Mặc dù kỳ vọng về có cuộc sống ý nghĩa sau về hưu đang ngày càng tăng cao, phần lớn người Việt vẫn thiếu các kế hoạch tài chính sẵn sàng để chuẩn bị cho giai đoạn nghỉ hưu.
Nghỉ hưu tại Việt Nam đang dần không còn được nhìn nhận như một cột mốc khép lại sự nghiệp. Thay vào đó, đây ngày càng trở thành một giai đoạn linh hoạt, chịu ảnh hưởng bởi sức khỏe, trách nhiệm gia đình và mức độ sẵn sàng về tài chính trong dài hạn. Nhận định này được rút ra từ kết quả tại Việt Nam trong Báo cáo “Tái định nghĩa tuổi hưu: Sự phân hóa về hưu trí tại châu Á” do Sun Life châu Á thực hiện.
Đáng chú ý, có đến 70% người tham gia khảo sát tại Việt Nam cho biết họ dự kiến sẽ hoặc đã tiếp tục làm việc sau khi đến tuổi nghỉ hưu. Con số này phản ánh rõ nét sự thay đổi trong cách người Việt định nghĩa và chuẩn bị cho giai đoạn hưu trí.
Làm việc sau nghỉ hưu đang trở thành xu hướng phổ biến
Thực tế cho thấy, thay vì rút lui hoàn toàn khỏi thị trường lao động, ngày càng nhiều người lựa chọn duy trì công việc ở những năm tháng sau này của cuộc đời. Với một số người, quyết định này xuất phát từ áp lực tài chính; trong khi với những người khác, đó lại là cách để duy trì ý nghĩa sống và sự gắn kết xã hội.
Trong nhóm những người có kế hoạch tiếp tục làm việc sau nghỉ hưu, 52% cho biết họ mong muốn duy trì cảm giác có mục tiêu trong cuộc sống, 48% muốn giữ kết nối xã hội, và 39% xem công việc là phương thức giúp duy trì sự minh mẫn và kích thích trí tuệ. Dù vậy, yếu tố tài chính vẫn đóng vai trò then chốt.
Có tới 60% những người tiếp tục hoặc dự định tiếp tục làm việc sau nghỉ hưu cho biết họ cần thêm thu nhập để trang trải chi phí sinh hoạt hằng ngày cũng như đảm bảo an toàn tài chính dài hạn. Điều này cho thấy việc chuẩn bị tài chính từ sớm vẫn là một nền tảng không thể thiếu.
Sức khỏe ngày càng ảnh hưởng lớn đến thời điểm và cách thức nghỉ hưu. Trong số những người cho biết quan điểm về nghỉ hưu đã thay đổi trong những năm gần đây, 45% nhờ sức khỏe thể chất tốt hơn kỳ vọng và 44% nhờ sức khỏe tinh thần được cải thiện.
Ở chiều ngược lại, sức khỏe kém là một trong những lý do hàng đầu khiến nhiều người phải nghỉ hưu sớm hơn dự định, cho thấy những biến cố bất ngờ có thể làm gián đoạn ngay cả những kế hoạch được chuẩn bị kỹ lưỡng.
Trách nhiệm gia đình cũng góp phần khiến bài toán nghỉ hưu trở nên phức tạp hơn. Gần 9/10 người được khảo sát (89%) dự kiến vẫn sẽ tiếp tục hỗ trợ con cái hoặc người thân khi đã nghỉ hưu. Điều này buộc nhiều người phải điều chỉnh giảm kỳ vọng về phong cách sống khi nghỉ hưu (37%) hoặc trì hoãn thời điểm nghỉ hưu (23%), qua đó làm thay đổi đáng kể bức tranh về giai đoạn sau của cuộc đời.
Kỳ vọng tăng cao, nhưng phần lớn chưa có kế hoạch tài chính để chuẩn bị cho giai đoạn hưu trí
Mặc dù mong muốn có một cuộc sống hưu trí linh hoạt và ý nghĩa ngày càng rõ rệt, khảo sát cho thấy việc chuẩn bị trong thực tế vẫn còn nhiều hạn chế. 14% người tham gia khảo sát không hề lập kế hoạch nghỉ hưu, trong khi 26% chỉ bắt đầu lập kế hoạch trong vòng hai năm trước khi rời công việc toàn thời gian.
Hệ quả là mức độ tự tin về tài chính vẫn ở mức thấp, khi chỉ 24% cho biết họ cảm thấy rất an tâm với kế hoạch nghỉ hưu của mình. Khoảng trống kế hoạch tài chính này càng đáng lo ngại hơn trong bối cảnh lạm phát và chi phí sinh hoạt gia tăng. Trong số những người đã nghỉ hưu, 21% cho biết chi tiêu hằng tháng cao hơn so với dự tính, và chỉ 9% cho rằng cuộc sống hưu trí của họ đạt hoặc vượt kỳ vọng ban đầu.
Nhận định về vấn đề này, bà Lay Hoon Tan, Tổng Giám đốc Sun Life Việt Nam, cho biết: “Kỳ vọng về một cuộc sống hưu trí chủ động và linh hoạt đang ngày càng gia tăng, nhưng thực tế cho thấy nhiều người vẫn chưa có sự chuẩn bị đầy đủ. Việc lập kế hoạch tài chính từ sớm – bao gồm các giải pháp bảo vệ và tích lũy dài hạn – đóng vai trò then chốt, giúp mỗi cá nhân chủ động trước những rủi ro, bảo vệ gia đình và xây dựng nền tảng tài chính vững chắc. Bảo hiểm nhân thọ không chỉ là sự bảo vệ cho hiện tại mà còn mang lại sự tự tin và quyền lựa chọn trong suốt hành trình hưu trí.”
Kết quả nghiên cứu cũng phản ánh sự thay đổi trong việc nhìn nhận của xã hội tại Việt Nam, khi 3/4 người tham gia khảo sát tin rằng nghỉ hưu nên là lựa chọn cá nhân thay vì bị ràng buộc bởi một độ tuổi cố định. Điều này củng cố quan điểm rằng giai đoạn sau của cuộc đời cần được định hình bởi mức độ sẵn sàng, thay vì những mốc thời gian cứng nhắc.
Minh Ngọc-Nhịp sống thị trường
