến động lực bên trong của ứng viên.
Một điều chỉnh khác được gợi ý là sắp xếp lại cấu trúc CV khi nên chuyển phần học vấn từ đầu xuống cuối và mở đầu bằng kỹ năng. Dù nền tảng học thuật của Gautam rất ấn tượng, các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp tư nhân có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến kỹ năng phân tích và kỹ thuật cụ thể mà cô có thể áp dụng ngay vào công việc.
Ngoài CV, Turcotte cho rằng chiến lược LinkedIn của Gautam cũng cần thay đổi. Theo bà, việc đăng bài không phải là ưu tiên khi đang tìm việc. Thay vào đó, ứng viên nên tích cực tham gia phần bình luận dưới các bài viết chuyên ngành, đóng góp góc nhìn cá nhân và kiến thức chuyên môn vào những cuộc thảo luận giữa các đồng nghiệp trong lĩnh vực.
Cuối cùng, bà nhấn mạnh tầm quan trọng của các mối quan hệ “ấm” – những người Gautam đã quen biết. Thay vì chỉ tập trung vào việc tiếp cận người lạ, cô nên chia sẻ với bạn bè, người thân, người yêu, bạn cùng phòng rằng mình đang tìm việc. Dù họ không làm trong ngành môi trường, họ có thể quen biết ai đó phù hợp.
Câu chuyện của Tania Gautam cho thấy một thực tế đáng suy ngẫm rằng bằng cấp cao và sự chăm chỉ chưa đủ để bảo đảm cơ hội. Trong thị trường lao động hiện đại, cách kể câu chuyện nghề nghiệp, cách xây dựng hiện diện chuyên môn và cách tận dụng mạng lưới quan hệ có thể quyết định thành bại.
Nhật Linh-Theo doisongphapluat.nguoiduatin.vn
