Nhiều lời nói tưởng chừng vô hại của cha mẹ lại có thể trở thành nhát dao âm thầm cứa vào lòng tự trọng của con, làm rạn nứt mối quan hệ gia đình.
Mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái vốn là một trong những mối quan hệ gắn bó nhất trên đời. Thế nhưng đôi khi, chỉ vài lời nói buông ra vô tình lại có thể như một lưỡi dao sắc bén, âm thầm làm tổn thương con mà cha mẹ không hề hay biết, dần dần phá vỡ sự hòa hợp vốn có trong gia đình. Đặc biệt, có 4 chuyện riêng tư của con mà cha mẹ hay vô tình nhắc đến, các bậc phụ huynh cần đặc biệt lưu ý.
Chuyện riêng tư thứ nhất: Những kỷ niệm xấu hổ của con
Trong quá trình trưởng thành, trẻ khó tránh khỏi những tình huống dở khóc dở cười, chẳng hạn lỡ tè dầm, ngã khóc ầm ĩ ở trường mẫu giáo. Những chuyện này trong mắt người lớn có thể là kỷ niệm vui, nhưng với trẻ, đó lại là “vết đen” mà các em không muốn ai nhắc lại.
Thế nhưng, không ít cha mẹ lại thích đem những chuyện dở khóc dở cười của con ra làm trò cười, kể đi kể lại trước mặt họ hàng, bạn bè. Chẳng hạn khi nhà có khách, cha mẹ liền kể rằng hồi nhỏ con từng tè dầm ngay giữa trung tâm thương mại, nghe buồn cười lắm. Nghe những lời này, trẻ sẽ cảm thấy vô cùng xấu hổ, ngượng ngùng, lòng tự trọng cũng bị tổn thương. Nếu tình trạng này kéo dài, trẻ sẽ dần nảy sinh sự bất mãn, chống đối với cha mẹ, không muốn gần gũi cha mẹ nữa.
Để tránh điều này, trước hết cha mẹ cần luôn ghi nhớ rằng con cũng có lòng tự trọng riêng, cảm xúc của con cần được tôn trọng. Khi con gặp phải chuyện xấu hổ nào đó, đừng vội biến nó thành câu chuyện cười kể cho người khác nghe, mà hãy an ủi con, giúp con hiểu rằng đây là điều rất bình thường trong quá trình trưởng thành. Nếu lỡ đã kể ra trước mặt người khác, cha mẹ nên kịp thời xin lỗi con, giải thích rằng mình không cố ý, đồng thời cho con biết mình hiểu được cảm giác của con lúc đó.
Chuyện riêng tư thứ hai: Điểm số và thứ hạng học tập của con
Trong xã hội hiện đại, điểm số dường như trở thành tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá một đứa trẻ ngoan hay không ngoan. Rất nhiều cha mẹ đặc biệt quan tâm đến kết quả học tập của con, thích đem điểm số, thứ hạng của con ra khoe khắp nơi. Chẳng hạn trong nhóm phụ huynh, có người khoe rằng con mình lại đứng nhất lớp trong kỳ thi này, thật đáng tự hào. Hoặc ngược lại, có người than phiền trước mặt họ hàng rằng lần này con thi kém quá, không biết phải làm sao.
Cách làm này vô tình tạo áp lực rất lớn cho con. Khi thi tốt, con sẽ lo lắng lần sau thi không tốt sẽ khiến cha mẹ thất vọng. Khi thi không tốt, con sẽ cảm thấy bản thân vô dụng, bị cha mẹ và người khác coi thường. Lâu dần, con sẽ nảy sinh cảm giác sợ hãi, chán ghét việc học, đồng thời cũng cảm thấy khó chịu với cách hành xử này của cha mẹ.
Cha mẹ nên giảm bớt tầm ảnh hưởng của điểm số, thứ hạng, giúp con hiểu rằng học tập là để bản thân trưởng thành, tiến bộ, chứ không phải để làm rạng danh cha mẹ hay để so sánh với người khác. Đừng quá nhấn mạnh vào điểm số và thứ hạng, mà nên quan tâm đến sự nỗ lực và tiến bộ của con trong quá trình học tập. Khi có kết quả, cha mẹ nên cùng con phân tích bài kiểm tra, tìm ra điểm mạnh và điểm còn thiếu sót, cùng nhau lập kế hoạch cải thiện, thay vì chỉ đơn thuần khen ngợi hoặc trách móc.
Chuyện riêng tư thứ ba: Khiếm khuyết cơ thể hoặc bệnh tật của con
Mỗi đứa trẻ đều có thể có một vài khiếm khuyết nhỏ về cơ thể hoặc một số vấn đề sức khỏe, chẳng hạn cận thị, thừa cân, nói lắp. Những vấn đề này bản thân đã là nỗi lo của con, nếu cha mẹ còn coi đó như chuyện riêng tư để tùy tiện nói ra, sẽ khiến con càng thêm tự ti và đau khổ.
Chẳng hạn, khi trò chuyện cùng người khác, cha mẹ nói rằng con mình mập quá, giảm cân mãi không được, hoặc con mình hơi nói lắp, nói chuyện lúc nào cũng không trôi chảy. Nghe những lời này, con sẽ cảm thấy bản thân là một người không hoàn hảo, dễ bị người khác kỳ thị, chế giễu.
Với những vấn đề về cơ thể hay bệnh tật của con, cha mẹ nên dành cho con sự thấu hiểu và ủng hộ đầy đủ, không nên bàn luận những chuyện này trước mặt người khác, để con cảm nhận được sự tôn trọng và yêu thương từ cha mẹ. Đồng thời, cha mẹ nên giúp con xây dựng tâm thái đúng đắn, khuyến khích con đối diện tích cực với vấn đề của mình. Chẳng hạn, với trẻ thừa cân, có thể khuyến khích con giảm cân thông qua chế độ ăn uống lành mạnh và vận động, còn với trẻ nói lắp, có thể giúp con luyện tập ngôn ngữ dần dần.
Chuyện riêng tư thứ tư: Bí mật tình cảm của con
Khi con dần lớn lên, các em cũng sẽ có thế giới tình cảm của riêng mình, chẳng hạn thầm thích một bạn cùng lớp, hay giận dỗi với bạn bè. Những bí mật tình cảm này là phần mềm yếu nhất trong tâm hồn con, các em thường chỉ sẵn lòng chia sẻ với người mình tin tưởng nhất.
Nếu cha mẹ chưa được con cho phép mà đã đem những bí mật tình cảm ấy kể cho người khác, con sẽ cảm thấy mình bị phản bội, không còn tin tưởng cha mẹ nữa. Chẳng hạn, khi con tâm sự rằng mình thích một bạn trong lớp, nhưng cha mẹ lại đem chuyện này kể cho họ hàng khác biết, con sẽ cảm thấy vô cùng tức giận và tổn thương khi biết chuyện.
Khi con sẵn lòng chia sẻ những bí mật tình cảm riêng tư, điều con cần nhất từ cha mẹ chính là sự tôn trọng và giữ kín tuyệt đối (Ảnh minh họa: Zhihu)
Khi con chia sẻ những bí mật tình cảm của mình, cha mẹ cần giữ kín tuyệt đối, không được đem những chuyện này kể cho người khác. Hãy để con biết rằng con có thể tin tưởng cha mẹ, và cha mẹ sẽ luôn bảo vệ sự riêng tư của con. Khi con gặp phải vấn đề tình cảm, cha mẹ nên đưa ra sự hướng dẫn và lời khuyên đúng đắn, giúp con xử lý tốt cảm xúc của mình, thay vì biến bí mật tình cảm của con thành đề tài để bàn tán.
Mối quan hệ cha mẹ và con cái cần được vun đắp bằng cả tấm lòng. Cha mẹ nên luôn chú ý đến lời nói và hành động của mình, đừng vì những lời nói vô tình mà làm tổn thương con. Tôn trọng sự riêng tư của con chính là tôn trọng nhân cách và phẩm giá của con. Chỉ khi làm được điều đó, gia đình mới có thể xây dựng được mối quan hệ hòa hợp, gắn bó, để con được lớn lên khỏe mạnh trong một môi trường ấm áp và đầy tin tưởng.
Nếu chẳng may đã từng mắc phải những sai lầm nói trên, cha mẹ cũng không cần quá tự trách bản thân, mà hãy kịp thời sửa đổi, dùng hành động thực tế để giành lại niềm tin từ con.
Thiên An–Đời sống & Pháp luật
