Trong dân gian có câu tục ngữ: “Người tham bốn thứ, cả đời phí công”, bốn thứ này chính là tửu (rượu), sắc, tài (tiền tài), khí (nóng giận). Bởi vì “tửu bất hộ hiền, sắc bất hộ bệnh, tài bất hộ thân, khí bất hộ mệnh”. Bốn câu tục ngữ khuyên đời kinh điển này đã nói thấu lẽ nhân sinh, nếu có thể lĩnh ngộ được ý nghĩa sâu xa trong đó, ắt hẳn sẽ hiểu rằng, đây là bốn điều răn dạy của người xưa về cuộc đời, cũng là những lời tâm huyết từ tận đáy lòng của tổ tiên.
Thứ nhất, Tửu bất hộ hiền (Rượu không giữ được người hiền)
Tục ngữ có câu: “Rượu là thuốc độc xuyên ruột”, chỉ từ nghĩa đen cũng có thể hiểu, rượu tuy là gia vị không thể thiếu trong cuộc sống, nhưng đạo lý uống rượu hại thân thì ai cũng biết. Một người nếu không thể kiểm soát được hành vi của mình, mỗi lần uống rượu đều say khướt, thì rất dễ khiến người khác chán ghét.
“Tửu bất hộ hiền” ý nói người có phẩm đức cao thượng, nếu uống rượu quá chén cũng rất dễ làm ra những chuyện kỳ quặc, khó tin. Mặc dù theo góc độ Đông y, uống rượu điều độ có lợi cho tuần hoàn máu, còn có thể phòng ngừa xơ cứng động mạch. Nhưng nếu không biết điểm dừng, sẽ dẫn đến hành vi cá nhân mất kiểm soát.
Sắc là con dao thép róc xương. (Nguồn ảnh: Adobe stock/Khán Trung Quốc tổng hợp)
Thứ hai, Sắc bất hộ bệnh (Sắc dục không giữ được khỏi bệnh tật)
Cổ nhân dạy: “Sắc là con dao thép róc xương”, nam nữ đều có bản tính ham muốn sắc dục, đặc biệt là đối với nam giới, nếu quá đắm chìm trong tửu sắc rất dễ dẫn đến tổn thương nguyên khí nghiêm trọng, từ đó sinh ra một số bệnh tật, còn xuất hiện tình trạng tinh thần sa sút, uể oải. Như vậy sẽ ảnh hưởng đến công việc và học tập, lâu dần cơ thể sẽ hoàn toàn suy sụp.
Người ta thường nói “Trên chữ Sắc có một con dao” (chữ Sắc 色 trong tiếng Hán có bộ Đao 刀 ở trên), thực chất hàm ý sâu xa là việc túng dục quá độ chắc chắn sẽ đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe. Tục ngữ có câu “Nước đầy tất tràn, trăng tròn tất khuyết”, nếu lúc còn trẻ không biết kiềm chế dục vọng, thì khi về già chỉ có thể hối hận vì những gì đã làm.
Thứ ba, Tài bất hộ thân (Tiền tài không giữ được tình thân)
Có rất nhiều cách giải thích cho câu tục ngữ này, một là nói rằng nếu giữa người thân, họ hàng có sự dính líu quá nhiều về tiền bạc, thì rất dễ ảnh hưởng đến tình cảm đôi bên.
Cổ nhân dạy: “Người thân không chung tiền bạc, chung tiền bạc đứt đoạn qua lại”, nói trắng ra là giữa họ hàng tốt nhất đừng nói chuyện tiền nong, theo cách nói hiện đại ngày nay là “nhắc đến tiền là sứt mẻ tình cảm”. Trong cuộc sống thực tế, dù là người thân hay bạn bè, đều rất dễ vì quan hệ lợi ích mà trở mặt thành thù; cũng có những đứa con bất hiếu, vì tranh giành nhà cửa và di sản của cha mẹ mà đánh nhau vỡ đầu chảy máu.
Hiện nay trên mạng có rất nhiều tin tức về phương diện này, nếu mọi người có thể thấu tỏ đạo lý của câu tục ngữ này, thì sẽ hạn chế những rắc rối tiền bạc với người thân.
Thứ tư, Khí bất hộ mệnh (Tức giận không giữ được sinh mệnh)
Tục ngữ có câu: “Tức giận là mầm mống gây tai họa”, bởi vì khi một người tức giận, tốc độ tuần hoàn máu tăng nhanh, hormone adrenaline cũng tăng cao nhanh chóng, sẽ dẫn đến sự bốc đồng, mất kiểm soát.
Tính khí của mỗi người là khác nhau, cho nên mức độ nhẫn nhịn đối với một hành động hay sự việc nào đó cũng rất có hạn. Một khi “khí huyết công tâm” không khống chế được cảm xúc, sẽ xé to chuyện nhỏ, làm ra những chuyện thiếu lý trí. Trong cuộc sống có rất nhiều chuyện tưởng chừng như nhỏ nhặt lông gà vỏ tỏi, nhưng vì bốc đồng mà đánh nhau, đả thương người khác, đều có thể dẫn đến tội ác tày trời, những trường hợp như vậy nhan nhản khắp nơi, thế nhưng trên đời làm gì có thuốc hối hận để mua.
Cổ nhân nói: “Nhịn một câu, bớt một cơn giận, bao dung một chút, lùi một bước.” Nếu ai cũng hiểu được đạo lý này, e rằng sẽ bớt đi những tranh chấp và mâu thuẫn. Tức giận sẽ gây ra đại họa, còn dẫn đến bệnh tật cho cơ thể, đúng như câu “khí hỏa công tâm, giận quá hại gan”, người có gan yếu thường tính khí cũng không tốt.
Lời kết
Văn hóa tục ngữ vô cùng rộng lớn và sâu sắc, trải qua những năm tháng đằng đẵng đã thẩm thấu vào mọi mặt của cuộc sống, ví dụ như cách đối nhân xử thế, kiến thức đời sống, chiêm nghiệm nhân sinh… Tài sản tinh thần mà tổ tiên để lại vẫn luôn mang đến cho chúng ta những bài học vô giá.
Tục ngữ có câu: “Người trước trồng cây, người sau hóng mát”, những câu tục ngữ đều là sự tổng kết và tích lũy từ kinh nghiệm sống của thế hệ đi trước, lưu truyền đến tận ngày nay, giúp chúng ta ít mắc phải sai lầm trên đường đời, từ đó bước đi trên một hành trình nhân sinh rực rỡ và tươi đẹp hơn.
Theo Vision Times
