Không phải giáo trình, đây mới là thứ khiến Harvard trở thành “lò đào tạo vĩ nhân”.
Nếu có thói quen “lạc” vào website của các trường đại học top đầu thế giới để ngắm nghía cho vui, rất có thể bạn sẽ bắt gặp một dòng chữ xuất hiện gần như cố định trên trang web của thư viện Harvard: “We champion curiosity for the betterment of the world”. Dịch nôm na là: Chúng tôi tôn vinh sự tò mò vì một thế giới tốt đẹp hơn.
Slogan “We champion curiosity for the betterment of the world” xuất hiện nay ở trang mở đầu thư viện điện tử của Harvard. (Ảnh chụp màn hình)
Nghe qua thì có vẻ hơi học thuật, nhưng càng đọc lại càng thấy dòng slogan này ý nghĩa và hợp lý đến lạ. Bởi nhắc đến Harvard, người ta không chỉ nhớ tới một ngôi trường danh giá mà còn nhớ tới danh sách dài những cái tên từng bước ra từ giảng đường này. Đó là các vị tổng thống Mỹ như John Adams, John Quincy Adams, Rutherford B. Hayes, Theodore Roosevelt, Franklin D. Roosevelt, John F. Kennedy, George W. Bush hay Barack Hussein Obama… Chưa hết, Harvard còn là nơi đào tạo những bộ óc có tầm ảnh hưởng toàn cầu như cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger hay Bill Gates – người sáng lập Microsoft. Chỉ cần liệt kê sơ qua cũng đủ khiến nhiều người tự hỏi rốt cuộc Harvard có “bí kíp” gì mà toàn cho ra lò những nhân vật cỡ này?
Có thể câu trả lời không nằm ở áp lực học hành khủng khiếp hay điểm số lúc nào cũng căng như dây đàn mà bắt đầu từ một thứ nghe rất đời thường, đó chính là “sự tò mò”. Ở Harvard, tò mò không phải là hỏi cho vui hay biết thêm cho có. Tò mò được xem là động cơ gốc rễ của tri thức. Quan trọng hơn, sự tò mò ấy luôn được gắn với một mục tiêu lớn hơn, đó là làm cho thế giới tốt đẹp hơn. Học không chỉ để giỏi mà học để hiểu, để thay đổi, để tạo ra giá trị thật.
Tinh thần này thể hiện rõ nhất ở thư viện Harvard – nơi không đơn thuần là chỗ mượn sách và cắm cúi học bài. Harvard Library tự giới thiệu mình là “champions of curiosity”, tức những người dẫn dắt và nuôi dưỡng sự tò mò. Mục tiêu của thư viện không chỉ là phục vụ sinh viên Harvard mà còn hướng tới vai trò lãnh đạo toàn cầu trong việc mở rộng tri thức và khám phá trí tuệ nhân loại.
Thư viện “đồ sộ” bậc nhất thế giới
Được thành lập từ năm 1638, Harvard Library là hệ thống thư viện lâu đời nhất nước Mỹ và hiện cũng là thư viện học thuật lớn nhất thế giới. Gần bốn thế kỷ tồn tại, thư viện này liên tục thay đổi để phù hợp với thời đại, từ sách giấy truyền thống cho tới tài nguyên số, dữ liệu nghiên cứu và học thuật mở. Dù hình thức thay đổi, tinh thần cốt lõi vẫn giữ nguyên: thúc đẩy học tập, nghiên cứu và hành trình đi tìm sự thật.
Được biết, có hơn 800 nhân sự đang làm việc tại hơn 25 thư viện khác nhau trong hệ thống Harvard Library, kết nối học giả và sinh viên không chỉ trong khuôn viên trường mà còn trên khắp thế giới. Bộ sưu tập của Harvard Library hiện có hơn 20 triệu tài liệu cả vật lý lẫn số hóa, trải dài trên hơn 460 ngôn ngữ. Nghe thôi đã thấy choáng. Điều đó đồng nghĩa với việc dù bạn quan tâm tới lịch sử, khoa học, triết học hay những ngành học “kén người đọc”, khả năng cao là Harvard đều có thứ bạn cần.
Điểm khiến nhiều người thật sự trầm trồ nằm ở các bộ sưu tập hiếm mà nơi đây sở hữu. Từ bản thảo trung cổ, bản đồ cổ ghi dấu hành trình khám phá thế giới, đến các bản ghi âm của những nhà thơ hiện đại hay kho dữ liệu hình ảnh số hóa, tất cả cùng tồn tại trong một hệ thống thống nhất. Ở đây, tri thức không bị đóng khung theo thời gian. Quá khứ, hiện tại và tương lai cùng song song tồn tại, để người đọc tự do kết nối và suy ngẫm.
Không chỉ dừng ở việc sưu tầm, Harvard Library còn theo đuổi rất mạnh mẽ khái niệm “mở”. Thư viện hợp tác với nhiều tổ chức học thuật trên thế giới, thúc đẩy truy cập mở và chia sẻ tri thức. Mục tiêu là xây dựng một kho tri thức chung, nơi không chỉ học giả mà cả công chúng đều có thể tiếp cận. Nói cách khác, tri thức không phải đặc quyền của số ít, mà là tài sản chung của xã hội.
Harvard Library cũng xây dựng cho mình một bộ giá trị khá rõ ràng, đó là dẫn dắt bằng sự tò mò, đề cao hợp tác, tôn trọng sự đa dạng trong góc nhìn và trải nghiệm, mở rộng quyền tiếp cận thông tin, đồng thời luôn hướng tới những điều vượt chuẩn. Đây không phải những câu khẩu hiệu treo cho đẹp. Chúng được thể hiện qua cách thư viện vận hành, cách phục vụ người học và cách tạo ra những không gian khuyến khích khám phá.
Một điểm thú vị là thư viện Harvard luôn xem cộng đồng là trung tâm. Thư viện không chỉ phục vụ việc học cá nhân, mà còn tạo điều kiện cho đối thoại, tranh luận và chia sẻ tri thức. Môi trường đa nguyên, cởi mở và tôn trọng khác biệt được xem là nền tảng để những ý tưởng lớn hình thành.
Quay lại với dòng chữ quen thuộc: “We champion curiosity for the betterment of the world”. Có lẽ, Harvard không đào tạo vĩ nhân theo kiểu khuôn mẫu. Thứ mà ngôi trường này làm tốt là nuôi dưỡng những con người luôn tò mò, dám đặt câu hỏi và hiểu rằng tri thức luôn đi kèm trách nhiệm với xã hội. Và biết đâu, chính từ những câu hỏi rất nhỏ trong thư viện, lại nảy sinh những ý tưởng đủ lớn để thay đổi cả thế giới.
Theo Đông- Đời sống pháp luật
