Vì sao nước Mỹ âm thầm gom hàng, đẩy giá đồng toàn cầu lên đỉnh lịch sử?
Trong khi thế giới vẫn còn đang loay hoay với những đứt gãy cung ứng sau đại dịch, nước Mỹ đã âm thầm xây dựng một kho dự trữ đồng lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Hành động này không chỉ làm biến dạng dòng chảy kim loại toàn cầu mà còn tạo ra một áp lực khủng khiếp lên giá cả, khiến mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng từ Chile đến Trung Quốc đều phải “nín thở” theo dõi.
Ván bài thuế quan và sự trỗi dậy của “New York Premium”
Nguyên nhân cốt lõi khiến dòng chảy đồng đỏ ồ ạt đổ về bờ biển nước Mỹ không nằm ở nhu cầu sản xuất đột ngột tăng vọt, mà đến từ một nỗi sợ mang tên “Thuế quan của Donald Trump”. Kể từ khi Tổng thống Donald Trump quay trở lại Nhà Trắng, bóng ma về các hàng rào bảo hộ đã bao trùm thị trường. Các nhà giao dịch lo ngại rằng kim loại đồng tinh luyện (dạng giao dịch phổ biến nhất) sẽ sớm bị áp thuế nhập khẩu nặng nề.
Nỗi lo này đã tạo ra một hiện tượng kỳ lạ: giá đồng tại sàn Comex (New York) duy trì mức chênh lệch (premium) cực cao so với giá chuẩn tại sàn LME (London). Khoảng cách này hấp dẫn đến mức các “ông lớn” trong ngành thương mại như Mercuria Energy Group, Hartree Partners và Trafigura đã lao vào một cuộc đua nghẹt thở để đưa đồng về các kho bãi tại Mỹ nhằm hưởng lợi từ chênh lệch giá.
Mặc dù vào tháng 7 năm ngoái, chính quyền Trump chỉ mới áp thuế 50% lên các sản phẩm đồng bán thành phẩm (như ống, dây điện) và linh kiện điện tử, nhưng lời đe dọa về việc xem xét lại thuế đối với đồng nguyên liệu vào nửa cuối năm nay đã khiến thị trường không dám chủ quan.
Theo số liệu từ Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), nước Mỹ đã nhập khẩu tới 1,7 triệu tấn đồng trong năm qua, con số này gần như gấp đôi so với năm trước đó.
Tính đến ngày 6/2/2026, lượng đồng tại các kho được CME phê duyệt đã đạt mức 589.081 short tons (tương đương 534.405 tấn), tăng gấp 5 lần chỉ sau một năm. Đây là mức cao kỷ lục trong dữ liệu của CME kể từ năm 1989. Tuy nhiên, đó chưa phải là tất cả. Nếu tính cả lượng hàng nằm ngoài sàn giao dịch, các chuyên gia tại BMO Capital Markets ước tính tổng “kho báu” đồng của Mỹ hiện rơi vào khoảng 1 triệu tấn.
Để dễ hình dung, con số 1 triệu tấn này tương đương với toàn bộ sản lượng hàng năm của Escondida tại Chile, mỏ đồng lớn nhất hành tinh. Việc Mỹ tích trữ một lượng hàng khổng lồ như vậy trong thời gian ngắn đã trực tiếp làm cạn kiệt nguồn cung sẵn có cho phần còn lại của thế giới, vốn đã đang khốn đốn vì những gián đoạn khai thác tại Indonesia và Nam Mỹ.
Hệ quả tất yếu là giá đồng đã bị đẩy lên mức cao kỷ lục, vượt ngưỡng 14.500 USD/tấn tại London vào cuối tháng 1 vừa qua.
Dù hiện tại giá đã có dấu hiệu hạ nhiệt, nhưng các chiến lược gia từ BNP Paribas và Goldman Sachs vẫn cảnh báo rằng thị trường đang bị định giá quá cao, chủ yếu do hoạt động đầu cơ và tâm lý tích trữ phòng thủ hơn là các yếu tố nền tảng về tiêu thụ công nghiệp.
Dự án “Project Vault”
Tại sao Mỹ lại cần nhiều đồng đến thế? Câu trả lời không chỉ dừng lại ở việc tránh thuế. Một làn sóng tư duy mới đang hình thành: Đồng không chỉ là vật liệu công nghiệp, nó là tài sản chiến lược. Chính quyền Mỹ đang thúc đẩy kế hoạch thiết lập một kho dự trữ khoáng sản quan trọng trị giá 12 tỷ USD mang tên “Project Vault” thông qua quan hệ đối tác công – tư.
Đồng là một trong 60 loại khoáng sản mà Chính phủ Mỹ xếp vào nhóm “nghiêm trọng” có nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng cao. Tỷ phú ngành khai khoáng Robert Friedland, người có mặt tại Phòng Bầu dục trong buổi ra mắt Project Vault, khẳng định đồng đỏ chắc chắn sẽ là trọng tâm của kho dự trữ này. Nước Mỹ muốn bảo vệ nền sản xuất nội địa khỏi sự biến động giá cả và đặc biệt là giảm sự phụ thuộc quá mức vào nguồn cung từ Trung Quốc.
Nhìn lại lịch sử, việc Mỹ tích trữ đồng không phải là không có tiền lệ. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, để đối phó với những biến động địa chính trị với Liên Xô, Mỹ từng duy trì kho dự trữ đồng tương đương 10 tháng tiêu thụ. Hiện tại, 1 triệu tấn đồng trong kho chỉ mới đủ đáp ứng khoảng 7 tháng nhu cầu, cho thấy dư địa để “cỗ máy” nhập khẩu của Mỹ tiếp tục hoạt động là vẫn còn.
Trong khi nước Mỹ bận rộn lấp đầy các kho hàng, thì ở phía bên kia đại dương, các nhà sản xuất tại Trung Quốc, quốc gia tiêu thụ đồng lớn nhất thế giới đang phải trả giá đắt.
Giá nguyên liệu đầu vào tăng phi mã khiến các nhà máy sản xuất dây điện, ống đồng không thể chuyển đổi chi phí sang cho khách hàng. Nhiều nhà máy tại Trung Quốc dự kiến sẽ kéo dài kỳ nghỉ Tết Nguyên đán vì nhu cầu công nghiệp bị đóng băng bởi mức giá “trên trời”.
Mặc dù triển vọng dài hạn của đồng vẫn rất lạc quan nhờ làn sóng xe điện (EV), năng lượng tái tạo và các trung tâm dữ liệu AI, nhưng trong ngắn hạn, thị trường đang chứng kiến một sự nghịch lý: Kho dự trữ tại New York, London và Thượng Hải đang ở mức cao nhất kể từ năm 2003, nhưng giá vẫn không hề rẻ do bị kẹt trong các “pháo đài” dự trữ chiến lược của Mỹ.
Cuộc chơi đồng đỏ giờ đây không còn đơn thuần là thuận mua vừa bán, mà đã trở thành cuộc đua về năng lực dự trữ và bảo hộ sản xuất. Khi “Project Vault” chính thức đi vào vận hành, thị trường kim loại thế giới chắc chắn sẽ còn phải chứng kiến nhiều đợt sóng gió mới từ sự chuyển dịch của dòng chảy đồng đỏ về phía Tây.
*Nguồn: FT, Fortune, BI-Băng Băng- Nhịp sống thị trường
