Rơi vào 5 lầm tưởng này có thể khiến quá trình gửi tiền kém hiệu quả.
Gửi tiết kiệm thường được xem là một trong những cách quản lý tiền đơn giản nhất: Có khoản tiền nhàn rỗi thì đem gửi ngân hàng, chọn kỳ hạn phù hợp và chờ nhận lãi. Tuy nhiên, chính vì quá quen thuộc nên nhiều người hình thành những suy nghĩ tưởng đúng nhưng thực tế thì không. Có người chỉ nhìn vào lãi suất cao nhất, có người cho rằng gửi càng dài càng có lợi, trong khi một số khác lại dồn toàn bộ tiền vào một sổ.
Những lầm tưởng này không nhất thiết khiến người gửi mất tiền ngay lập tức, nhưng có thể khiến việc gửi tiền kém hiệu quả. Vậy đâu là những lầm tưởng cần tránh?
1. Lãi suất cao nhất luôn là lựa chọn tốt nhất
Khi tìm hiểu về gửi tiết kiệm, nhiều người có xu hướng so sánh các ngân hàng dựa trên 1 yếu tố duy nhất là lãi suất. Ngân hàng nào niêm yết mức cao hơn thì được mặc định là có lợi hơn. Tuy nhiên, đây chưa phải cách so sánh đầy đủ.
Trước hết, mức lãi suất cao thường đi kèm điều kiện về số tiền gửi, kỳ hạn hoặc hình thức gửi. Có ngân hàng áp dụng mức lãi suất ưu đãi cho khoản tiền lớn, khách hàng gửi online hoặc một số kỳ hạn nhất định. Trong khi đó, một người chỉ có vài chục hoặc vài trăm triệu đồng có thể không đáp ứng điều kiện để hưởng mức lãi suất được quảng cáo cao nhất.
Quan trọng hơn, lãi suất cao nhưng kỳ hạn quá dài có thể khiến người gửi mất tính linh hoạt. Nếu đang gửi ở mức 7%/năm nhưng phải tất toán trước hạn để dùng tiền, phần lãi nhận được có thể thấp hơn nhiều so với kỳ vọng.
Vì vậy, thay vì hỏi “ngân hàng nào có lãi suất cao nhất?”, câu hỏi thực tế hơn là: “Mức lãi suất nào phù hợp với số tiền, thời gian cần sử dụng và khả năng giữ khoản tiền này đến ngày đáo hạn?”. Với tiền tiết kiệm, lợi suất thực nhận và tính linh hoạt quan trọng không kém con số lãi suất niêm yết.
2. Dồn hết tiền vào 1 kỳ hạn
Ví dụ một người có 500 triệu đồng nhưng gửi toàn bộ vào một sổ kỳ hạn 12 tháng sẽ gặp bất tiện nếu sau 4-5 tháng bất ngờ cần 100 triệu đồng. Khi đó, họ có thể phải tất toán cả sổ và chịu mức lãi thấp hơn đáng kể so với lãi suất ban đầu.
Cách hợp lý hơn là chia tiền thành nhiều kỳ hạn khác nhau. Chẳng hạn, một phần dành cho nhu cầu có thể phát sinh trong vài tháng, một phần gửi 6 tháng và phần thực sự chưa cần dùng mới gửi 12 tháng hoặc dài hơn. Khi đó, người gửi vẫn tận dụng được lãi suất của kỳ hạn dài.
Nói cách khác, tối đa tiền lãi không đồng nghĩa với tối đa kỳ hạn. Một kế hoạch tiết kiệm tốt phải cân bằng giữa lãi suất và khả năng rút tiền khi cần.
3. Gửi tiết kiệm là cứ gửi một lần rồi quên đi
Nhiều người coi sổ tiết kiệm như một khoản tiền “để đó”, đến ngày đáo hạn mới mở ra kiểm tra. Tư duy này khá tiện nhưng có thể khiến người gửi bỏ lỡ những thay đổi quan trọng.
Lãi suất tiền gửi có thể thay đổi theo từng giai đoạn. Khi một sổ đáo hạn, nếu khách hàng không kiểm tra lại mà để ngân hàng tự động tái tục, khoản tiền có thể được chuyển sang một kỳ hạn mới với mức lãi suất khác. Điều này đặc biệt đáng lưu ý nếu người gửi ban đầu lựa chọn kỳ hạn dựa trên một chương trình hoặc mức lãi suất cụ thể.
Ngoài ra, nhu cầu tài chính của mỗi người cũng thay đổi. Một khoản tiền từng được xác định là “chưa cần dùng trong một năm” có thể trở thành tiền học thêm hoặc phục vụ một kế hoạch cá nhân chỉ vài tháng sau đó.
Vì thế, gửi tiết kiệm không có nghĩa là hoàn toàn phó mặc khoản tiền cho ngân hàng. Người gửi vẫn nên kiểm tra ngày đáo hạn, phương thức tái tục, lãi suất hiện hành và mục đích sử dụng tiền trước mỗi lần gửi lại.
4. Gửi tiết kiệm thì lúc nào cần tiền cũng có thể rút mà không ảnh hưởng nhiều
Đây là một trong những hiểu nhầm dễ khiến người gửi đánh giá thấp rủi ro của việc gửi tiết kiệm. Tiền gửi ngân hàng có tính an toàn cao nhưng không đồng nghĩa với việc mọi thời điểm rút tiền đều giữ nguyên mức lợi nhuận ban đầu.
Nếu tất toán trước hạn, khoản tiền gửi có thể được hưởng mức lãi suất áp dụng cho tiền gửi rút trước hạn theo quy định và thỏa thuận của ngân hàng, thay vì mức lãi suất của kỳ hạn đã chọn ban đầu. Với khoản tiền lớn, chênh lệch này có thể khiến số tiền lãi thực nhận thấp hơn đáng kể so với dự tính.
Bởi vậy, trước khi gửi, cần tách bạch hai loại tiền: Tiền chắc chắn chưa cần dùng và tiền có khả năng phải sử dụng đột xuất. Khoản thứ hai không nên bị khóa hoàn toàn chỉ để đổi lấy thêm một chút lãi suất.
Đây cũng là lý do quỹ dự phòng nên được giữ ở dạng có thể tiếp cận tương đối nhanh, thay vì đem toàn bộ gửi kỳ hạn dài. Chấp nhận mức lãi thấp hơn một chút đôi khi lại là cái giá hợp lý để đổi lấy sự chủ động.
5. Gửi tiết kiệm là giải xong bài toán tài chính cá nhân
Có tiền nhàn rỗi, đem gửi ngân hàng rồi đều đặn nhận lãi khiến nhiều người có cảm giác mình đã hoàn thành phần quan trọng nhất của kế hoạch tài chính. Tuy nhiên, gửi tiết kiệm thực chất chỉ giải quyết được một phần bài toán: Giúp khoản tiền chưa cần sử dụng ngay được cất giữ có kỷ luật và tạo thêm một khoản thu nhập từ lãi.
Một kế hoạch tài chính cá nhân còn nhiều vấn đề khác cần tính đến, chẳng hạn mỗi tháng có thể tiết kiệm bao nhiêu, cần bao nhiêu tiền cho quỹ dự phòng, khi nào sẽ dùng khoản tiền lớn, các mục tiêu trong 3-5 năm tới là gì và nguồn thu nhập có đủ ổn định hay không. Nếu chỉ tập trung vào việc gửi tiền mà không theo dõi những yếu tố này, một người vẫn có thể rơi vào tình trạng có khoản tiết kiệm nhưng không đạt được các mục tiêu tài chính quan trọng.
Ví dụ, một người có 300 triệu đồng gửi ngân hàng nhưng đồng thời đang phải trả một khoản nợ với chi phí cao, chưa có tiền dự phòng cho những khoản chi bất ngờ hoặc chưa có kế hoạch tích lũy cho một mục tiêu lớn. Khi đó, việc có một sổ tiết kiệm không đồng nghĩa với việc bài toán tài chính cá nhân đã được giải quyết.
Ngược lại, tiết kiệm ngân hàng có thể phát huy hiệu quả nhất khi được đặt vào một kế hoạch rõ ràng: Tiền dành cho những mục tiêu ngắn và trung hạn có thể gửi tiết kiệm; một khoản khác được giữ làm quỹ dự phòng; phần thu nhập còn lại tiếp tục được phân bổ cho các mục tiêu dài hạn phù hợp với khả năng và mức độ chấp nhận rủi ro của mỗi người.
Nói cách khác, gửi tiết kiệm là một công cụ quản lý tiền, không phải một kế hoạch tài chính hoàn chỉnh. Người có tài chính tốt không nhất thiết là người gửi được nhiều tiền nhất, mà là người biết khoản tiền nào nên gửi, gửi trong bao lâu và khoản tiền đó đang phục vụ mục tiêu nào.
Ngọc Linh–Thanh Niên Việt
