Chuyện gì xảy ra với startup robot từng được định giá 500 triệu USD, huy động hơn 600 triệu NDT của Trung Quốc?
Theo trang tin 36Kr, chỉ 6 năm sau khi thành lập, Công ty TNHH Tự động hóa và Robot Ung Hợp ở Thâm Quyến, Trung Quốc (Infore Robotics) đã bước vào giai đoạn phá sản. Đáng chú ý, trước đó doanh nghiệp này từng huy động hơn 600 triệu NDT, đạt mức định giá 500 triệu USD và nhận vốn từ những cái tên lớn như ByteDance, Meituan, GSR Ventures và Panda Capital.
Câu chuyện của Robot Ung Hợp cho thấy một nghịch lý ngày càng rõ trong ngành robot Trung Quốc, đó là vốn đầu tư có thể giúp một startup tăng tốc trong thời gian rất ngắn, nhưng không thể thay thế doanh thu, dòng tiền và một mô hình thương mại đủ bền vững.
Từ startup được săn đón đến hồ sơ phá sản
Cuối tháng 8, Tòa án Nhân dân Trung cấp Thâm Quyến (Trung Quốc) ban hành thông báo thụ lý phá sản và khai báo quyền chủ nợ đối với Robot Ung Hợp. Đây là bước ngoặt của một doanh nghiệp từng được đặt nhiều kỳ vọng trong lĩnh vực robot và sản xuất thông minh.
Công ty Robot Ung Hợp được thành lập vào tháng 3/2020 tại Thâm Quyến, là công ty con cấp một của Tập đoàn Ung Phong. Ngay từ khi ra mắt, công ty đã theo đuổi một chiến lược đầy tham vọng với mô hình “AIR”, kết hợp AI, Internet vạn vật và robot.
Thị trường vốn nhanh chóng phản hồi tích cực với hướng đi này. Năm 2020, Quỹ đầu tư mạo hiểm công nghệ tại Trung Quốc dẫn dắt vòng đầu tư thiên thần trị giá 70 triệu NDT, với sự tham gia của Meichen Energy và GSR Ventures.
Chỉ vài tháng sau, vào tháng 1/2021, Công ty Robot Ung Hợp hoàn tất vòng Series A trị giá khoảng 400 triệu NDT. Hai Tập đoàn lớn Meituan và ByteDance tham gia với tư cách nhà đầu tư chiến lược, cùng một số nhà đầu tư khác.
Tốc độ tăng trưởng về mặt định giá cũng diễn ra rất nhanh. Chưa đầy 10 tháng sau khi thành lập, Công ty Robot Ung Hợp đã được định giá tới 500 triệu USD. Đến tháng 4/2024, công ty tiếp tục nhận thêm hơn 100 triệu NDT, nâng tổng vốn huy động lũy kế lên hơn 600 triệu NDT.
Những con số này từng cho thấy một startup đang nhận được sự kỳ vọng lớn từ thị trường. Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn thương mại hóa, câu chuyện lại diễn biến theo hướng hoàn toàn khác.
Năm 2021, Robot Ung Hợp tiếp tục mở rộng với tốc độ cao. Công ty ký thỏa thuận với một công ty khác để xây dựng cơ sở ứng dụng công nghiệp và R&D toàn cầu trên diện tích 500 mẫu, với tổng vốn đầu tư được công bố lên tới 10 tỷ NDT. Dự án còn được giới thiệu theo mô hình sản xuất Công nghiệp 4.0, trong đó robot có thể tham gia chế tạo robot.
Cùng lúc, doanh nghiệp triển khai tới 5 tuyến kinh doanh, gồm ứng phó khẩn cấp, quản trị đô thị, logistics, y tế và chăm sóc sức khỏe, cùng sản xuất thông minh công nghiệp. Các mô hình thử nghiệm liên tục được triển khai, trong khi đến cuối năm 2023, công ty tiếp tục thành lập một doanh nghiệp chuyên về sản xuất thông minh robot tại Cát An, Giang Tây (Trung Quốc).
Tuy nhiên, vấn đề bắt đầu xuất hiện ở khoảng cách giữa quy mô hoạt động được công bố và doanh thu thực tế.
Trong ngành robot, một nguyên mẫu hoạt động tốt hay một dự án thử nghiệm thành công chưa đồng nghĩa với việc sản phẩm đã sẵn sàng để bán ở quy mô lớn. Khi doanh thu chưa đủ mạnh, việc mở rộng nhanh có thể đồng thời tạo thêm áp lực lên chi phí và dòng tiền.
Các số liệu cuối cùng cho thấy rõ khoảng cách này. Theo thông tin được bài viết cung cấp, doanh thu cả năm 2025 của Robot Ung Hợp chỉ đạt 4,33 triệu NDT, trong khi lỗ ròng lên tới 67 triệu NDT.
Áp lực dòng tiền cũng được phản ánh qua tình trạng thanh toán với các nhà cung cấp. Một nhà cung cấp trong ngành robot mô tả cách Robot Ung Hợp thanh toán khá ngắn gọn: công ty trả trước một phần nhỏ tiền hàng, còn phần còn lại thì kéo dài thời gian thanh toán.
Từ một startup từng được thị trường vốn đặt nhiều kỳ vọng, Robot Ung Hợp dần phải đối mặt với một bài toán khó hơn nhiều: làm thế nào để biến công nghệ, dự án thử nghiệm và những đơn hàng được công bố thành doanh thu thực tế đủ lớn để duy trì hoạt động.
Không chỉ Ung Hợp: bài toán chung của làn sóng robot
Công ty Robot Ung Hợp không phải trường hợp duy nhất tại Trung Quốc. Trong khoảng 3 tháng gần đây, ít nhất 3 công ty robot từng thu hút sự chú ý của thị trường đã rơi vào tình trạng phá sản hoặc tái cơ cấu.
Công ty Robot Trí Chớp Động Lực, với đội ngũ từng làm việc tại Microsoft, Xiaomi và DJI, từng tập trung phát triển robot hồ bơi cho thị trường nước ngoài. Doanh thu hàng năm có thời điểm gần 100 triệu NDT, nhưng cuối cùng công ty phải đối mặt với đơn xin tái cơ cấu phá sản do đứt gãy dòng tiền thu hồi.
Công ty Thâm Lan Robot cũng rơi vào tình trạng tương tự. Doanh nghiệp từng công bố kế hoạch mua 25.000 thiết bị, nhưng phần lớn đơn hàng không được bàn giao. Theo thông tin trong bài viết gốc, số tiền lương bị nợ vượt 23 triệu NDT và công ty bước vào giai đoạn thanh lý phá sản vào tháng 9/2026.
Trước đó là CloudMinds, một trong những “kỳ lân robot nổi bật” của Trung Quốc. Thành lập năm 2015, doanh nghiệp này từng huy động khoảng 5,4 tỷ NDT và đạt mức định giá hơn 20 tỷ NDT.
Thế nhưng đến tháng 3/2025, văn phòng chính của CloudMinds được mô tả là gần như bỏ trống. Nhà sáng lập Bill Huang sau đó thừa nhận doanh nghiệp đang gặp khó khăn lớn, phải thu hẹp nhân sự, điều chỉnh chiến lược và huy động vốn để xử lý vấn đề nợ lương.
Một cựu nhân viên ước tính riêng tại Bắc Kinh, tiền lương và các khoản bồi thường bị nợ của khoảng 200 nhân viên lên tới hàng chục triệu NDT. Từ quy mô hơn 800 nhân viên ở thời kỳ đỉnh cao, CloudMinds sau đó phải cắt giảm mạnh nhân sự.
Ngày 10/10/2025, Tòa án Nhân dân quận Phòng Sơn, Bắc Kinh (Trung Quốc) chính thức thụ lý vụ án thanh lý phá sản của Công ty TNHH Robot CloudMinds (Bắc Kinh). Đến tháng 6/2026, tòa án chỉ định đơn vị quản lý và bắt đầu tiếp nhận hồ sơ khai báo quyền chủ nợ.
Điểm chung có thể nhìn thấy giữa những trường hợp này là tham vọng mở rộng nhanh và triển khai nhiều hướng kinh doanh cùng lúc. CloudMinds từng phát triển robot trên nền tảng đám mây, robot giao hàng, robot an ninh và robot hình người. Công ty Thâm Lan Robot cũng mở rộng từ vệ sinh, giao hàng, khử trùng, làm vườn tới xe tự hành, y tế và chip.
Công ty Robot Ung Hợp cũng đi theo con đường tương tự.
Đằng sau những vòng gọi vốn hàng trăm triệu NDT, các dự án quy mô lớn và mức định giá hàng trăm triệu USD, bài toán quyết định cuối cùng vẫn nằm ở khả năng biến công nghệ thành sản phẩm có khách hàng thực, biến đơn hàng thành doanh thu và duy trì dòng tiền đủ lâu để doanh nghiệp tiếp tục vận hành.
Năm 2026, robot vẫn là một trong những lĩnh vực nóng trên thị trường đầu tư. Tuy nhiên, câu chuyện của Robot Ung Hợp và những doanh nghiệp cùng cảnh ngộ cho thấy một thực tế khác đang xuất hiện phía sau cơn sốt này: được rót vốn lớn không đồng nghĩa với việc một startup robot có thể đi tới giai đoạn thương mại hóa bền vững.
Nhìn chung, đối với ngành robot, khoảng cách từ một màn trình diễn ấn tượng đến một dây chuyền sản xuất có lợi nhuận có thể lớn hơn rất nhiều so với những gì các bảng định giá từng thể hiện.
* Nguồn: Trang tin 36Kr-Vũ Hoàng–Đời sống & Pháp luật
