Cơm là món ăn quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày của người Việt. Thế nhưng không phải loại gạo nào cũng giống nhau. Theo quan niệm Đông y, mỗi loại lại có đặc tính và công dụng riêng, nếu biết lựa chọn phù hợp có thể hỗ trợ cải thiện sức khỏe theo từng thể trạng.
Dưới đây là 4 loại “gạo trường thọ” thường được nhắc đến trong dưỡng sinh.
Gạo bổ thận: Kê, tức hạt kê vàng
Theo Đông y, kê có tác dụng bổ thận khí, thanh nhiệt hư, lợi tiểu và giảm cảm giác bứt rứt khát nước. Cháo kê được cho là giúp bồi bổ thận tinh và hỗ trợ cơ thể phục hồi sau mệt mỏi.
Khi nấu, có thể kết hợp kê với các loại ngũ cốc thô khác để tăng hương vị và giá trị dinh dưỡng. Tuy nhiên, kê có tính hơi mát. Người có cơ địa hư hàn, dễ lạnh bụng, đầy trệ khí không nên ăn quá nhiều.
Gạo “đuổi ẩm”: Ý dĩ, còn gọi là hạt bo bo
Ý dĩ nổi tiếng với công dụng thanh nhiệt, lợi thủy và hỗ trợ loại bỏ thấp khí trong cơ thể theo quan điểm Đông y. Khi cơ thể giảm ứ đọng dịch, chức năng tỳ vị, tức hệ tiêu hóa theo cách gọi Đông y, cũng được cải thiện.
Để tăng hiệu quả, nhiều người rang nhẹ ý dĩ trước khi dùng. Hạt được rang lửa nhỏ đến khi hơi vàng, có mùi thơm nhẹ rồi bảo quản kín. Có thể lấy một nắm nhỏ hãm với nước sôi trong bình giữ nhiệt, uống thay nước vào hôm sau.
Gạo tốt cho dạ dày: Ngô
Đông y cho rằng ngô có tính bình, vị ngọt, tác động vào kinh can, thận và bàng quang, giúp lợi tiểu, hỗ trợ tiêu hóa và giảm phù nhẹ. Sách Đông y từng ghi nhận công dụng “điều trung khai vị”, tức hỗ trợ tiêu hóa và kích thích ăn ngon.
Người cao tuổi, trẻ em, người mới ốm dậy hoặc ăn uống kém có thể bổ sung ngô trong khẩu phần hằng ngày. Ngô cung cấp chất xơ, vitamin nhóm B và nhiều vi chất cần thiết, vừa hỗ trợ tiêu hóa vừa bổ sung năng lượng.
Gạo dưỡng âm: Gạo lứt đen, thường gọi là gạo đen
Từ lâu, gạo đen được xem là “gạo thuốc” hay “gạo trường thọ” trong dân gian. Theo Đông y, gạo đen có tính bình, vị ngọt, vào kinh tỳ và vị, có tác dụng dưỡng âm, bổ thận, hỗ trợ tuần hoàn máu và làm ấm dạ dày.
Lớp cám của gạo đen chứa nhiều anthocyanin, một nhóm sắc tố chống oxy hóa mạnh. Các nghiên cứu hiện đại cho thấy anthocyanin có thể góp phần hỗ trợ kiểm soát mỡ máu, giảm nguy cơ xơ vữa động mạch và hỗ trợ điều hòa đường huyết.
Do chỉ xay xát ở mức độ thô, gạo đen có kết cấu chắc và hơi cứng. Cách phổ biến và dễ ăn nhất là nấu cháo. Trước khi nấu, nên ngâm gạo trong nước ấm để hạt hút nước, giúp rút ngắn thời gian nấu và làm mềm hạt.
Dù các loại “gạo dưỡng sinh” mang lại nhiều lợi ích tiềm năng, việc sử dụng cần dựa trên thể trạng từng người và chế độ ăn tổng thể. Ăn đa dạng, cân đối giữa tinh bột, đạm, chất béo lành mạnh và rau quả vẫn là nguyên tắc quan trọng để duy trì sức khỏe lâu dài.
Nguồn và ảnh: Sohu-Nguyệt Quang–Thanh niên Việt
