HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

 
Tìm lại câu chuyện bùa ngải đầy yếu tố tâm linh
của người Ba Na trên đất Kon Tum
 
           Nhắc đến bùa ngải Ba Na là nhắc đến những thuật thư ếm rùng rợn, cùng đó là các loại ngải ma ngải quỷ khiến người ta khi ‘mắc’ phải thì lời nói trở nên độc địa, truyền bệnh tật gây đau đớn cho cộng đồng…
 
          Bước chân vào thế giới bùa ngải của tộc người sống ven dòng Đắk Bla mà theo tiếng thổ ngữ có nghĩa “dòng sông ăn thịt người” này, chúng tôi ghi nhận nhiều sự lạ, đặc biệt là ánh mắt thất thần, lời kể vẫn còn ám ảnh sự sợ hãi của những người già Bahnar nơi núi cao rừng thẳm!
          1. Nơi chúng tôi đến là địa phận xã Đắk-rơ-wa, cách trung tâm thành phố Kon Tum khoảng 10km. Nơi đây, có các ngôi làng cổ xưa là nơi cư trú lâu đời của tộc người Ba Na như làng Kon Jơ Dri, Kon K’tu… Sau bao biến chuyển của thời cuộc, những ngôi làng cổ ở đây vẫn giữ được những dáng xưa trăm năm, thể hiện qua những ngôi nhà dài với mái cong hình lưỡi rìu và những chuyện thư ếm trăm năm huyền hoặc!
         “Thế giới tâm linh của người Ba Na bí ẩn và kỳ lạ lắm. Người Ba Na cổ xưa nắm giữ nhiều thứ ngải huyền bí như tơbơm, gơm hay deng… Nếu như tơbơm là thứ ngải được người ta thư ếm vào cây cối hay thú vật thì gơm là loại bùa ngải tai quái. Những người Ba Na cao tuổi tin ai đó một khi nắm giữ tà thuật gơm thì lời khen của người đó sẽ khiến người khác gặp tai ương khủng khiếp” – lương y Thanh Bình, 62 tuổi, hiện sống tại quận 12, TP HCM, người từng nhiều năm luồn rừng nghiên cứu các loại thảo dược trên đất Kon Tum tiết lộ.
 
                    
                                                                            Đường vào làng Kon Jơ Dri.
          Theo lương y Bình, ngải tơbơm có hình dáng của một loại dây leo, được phân thành nhiều loại, mỗi loại có “công năng” truyền bệnh khác nhau. Ví như tơbơm ken với dáng hình là loại dây leo quăn queo truyền bệnh đau nhức gân cốt cho những ai chẳng may đụng phải. Ngải tơbơm cơdreng có lá uôm sát đất gây chứng bệnh khòm lưng: “Ngoài ra còn có ngải tơbơm sô với nhiều đoạn u nần truyền bệnh u mụt. Ngải tơbơm tơnang với nhiều lỗ thủng tiết ra thứ nhựa có màu đỏ quạch như máu người gây bệnh chảy máu cam… Ghê gớm nhất là ngải tơbơm tơpu h’môch gây chứng bệnh phù mình, sưng lá lách với ai chẳng may đụng phải”(?).
          Tại làng Kon Jơ Dri, khi được hỏi thăm về những loại ngải tơbơm kể trên, ông Y Che, ngoài 60 tuổi, xác nhận từ nhỏ đã nghe những người già vào những đêm lạnh bên bếp lửa nói về cơn ác mộng quanh những loại cây cối truyền bệnh cho người. Ông Che cũng tiết lộ, ngải gơm mà lương y Bình nhắc đến được người bản địa gọi đầy đủ là pưigang gơm, là thứ cây ngải quái ác, khiến người có nó có năng lực độc địa, khen ai là người đó gặp tai ương thảm khốc.
           Người có gơm khen mình giàu có thì mình làm ăn sa sút, nghèo khổ nhanh thôi. Người có gơm khen mình khỏe mạnh sớm muộn gì mình cũng đau yếu. Người gơm khen cây cối, thú nuôi thì nó cũng bị héo bệnh, đau yếu như người. Sợ lắm!” – ông Che, dè dặt trò chuyện.
           Loại ngải tơbơm có năng lực truyền bệnh cho người khác mà lương y Bình đề cập đến, và người có gơm khen ai thì người ấy gặp tai ương ở người Ba Na tương tự thuật bùa ngải của người M’Nông sống trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk mà người viết có dịp tiếp cận. Hơn 1 năm trước, khi được hỏi thăm về những người có “ngải ma”, cụ bà H’rung sống ven hồ Lắk (huyện Lắk) tiết lộ, ai bị người có “ngải ma” hại bằng việc thư ếm thì đang làm ăn khấm khá bỗng sa sút nghèo nàn, rồi đổ bệnh với bụng phình to, ăn không được, ngủ không được, không ai chữa trị được và sau cùng thì chết trong đau đớn.
             2. Trong tâm khảm Ba Na, so với ngải tơbơm và ngải gơm, Deng – một loại bùa ngải có quyền năng ghê rợn và đáng sợ hơn cả. Người ta tin, người có Deng là có năng lực huyền bí, có thể bắn những vật vô hình vào bất kỳ ai, khiến người đó đang khỏe mạnh bỗng dưng chịu cảnh đau đớn không rõ nguyên do rồi chết trong thê thảm.
          Để phân biệt người bình thường và người có Deng, dân làng Ba Na trông cậy vào tơm pơlei (trưởng làng – PV). Ông này có một loại ngải là lang krai, khi ông trộn ngải này làm mồi hút thuốc rồi phà khói vào những người bị nghi là có Deng, nếu người nào không hề hấn gì thì là người bình thường: “Ông tơm pơlei hà hơi vào người nào mà người đó chảy máu mũi miệng, đó là người có Deng. Để tránh bị người có Deng làm hại, làng đuổi người đó đi, rồi buộc vào cổ tay vỏ cây tơnung để Deng không bắn vật vô hình hại mình được”.
          Sợ người có Deng một, người Ba Na xưa sợ người được gọi là tai bơlai đến mười. Theo giải thích của người bản xứ, hiểu theo nghĩa Việt, tai bơlai chính là ma lai. Đây là một dạng quỷ ma đội lốt người, đêm khuya chúng rút đầu ra khỏi thân xác lén lút tìm ăn nội tạng của người xấu số, khiến người đó về sau bị thổ huyết mà chết.
 
                                
                                                                                           Cụ bà Y Meo.
          Trò chuyện với những người già Ba Na sống bên dòng sông ăn thịt người Đắk Bla, mới biết từ ngàn xưa, tổ tiên họ truyền miệng qua bao đời truyền thuyết về ma lai khá rùng rợn. Chuyện kể rằng có 2 vợ chồng nọ sinh được nhiều đứa con, nhưng không hiểu sao những đứa trẻ lần lượt đau bệnh, chết dần mòn. Nghi kẻ tôi tớ trong nhà là tai bơlai, hai vợ chồng đã giết kẻ ấy, lấy gan tế thần cầu mong cho đứa con cuối cùng đuợc sống, nhưng đứa trẻ cũng chết. Sau bận tế thần ấy, vì quen mùi gan người nên vợ chồng nọ cứ đi ăn gan ruột người làng, và những người bị hại ấy sau đó cũng trở thành ma lai đi hại người khác(!?).
         Đâu riêng gì người Ba Na, người Mạ sống ở xã Tà Lài (huyện Vĩnh Cữu, tỉnh Đồng Nai) cũng sợ ma lai đến kinh khiếp. Năm 2013, tại nhà văn hóa xã Tà Lài, khi trò chuyện với bà Nguyễn Thị Ánh Tuyết – Chủ nhiệm nhà văn hóa Tà Lào (nay là Trưởng ban VH-TT xã Tà lài) và ông K’Yếu (nguyên cán bộ nhà văn hóa), chúng tôi đuợc nghe chính từ ông này nhiều chuyện về ma lai rùng rợn. Ông K’Yếu bật mí rằng nhiều người già ở làng tin ma lai là thứ ác ma có thật, được gọi là Chạ, có năng lực bắn vật vô hình hại chết người ta…?
          Trở lại những thuật bùa ngải huyền hoặc của người Ba Na. Trong quá trình tìm hiểu, chúng tôi được những người già bản xứ tiết lộ một dạng bùa ngải khác đó là những kẻ dùng tà thuật để cầu khấn những hung thần bắt hồn ai đó mà mình thù ghét. Ghê sợ hơn, có kẻ còn dùng tà thuật, hại người bằng cách dùng phép yểm hồn: “Muốn yểm hồn người mình thù ghét, kẻ có ngải lấy tóc ở phần xoáy tóc người mình muốn hại, cho vào hòm nhỏ, đem chôn rồi đọc lời khấn. Ai bị như vậy sớm muộn gì cũng chết”(?).
         Đó là câu chuyện của cụ bà Y Meo, bà đỡ của các sản phụ làng (làng Kon K’tu). Nay ở tuổi 90 tuổi, cụ Y Meo được xem là bơjâu (phù thủy – PV) cuối cùng ở làng này. Theo giải thích của cụ, trong thân xác của người Bahnar có nhiều linh hồn, có hồn chính, hồn phụ và hồn chính cư ngụ ở chỗ xoáy tóc. Khi bị kẻ có ngải dùng tà thuật bắt hồn chính đem giam cầm, người bị hại khó thoát khỏi bi kịch tàn khốc: Cái chết(?).
         3. Thuở hồng hoang ngu muội, khi trong gia đình hoặc trong làng có ai đó bị đau bệnh, bao giờ người ta cũng tìm cách xác định người đó bị tai bơlai (ma lai) bắt hồn, hay bị người có Deng hãm hại, hoặc bị đầu độc bởi người có ngải gơm… Xác định rõ nguyên nhân gây bệnh rồi, tùy tình trạng sức khỏe của người bị đau bệnh mà bơjâu (thầy phù thủy – PV) thực hiện nghi thức trừ tà giải hạn thích hợp.
          Nhân thể, xin đuợc nói rõ hơn về các phù thủy mà người Ba Na gọi là bơjâu. Gọi là phù thủy nhưng phần lớn các bơjâu không hại người, mà trái lại, tùy vào thiên chức của mình mà cứu người. Như cụ Y Meo là phù thủy chuyên giúp đỡ các sản phụ vượt cạn mà không đòi hỏi bất kỳ thù lao nào. Cụ bà Y Meo nhẩm tính các dạng bơjâu của tộc người mình: Có Bơjâu soi đèn (phù thủy soi đèn), bơjâu hơda (phù thủy đo gang), bơ-jâu plaih (phù thủy đo sải)… Người Ba Na tin, các thầy phù thủy này được thần thánh ứng vào mình, ban cho năng lực đặc biệt để giúp người đau bệnh.
 
                    
                                 Chuyện bùa ngải giờ đây chỉ còn là bóng hình thời quá vãng ở các buôn làng Ba Na.
           Cụ bà Y Meo lời rằng, để cứu chữa cho người bị yểm hồn, đặng giải phóng hồn về với xác, bơjâu sẽ đem lễ vật là rượu và trứng gà đặt để cạnh một mả ma mới (mộ chôn người mới chết), tay cầm lưỡi mác, miệng quát to với đại ý rằng cho ma ăn trứng uống rượu rồi, giờ phải trả lại hồn cho xác, không nhà ma ở sẽ bị đánh phá: “Chữa bệnh cho người bị Deng hại bằng cách bắn vật vô hình gây đau bệnh, thầy phù thủy đặt miệng vào chỗ đau hút mạnh… “Nếu bơjâu hút ra những vật như lông, tóc, xương cá… là những vật mà người có Deng thư ếm người bị hại thì người đó hết bệnh” – cụ bà Y K’lai, ngoài 80 tuổi, tin tưởng.
         “Chữa cho người bị đau bệnh do ngải tơbơm, phù thủy chặt một miếng cây được xác định là cây ngải người bệnh lỡ va chạm rồi cà lên chỗ đau. Vừa cà, phù thủy vừa đọc lời khấn chỉ mình mới hiểu” – những người già Bahnar, giải thích.
          Tùy tình trạng và nguyên nhân gây bệnh được các phù thủy xác định mà quá trình làm phép thuật giải trừ của các phù thủy có khác, nhưng điểm chung là khi làng có người bị đau bệnh, bao giờ dân làng cũng thực hiện lệnh giới nghiêm, cho đóng cửa làng, trước cửa làng cắm cành lá – thông điệp báo cho mọi người, nhất là người ở làng khác biết ở làng mình có người bị thư ếm kiêng cữ không vào được. Cụ bà Y Meo còn cho biết, có khi để trừ tà ma, dân làng còn làm các bù nhìn hung dữ để trước cổng làng để dù họa các hung thần… “Nếu bơjâu làm phép rồi mà người bệnh không hết bệnh, có khi phải đốt bỏ làng đi nơi khác” – cụ Y Meo, tiết lộ.
         Tìm đến xứ sở của người Ba Na để vén bức màn bí ẩn về bùa ngải của tộc người này, mới biết qua bao dâu bể, những chuyện bắt hồn, yểm hồn, thư ếm như trên giờ đây chỉ còn trong tâm khảm của người già. Lớp trẻ Ba Na bây giờ xem đó là sản phẩm của một thời mông muội nên chẳng sợ gì. Cụ Y Meo nói, bây giờ, khi đau bệnh, người Bahnar chẳng còn ai tin bị thư ếm nữa, nên chẳng ai phó thác số phận, sinh mạng của mình hay người thân cho các bơjâu mà đã biết vào trạm xá, bệnh viện. Thế nên, như đã nói, chuyện bùa ngải, thư ếm nay chỉ còn là bóng hình của một thời quá vãng mà thôi.
                                                                                                                                 PV Nguồn: Doanh Nghiệp

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

. Tò mò một chút: Gia đình các đời        . “Không nên hoãn cái sự sung sướng     . Tại sao nhiều nhà lãnh đạo lại làm 

    Tổng thống Mỹ được & không                đó lại”:  Đó không phải là cách tạo               việc  hiệu quả hơn và tốt hơn

   được làm gì trong Nhà Trắng?                 nên giàu sang của người Do Thái                         những người khác?

        NO PHOTO                      NO PHOTO                       

Mặc dù gia đình mỗi Tổng thống Mỹ có nhiều điểm khác biệt,        “Không nên hoãn cái sự sung sướng đó lại” là câu nói cửa          Tại sao nhiều nhà lãnh đạo lại làm việc hiệu quả hơn và 

nhưng từ Clinton tới Bush, từ Obama tới Trump, những đứa           miệng của chàng khùng Chu Văn Quềnh trong bộ phim Đất       tốt hơn những người khác? Có một số người tin rằng đó 

trẻ trong các gia đình này đều phải tuân theo các nguyên               & Người nổi tiếng. Và bởi vậy Quềnh..cứ mãi nghèo. Với            là tài năng bẩm sinh, nhưng không phải tất cả đều như

tắc như nhau khi ở Nhà Trắng.                                                             người Do Thái, “trì hoãn sự sung sướng” là cách sống của...         vậy, chỉ cần tập trung thực hiện một số điều thật tốt là ...

 

. Để “mọi vật xung quanh không rơi       . Các đời chúa Nguyễn đã  mở rộng   . Những bài học thành công tôi học được

vào bóng tối”, hãy nghe tỷ phú Lý                 lãnh thổ nước Việt ta như                      từ Steve Jobs,  Bill Gates và hàng

Gia Thành chia sẻ 4 điều vứt bỏ                                thế nào? (P5)                                         ngàn người tài giỏi khác

        NO PHOTO                      NO PHOTO                        NO PHOTO

Nội tâm của một người giống như một ngọn nến trong đêm tối,      Năm 1738, chúa Nguyễn Phúc Thụ qua đời, con trưởng là       Trong một bài viết trên Medium, Ben Fathi – người đã trải 

một khi nó tắt thì tất cả mọi vật xung quanh đều rơi vào bóng        Nguyễn Phúc Khoát lên nối ngôi, người thời đấy gọi ông là        qua  35 năm sự nghiệp trong ngành công nghiệp máy tính

tối, chẳng thể nhìn thấy được. Chỉ có một nội tâm mạnh mẽ,         Chúa Võ. Chúa Võ đã giúp hoàn thành việc mở mang lãnh       cho biết mình có cơ hội làm việc với hàng ngàn người tài 

bạn mới không vấp ngã, không bị bóng tối nuốt chửng.                  thổ Đại Việt, nhưng cũng vì ông mà cơ nghiệp các đời  .....       giỏi, trong đó có Steve Jobs và Bill Gates. Và nhờ đó, ông ....

 

* Có thể bạn đã bỏ lỡ 

 

. Nếu một mai sắp rời khỏi thế gian này,  bạn sẽ hối tiếc điều gì?        . “Tôi tử tế”: Lần đầu tiên  bạn làm một việc tử tế là khi nào? 

. Nhà kinh tế học người Rumani và câu chuyện  về một con                    . Khi bạn nghèo, hãy tiêu tiền cho người khác,  đừng tính toán nhiều, nhé ..

                                                   người thích trúng số là…trúng                    .Có lẽ bạn nên biết:  8 kiểu phúc tướng của người phụ nữ 

. Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi:  Vì sao hắn              . Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi: Vì sao hắn muốn

                                                  muốn xóa sổ “chủng tộc Do Thái”?                                                                                      xóa sổ “chủng tộc Do Thái”? (P2)

 .Câu chuyện truyền kỳ về cuộc đời cụ Tả Ao, nhà phong thủy          . Cuộc đời Vua Mèo và câu chuyện truyền kỳ về khu dinh thự trên 

                                                                      lừng danh đất Việt                                                                                            mảnh đất mu rùa ở Đồng Văn

. Không phải ở sắc đẹp mà là khí chất, hương vị.  Vậy, “hương vị”            .Không thua kém loài người, chim ưng có thể thọ đến 70 tuổi.  

                                                 gì làm nên một “người đẹp”?                                                          Nếu biết thêm vì sao, có lẽ bạn phải lặng im…xấu hổ

.Cho những ai đang chênh vênh trước cuộc đời:  Chúng ta tạo                .“Cuộc đời của cây tre” và câu chuyện của Jobs:  Những bài học đáng

                                nên số mệnh hay là nạn nhân của số mệnh?                                                                                                  suy ngẫm về thành công

.“Ám ảnh sai lầm” –  Một sai lầm của mọi đời người                              . Muốn làm giàu cần biết thêm:  5 điều không phải trường kinh tế nào...

. "Tôi đã cố gắng hết sức rồi nhưng tại sao vẫn không có gì?              . “Thời buổi này, trung thực đáng giá bao nhiêu?”  Và câu trả

                                        Tôi phải làm sao?". Phải, làm sao đây?                                                                                                    lời khiến ta kinh ngạc

 . NGƯỜI GIÀU - HỌ ĐÃ LÀM GÌ?                                                               .Giải oan cho Mạc Đăng Dung:  Một góc nhìn khác về triều đại nhà Mạc.

.Nếu một ngày bỗng khó khăn chồng chất,  mong bạn hãy đọc            Nếu là 1 trong số 8 kiểu người dưới đây,  có lẽ bạn nên làm mới

                                                                       2 mẫu chuyện này rồi…tùy bạn.                                                                                         bản thân càng sớm càng tốt!

. Mong muốn cuối đời của Thành Cát Tư Hãn  và cuộc gặp đáng             .Bốn câu chuyện, những góc nhìn.  Để có thể vững vàng bước tiếp,

                               giá ngàn vàng với Trường Xuân Chân Nhân                                                                                            bạn không nên bỏ qua

. Quý nhân, bạn là ai?  Và trong cuộc đời này, ai là                               .7 điều gửi sếp của một nhân viên có lòng.  Nếu là sếp, bạn

                                                                          quý nhân của bạn?                                                                                     nên mời cậu này về làm việc  

.Bốn câu chuyện dạy con  dành cho những bậc làm cha, làm mẹ         Nước Nhật với 2 lần mở cửa  và định mệnh được trao tay bởi 2 người Mỹ

.Người Mỹ giàu lên nhờ Giấc mơ Mỹ. Còn VN có thể giàu không....    . 5 luận điểm nghe quen quen dưới đây  có thể “giết chết” con  ....  

. Câu chuyện của lão ăn mày dưới đây,  một là ăn mày, hai là…          . Và bạn hỡi, đừng bao giờ  để cuộc đời mình phải nói… “giá như”    

                                                      dân sales, không thể không đọc            .Vì sao người Do Thái luôn thành công? 

. Nhớ anh em Lưu –Quan –Trương, bàn về  5 bài học kinh doanh           .Vì sao người Do Thái không tin  "không ai giàu ba họ"?  

                                                   sâu sắc từ Tam Quốc Diễn Nghĩa            . Phong thủy - Đâu phải cần đến những ông thầy

 . Thời - Chữ quan trọng nhất trong Kinh Dịch.  Hiểu được sẽ .....              .Nếu bạn đang thất bại và, kể cả…chưa,  chiếc “túi khôn” dưới đây...

. Những lời chúc chấn động và dị thường  của Chánh án                  . Đừng tin họ                                                                             

                       Tòa án Tối cao Mỹ khiến cả thế giới sửng sốt               . Ông vua giải trí Walt Disney  và 7 bài học cuộc sống vô cùng quý giá

  . Bạn có muốn bán được nhiều hàng hóa hơn không?         . Vì sao chúng ta thất bại?

 . Nỗi sợ thất bại - Một sai  lầm của con người                       .Giai thoại về ngôi mộ nhà họ “Ngô Đình” tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình 

. Bị thầy đuổi học vì “thiểu năng trí tuệ”, người mẹ đã biến          . Một góc nhìn, những câu hỏi, bạn sẽ thấy mình… đổi khác     

                                          cậu thành thiên tài vĩ đại nhất thế kỷ            . Lời khuyên của một người giàu 

Làm gì & vốn đâu - Hai câu hỏi của mọi đời người?           . Biến tấu để.... khác và ... bạn có thị trường 

  . 6 bài học "đắt giá đến ngàn đời" từ Thành Cát Tư  Hãn  cho                . Sự khác biệt giữa kẻ bình thường và người xuất chúng,  

                                                        những ai muốn làm sếp                                                                & chuyện phú ông chọn người thừa kế