HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

Hơn 200 năm triều đại nhà Lý và
nỗi đau sụp đổ mang tên…các đời thái hậu
 
         (4.12.2018) Nhà Lý bắt đầu từ khi Lý Công Uẩn lên ngôi vua vào cuối năm 1009, hiệu là Lý Thái Tổ.. Tuy là triều đại thịnh trị của Đại Việt, nhà Lý cũng là một trong các triều đại mà việc triều chính có sự can thiệp rất nhiều từ các đời thái hậu, góp phần khiến vương triều này đi vào suy vong.
 
                          
 
Thời kỳ cực thịnh
Nhà lý có giai đoạn dài thịnh trị, giúp Đại Việt có được nền văn minh phát triển rực rỡ. Vua Lý Thái Tổ ngay khi nên ngôi đã chú trọng phát triển Phật giáo, đặt nền tảng tín ngưỡng vững chắc ngay từ đầu cho nền văn hóa rực rỡ sau này.
Thời kỳ cực thịnh nhà Lý đã xây dựng Văn Miếu, Quốc Tử Giám, mà tinh hoa vẫn còn lưu truyền đến ngày nay. Nhà Lý cũng khai sinh ra các kỳ thi khoa bảng để tìm kiếm hiền tài cho đất nước. Điều này được duy trì trải qua nhiều triều đại khác nhau.
Sự hùng mạnh giúp nhà Lý không chỉ giữ vững giang sơn xã tắc mà còn có những cuộc tiến quân bình Chiêm phạt Tống, khiến lân bang phải nể sợ.
Thế nhưng vật cực tất phản, sau giai đoạn cực thịnh, nhà Lý đến hồi suy yếu. Mà một trong những nguyên nhân suy yếu được lịch sử đánh giá là do nhiều đời thái hậu chuyên quyền.
 
                        
                                                        (Tranh minh họa: Bìa sách Huyền Trân Công Chúa.)
Nhiều đời nhà Lý, vai trò của thái hậu rất then chốt. Nhìn chung những vị thái hậu có ảnh hưởng tích cực tới triều đại này có thể kể tới là thái hậu Thượng Dương nhiếp chính, thái hậu Linh Nhân (Ỷ Lan) hai lần nhiếp chính. Tuy nhiên ngay từ Ỷ Lan thì sự chuyên quyền đã bắt đầu xuất hiện khi bà phế truất và sát hại Thượng Dương thái hậu (có nghiên cứu cho rằng sự kiện này không có thực, tuy vậy chưa được công nhận). Từ đó nhiều đời thái hậu sau chỉ lo tạo dựng quyền lực cho bản thân và dòng họ của mình, khiến nhà Lý ngày càng suy sụp, phải phụ thuộc vào sự giúp đỡ của họ Trần, và mất vào tay nhà Trần.
 
Linh Chiếu Hoàng thái hậu
Khi vua Lý Thần Tông mất, Lý Anh Tông lên ngôi, Linh Chiếu Hoàng thái hậu tư thông với Đỗ Anh Vũ và để người tình của mình làm Phụ quốc Thái úy, trở thành quyền thần bậc nhất trong triều đình, vì quyền lực mà hãm hại trung lương.
Trước tình thế đó các quan Triều Lý đã tổ chức binh biến bắt Đỗ Anh Vũ giam vào ngục chờ xét xử. Thế nhưng Linh Chiếu Hoàng thái hậu ra tay cứu Đỗ Anh Vũ và giúp phục chức Thái úy, khiến y ra tay trấn áp giết hại hết các phe cánh trung lương trong triều đình. Từ đó Đỗ Anh Vũ một tay thao túng triều đình.
Cuốn “Khâm định Việt sử thông giám cương mục” ghi chép rằng:
“Khi nhà vua mới lên ngôi, không cứ việc lớn hay nhỏ, đều do Anh Vũ quyết định cả. Hắn ra vào nơi cung cấm, tư thông với Lê Hậu (tức Linh Chiếu). Nhân thế, Anh Vũ lại càng kiêu rông: Ở triều đình hắn vén tay, quát tháo, chỉ huy người bằng cách hất hàm, sai bảo người bằng khí sắc. Mọi người đều hé mắt sợ sệt, không ai dám nói gì”.
 
Chiêu Linh Hoàng thái hậu
Thời vua Lý Anh Tông, vì Thái tử Long Xưởng hư hỏng nên bị truất ngôi, con thứ là Long Trát được phong làm Thái tử. Khi vua Anh Tông mất, Long Trát mới 3 tuổi lên ngôi Vua hiệu là Cao Tông. Chiêu Linh Hoàng thái hậu là mẹ của Long Xưởng cho mở tiệc mời các quan dự rồi nói rằng vua Cao Tông còn nhỏ tuổi, nên để Long Xưởng lên ngôi, nhưng các quan không ai đồng ý mà chỉ nghe theo lời Thái úy Tô Hiến Thành đang hết lòng phò tá vua Cao Tông.
 
                       
                                                                                Thái úy Tô Hiến Thành
Chiêu Linh Hoàng thái hậu dùng vàng bạc dụ dỗ hai vợ chồng Tô Hiến Thành, nhưng ông vẫn một trung thành quyết không nghe theo.
Không khuất phục được Tô Hiến Thành, Chiêu Linh thái hậu quyết định tạo binh biến, gây ly tán trong triều nhằm tạo phe cánh ủng hộ mình. Một đêm nọ thái hậu triệu gấp con trai Long Xưởng vào cung tính kế, Thái úy Tô Hiến Thành nhận được mật báo liền ngăn
Long Xưởng vào thành.
Sau đó Chiêu Linh thái hậu bị giam lỏng ở hậu cung, âm mưu binh biến thất bại nhưng tạo sự ly tán trong triều đình.
 
Chiêu Thiên Chí Lý hoàng thái hậu
Cùng thời với Chiêu Linh thái hậu là Chiêu Thiên Chí Lý hoàng thái hậu, bà là mẹ đẻ của vua Cao Tông, tên thật là Đỗ Thụy Châu. Bà cũng tham nhũng quyền lực khiến nhà Lý càng đổ nát.
Khi Tô Hiến Thành sắp mất, Đỗ thái hậu đến thăm và hỏi ai có thể thay ông, Tô Hiến Thành cho rằng chỉ có Trần Trung Tá là có thể thay mình.
Thế nhưng khi Tô Hiến Thành mất, Đỗ thái hậu không nghe theo mà cho em trai mình là Đỗ Di An giữ quyền phụ chính.
Đỗ Di An vốn là người đã bất tài lại kém đức, khiến vua Cao Tông nghe theo Di An thì càng lớn cũng càng tỏ ra bất tài, lại chỉ lo hưởng lạc. Vua chuyên dùng người đã bất tài lại kém đức, khiến lòng người oán thán, đất nước loạn lạc khắp nơi.
 
Đàm thái hậu
Năm 1210 vua Lý Cao Tông mất, Thái tử Lý Hạo Sảm lên ngôi hiệu là Huệ Tông, tôn mẹ mình làm thái hậu.
Đàm thái hậu là người cứng rắn, thích can dự vào việc chính sự, đích thân cùng Vua nghe chuyện chính sự cùng triều đình. Rồi bà lại phong cho em trai mình là Đàm Dĩ Mông làm Thái sư, cùng mình tham dự triều chính, trong khi vua Huệ Tông không được can dự vào.
Đàm Dĩ Mông là người có học, nhưng lại do dự không quyết đoán, nên mọi việc đều do Đàm thái hậu quyết định. Thái hậu chỉ lo cho quyền lợi của dòng họ và củng cố quyền lực khiến triều chính bất ổn, xã tắc loạn lạc, các thế lực nổi lến khắp nơi, khiến triều đình nhà Lý ngày càng phải dựa vào thế lực họ Trần để củng cố địa vị.
 
                        
                                                      Lý Chiêu Hoàng, nữ vương duy nhất trong sử Việt
Nhà Lý ngày càng suy yếu, quyền lực lọt dần về tay họ Trần. Khi vua Huệ Tông nhường ngôi cho con là Lý Chiêu Hoàng, chỉ 1 năm sau Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh, nhà Trần mất từ đấy.
***
Thiết nghĩ “Tam tòng, tứ đức” của Nho giáo đã giúp định hình nên sự ổn định của trật tự xã hội xưa, là một phần không thể thiếu của trật tự xã hội bấy giờ. Nếu như các vị thái hậu nhà Lý sau khi chồng băng hà có thể “tòng tử”, giúp đỡ và là điểm tựa cho con, không quá vì quyền lực của bản thân, vì gia tộc bên dòng họ mình, thì có lẽ nhà Lý vẫn còn tồn tại một thời gian dài sau đó.
 
                                                                                                                                                  Trần Hưng - ảnh internet

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

. Sự nghiệp của bạn là một cuộc đua            . Có thể bạn phản đối, nhưng…,      . Tiến sĩ Lê Thẩm Dương: "Bất tín, bất

   đường trường.  Nếu chạy nước rút,               đừng tin những gì người                  nghĩa, bất hiếu hoàn toàn sửa được

    bạn có nguy cơ ‘chết trước cửa ...                         tiêu dùng nói                                      nhưng bất nhân thì không"

       NO PHOTO                                              

“Cố gắng không ngừng nghỉ cho đến khi nào thành công” từ         Phản hồi từ người dùng rất hữu ích, nhưng không phải là           Trong chương trình Quyền lực ghế nóng lên sóng truyền

lâu đã được xem như lý do hiển nhiên giúp mọi doanh nhân         tất cả. Để cung cấp đúng điều người tiêu dùng đang mong          hình với chủ đề Tiếc nuối, Xin lỗi, Cảm ơn. Tiến sĩ Lê 

thành đạt trong sự nghiệp, cuộc sống. Tuy nhiên, theo một          muốn, từ đó chăm sóc khách hàng tốt hơn, doanh nghiệp            Thẩm Dương đã có nhiều pha bình luận gay cấn...

nhà sáng lập nổi tiếng, quan điểm này đôi khi lại chính là ....        cần tin vào những dữ liệu người dùng

 

   . Nên làm gì để  thay đổi vận                . Sinh viên thông minh và có kĩ năng         . Một ý tưởng lạ lùng biến cô thành 

        mệnh một đời người?                            họ đang ở đâu?-  Một câu hỏi từ…                     triệu phú:  Huấn luyện

                                                                             quán cà phê, trà sữa, xe ôm                                    mèo đi…toilet

       NO PHOTO                     NO PHOTO                         NO PHOTO

Người xưa cho rằng, phúc khí của một người không những là          Có một nghịch lý: Các bạn sinh viên bây giờ thích lao động      Rebecca Rescate là một cô gái như mọi cô gái khác 

mang theo từ tiền kiếp mà còn do hành thiện tích đức, tích               chân tay hơn lao động trí tuệ. Các bạn sinh viên đang để         ở New York. Căn hộ ở New York, Mỹ, chật chội khiến 

phúc mà có; xét cho cùng, có thể thực sự thay đổi vận mệnh           chất xám của mình đóng cục vào đó để đi chạy xe ôm,            Rebecca  Rescate nẩy ra cách dạy mèo đi toilet của

con người nằm ở hai chữ “nhân quả”.                                                   bê trà sữa... Hãy dùng trí óc để tạo ra giá trị chứ đừng ....          người và bán giải pháp đó khắp thế giới. Thế rồi…

 

 Có thể bạn đã bỏ lỡ

 

. Tìm thấy mảnh đất “long hổ cùng chầu” táng tổ tiên.  Dòng họ Vũ nổi danh đất Việt

. Một bí mật về sức mạnh lớn hơn tất cả  trong lá thư của Albert           . Mặt trái của khoa học và thói tự phụ của con người:  Để chúng ta 

                                                                Einstein gửi con gái, bạn có biết?                                                            đừng mãi bảo rằng “phản khoa học”.

. Chuyện “đại ca hè phố” Tấn Beo  và tình người của chàng nghệ sĩ      . Đường đời không có kẻ thù –Một bài học đáng giá ngàn vàng từ cuộc đời Tư Mã Ý 

. Để con cháu trở nên thông thái hơn và thành công hơn,  người      . Tò mò một chút: Gia đình các đời Tổng thống Mỹ  được & không được

                                                        Do Thái đã dạy con như thế nào?                                                                                         làm gì trong Nhà Trắng?

. Để “mọi vật xung quanh không rơi vào bóng tối”,  hãy nghe tỷ phú         . Trở lại vụ án Lệ Chi viên và nỗi oan thấu trời Nguyễn Trãi : Ai thật sự là 

                                                      Lý Gia Thành chia sẻ 4 điều vứt bỏ                                                                                  hung thủ giết vua Lê Thái Tông ?

. Để trở nên quyến rũ hơn trong mắt đàn ông, các mỹ nhân                     . Chuyện về người phụ nữ duy nhất trong lịch sử  chỉ muốn trở thành bậc 

                                                                Trung Hoa xưa đã làm gì?                                                                                  “mẫu nghi thiên hạ”, sinh ra vua

  . Ngẫm hành trình sinh mệnh của cá hồi,  nghĩ về cuộc đời                         .Chỉ dành cho những gia đình giàu có:  Bí quyết gì để một gia tộc

                                                                                 của…tôi và bạn                                                                                                     hưng thịnh suốt 800 năm?

 .Lời khuyên của một triệu phú  về cái giá của… sự giàu có                                  . Thường xuyên nuốt nước bọt,  Hoàng đế Càn Long trường thọ hơn ...

. “Từ bây giờ đừng kêu cha ra mở cửa cho con nữa”:  3 câu chuyện             . Nỗi lo không của riêng ai: Một thế hệ không đọc sách  là một thế hệ 

                                                                         khiến ta thiện lương hơn                                                                                              không có hy vọng

.Bạn muốn sử dụng phong thủy để cải biến vận mệnh?  Liệu bạn đã       . Dẫu được biết đến là bài thơ thần của Lý Thường Kiệt,  nhưng tác giả 

                                                           vận  dụng phong thủy đúng cách?                                                     “Nam quốc sơn hà” vẫn còn là một dấu hỏi…

.“Nhân sinh có mệnh, phú quý do Trời”.  Vậy ai cai quản phúc phận,      . Nơi an táng Đại tướng Võ Nguyên Giáp  là huyệt Đại Cát, “tụ khí tàng phong” 

                                                                         may mắn của bạn?                   . Giải mã về sự thông minh & tài kinh doanh của người Do Thái 

.“Mối quan hệ gia đình độc hại” –  Một lý giải vì sao chúng ta mãi         . Ông chủ Nhật và người ăn mày  và câu trả lời vì sao hàng Nhật 

                                                                       không trưởng thành                                                                                                       chinh phục cả thế giới

. “Điều độ chỉ dành cho những ai hèn nhát”  – Lời nhắn nhủ                          .Chuyện vị tiến sĩ cao ngạo và chú gấu chó: Ai cũng nên đọc

                                      của một triệu phú ở thung lũng Silicon                                                                                                                 một lần ... hối tiếc.

  . Hai vùng đất phát đế vương  nổi tiếng nước Nam                          . Tài năng số mệnh may rủi.... Điều gì giúp bạn thành công?

. Tại sao nhiều người phải vất vả làm việc kiếm tiền, trong                  . Sơ hãi - Bạn đồng hành của thất bại

                 khi với một số khác thì việc làm giàu hết sức dễ dàng?               . Chuyện ba chàng trai và vườn táo lạ:   Giàu nghèo nằm ở tầm nhìn 

. 5 bài học kinh doanh sâu sắc  từ…Tam Quốc Diễn Nghĩa                     .Trên đời này, vì sao có những người thường  xuyên gặp vận rủi?      

.Cá chép vì sao ngàn năm  vẫn không thể ‘hoá Rồng’?                                 .Ngôi mộ hàng xóm của Tổng thống Mỹ  và câu chuyện thức tỉnh thế giới

 .7 bài học đáng tiền từ người đàn ông giàu nhất trong lịch sử                   . Một câu nói của người Hàn Quốc và cái thiếu của tất cả chúng ta

. Ngôi mộ trời cho kết phát  cho họ Trịnh 8 đời làm chúa                                . Chuyện Nhà sư và Chúa trời: Ai cũng cần đọc để biết  nắm bắt cơ hội 

. Thiên hạ, còn chỗ nào cho bạn                                                       . Giai thoại về ngôi huyệt mộ  phát tích nhà Trần 

 . Nghĩ lớn để thành công lớn - Được không?                              . Người giàu & người nghèo - Họ khác gì nhau?