Đột quỵ ở người trẻ đang có chiều hướng gia tăng đáng báo động: tăng gần 50% trong vòng 12 năm qua. Khoảng 50% trong ca đột quỵ dẫn tới tử vong và để lại các di chứng sau cơn đột quỵ nặng nề như liệt nửa người, liệt toàn thân, bại não, biến chứng tâm lý, tâm thần…
Tại Hội thảo khoa học chuyên ngành đột quỵ với chủ đề: “Cập nhật chẩn đoán và điều trị đột quỵ”, PGS.TS Tạ Bá Thắng, Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 103 cho biết: Đột quỵ vốn là bệnh tuổi già nhưng đang trẻ hóa. Tại Bệnh viện Quân y 103, có những bệnh nhân đột quỵ chỉ mới hơn 20 tuổi. Theo số liệu của Hội Tim mạch Việt Nam thì cứ 4 người từ 25 – 49 tuổi thì có một người tăng huyết áp và đây là nguyên nhân chính gây nên đột quỵ ở người trẻ.
Mỗi năm có hơn 230.000 người bị đột quỵ, khoảng 50% trong số đó tử vong và để lại các di chứng sau cơn đột quỵ nặng nề như liệt nửa người, liệt toàn thân, bại não, biến chứng tâm lý, tâm thần… Một điều đáng lo ngại là số bệnh nhân đột quỵ trong độ tuổi 40-45 cũng đang gia tăng mạnh mẽ, chiếm 1/3 tổng số các trường hợp đột quỵ. Thậm chí những người ở độ tuổi 20 hoặc trẻ hơn cũng đang có nguy cơ bị đột quỵ.
Đột quỵ ở người trẻ đang có chiều hướng gia tăng đáng báo động: tăng gần 50% trong vòng 12 năm qua. Đặc biệt đối với những người lạm dụng bia, rượu, thuốc lá, sử dụng các chất kích thích, tình trạng “béo phì văn phòng”. Ở người trẻ, tỉ lệ đột quỵ do các yếu tố như bệnh tim, dị dạng mạch máu não nhiều hơn, một số trường hợp còn do dùng thuốc ngừa thai đường uống, thuốc kích thích gây viêm mạch máu, vỡ mạch máu… Hậu quả của đột quỵ là gây tử vong và tàn phế cao.
Theo bác sĩ, sức khỏe không phải là một hệ thống đơn giản mà là một tổng thể phức tạp. Những thói quen xấu trong ăn uống, lối sống và nghỉ ngơi có thể tích tụ và gây ra những tổn thương không thể phục hồi. Đặc biệt, những người trẻ thường chủ quan và nghĩ rằng họ còn thời gian để thay đổi. Tuy nhiên, cơ thể không phải là một cỗ máy có thể khởi động lại khi gặp sự cố. Dưới đây là 3 NIỀM VUi với rất nhiều người trẻ, nhưng thực tế đã mang lại cho họ rất nhiều TRÁI ĐẮNG, một trong số trái đắng ấy chính là đột quỵ.
1. Chế độ ăn uống không lành mạnh, nhiều muối, đường, dầu mỡ
Nhiều người trẻ hiện nay thường không chú ý đến chế độ ăn uống của mình. Thói quen tiêu thụ thực phẩm nhanh, nhiều dầu mỡ, muối và đường đã trở thành chuẩn mực. Một bữa ăn có thể chứa nhiều gia vị nặng, đồ ăn vặt và thức uống có đường, dẫn đến tình trạng tăng lipid trong máu và xơ cứng mạch máu. Những thay đổi này không thể đảo ngược và sẽ dần dần dẫn đến nguy cơ đột quỵ.
Một chế độ ăn uống không lành mạnh không chỉ đơn giản là ăn một số thức ăn nhiều dầu mỡ hoặc thỉnh thoảng mua đồ ăn mang về. Nó là sự tích tụ lâu dài, từng chút một. Thực phẩm nhiều muối, nhiều chất béo, nhiều đường thật ra luôn hiện diện xung quanh bạn dưới dạng nhiều món ăn hấp dẫn, khoái khẩu.
Đừng nghĩ rằng việc thỉnh thoảng bạn ăn một bữa gà rán hay uống một cốc trà sữa không quan trọng. Những thay đổi trong mạch máu là không thể đảo ngược trong thời gian dài. Lipid trong máu tăng dần, thành mạch máu trở nên dày hơn và cứng hơn, mảng bám hình thành và tắc nghẽn chỉ còn là vấn đề thời gian.
Nhiều người vẫn nghĩ rằng họ chỉ ăn “nhẹ”, nhưng mỗi bữa ăn đều có nhiều gia vị, ba cốc trà sữa mỗi ngày với đồ ăn nhẹ dạng chiên rán. Các nền tảng giao đồ ăn mang về và đồ ăn nhẹ vào đêm khuya đã biến tình trạng không lành mạnh này thành thói quen khó bỏ.
Điều đáng sợ nhất là nhiều người nghĩ rằng họ vẫn đang kiểm soát tốt cơ thể của mình. Ví dụ, họ chỉ ăn thả ga vào cuối tuần, hoặc không ăn nhiều mỗi bữa. Nhưng những thay đổi về mặt sinh lý không nhìn vào số lần, mà chỉ nhìn vào sự tích tụ. Giống như gieo một hạt giống vào cơ thể, hạt giống sẽ luôn nảy mầm theo thời gian. Những lựa chọn chế độ ăn uống được cho là ổn trong những năm đó có thể trở thành tắc nghẽn mạch máu gây tử vong nhiều năm sau đó.
2. Thói quen hút thuốc và uống rượu bia
Hút thuốc và uống rượu là những thói quen phổ biến trong giới trẻ, nhưng ít ai nhận thức được tác hại nghiêm trọng của chúng. Nicotine và các hóa chất độc hại trong thuốc lá có thể làm tổn thương nội mạc mạch máu, trong khi việc uống rượu, dù là với mức độ vừa phải, cũng gây áp lực lên huyết áp và gan. Những thói quen này làm tăng nguy cơ đột quỵ gấp nhiều lần so với người không hút thuốc và không uống rượu.
Trong cuộc sống hiện đại, người trẻ phải đối mặt với vô số áp lực, bởi vậy, họ cần tìm cách giải tỏa. Một số người nói rằng thật khó để từ chối một buổi tụ tập với bạn bè. Văn hóa hút thuốc và uống rượu đã hòa nhập vào các mối quan hệ giữa các cá nhân và thói quen sống, khiến mọi người mất đi sự cảnh giác.
Đối với những người hút thuốc, tổn thương phổi có thể nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng họ không sợ vì họ nghĩ rằng “nhiều người hút thuốc cả đời và chẳng có gì xảy ra”. Đây chính xác là một nhận thức tai hại. Nicotine, hắc ín và carbon monoxide trong thuốc lá sẽ ảnh hưởng đến chức năng của nội mạc mạch máu, khiến máu dễ hình thành cục máu đông.
Vấn đề uống rượu cũng nghiêm trọng không kém. Ngay cả cái gọi là “uống rượu vừa phải” cũng gây áp lực lên huyết áp, gan và chức năng của tuyến tụy. Những người uống rượu năm bị giảm độ đàn hồi của mạch máu và lượng máu cung cấp cho não cũng sẽ bị ảnh hưởng. Rượu làm con người thư giãn, nhưng nó cũng làm hệ thần kinh trung ương phản ứng chậm và huyết áp dao động. Những điều này dường như không liên quan trực tiếp đến nhồi máu não, nhưng chính vì chúng không nghiêm trọng nên chúng dễ bị bỏ qua.
Tổn thương mãn tính giống như một hòn đá mài, làm cơ thể suy yếu từng chút một. Đặc biệt đối với những người hút thuốc và uống rượu, tỷ lệ nhồi máu não, nhồi máu cơ tim và đột quỵ cao gấp nhiều lần so với người bình thường, nhưng rất ít người thực sự muốn bỏ đi những thói quen này. Hầu hết mọi người chỉ nhớ những lời mà bác sĩ nói rằng họ nên nghe từ lâu sau khi có chuyện gì đó xảy ra.
3. Thiếu ngủ và thức khuya
Nhiều người trẻ có thói quen thức khuya để học tập hoặc giải trí, dẫn đến tình trạng thiếu ngủ kéo dài. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần mà còn làm rối loạn nhịp sinh học của cơ thể, gây ra huyết áp dao động và tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch. Thiếu ngủ cũng liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp, tiểu đường và béo phì, tất cả đều là yếu tố nguy cơ cao gây nhồi máu não.
Nhiều người nghĩ rằng ngủ ít hơn vào ban đêm không quan trọng, họ chỉ cần bù lại vào ban ngày. Thực tế là việc bù lại giấc ngủ không thể phục hồi áp lực lên não và mạch máu do thức khuya gây ra. Đối với những người thức khuya trong thời gian dài, nhịp điệu cơ thể bị rối loạn, huyết áp dao động mạnh hơn vào ban ngày và ban đêm, dây thần kinh giao cảm bị kích thích trong thời gian dài và các mạch máu co thắt thường xuyên, dễ dẫn đến tổn thương nội mô. Những tổn thương nhỏ này tích tụ và là cơ chế tiềm ẩn dẫn đến các bệnh về mạch máu não.
Những người thức khuya thường đi kèm với các thói quen xấu khác, chẳng hạn như ăn vặt vào đêm khuya, sử dụng quá nhiều thiết bị điện tử và thay đổi tâm trạng lớn, sẽ ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất và hệ thống miễn dịch. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tình trạng thiếu ngủ kéo dài có liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp, tiểu đường và béo phì, tất cả đều là những yếu tố nguy cơ cao gây đột quỵ.
Kết luận
Đột quỵ đang trẻ hóa và không còn là vấn đề của riêng người cao tuổi. Những thói quen sai lầm trong ăn uống, hút thuốc, uống rượu và thiếu ngủ đang khiến người trẻ phải trả giá đắt. Để bảo vệ sức khỏe, mỗi người cần ý thức rõ ràng về những thói quen của mình và thay đổi chúng ngay từ hôm nay. Đừng đợi đến khi quá muộn để nhận ra rằng sức khỏe là tài sản quý giá nhất mà chúng ta cần gìn giữ.
Thật không may, hầu hết mọi người sẽ không dành chỗ cho sức khỏe khi còn trẻ, và luôn cảm thấy rằng họ vẫn có thể chịu đựng được bây giờ, dù sao thì ngày mai vẫn còn thời gian. Nhưng hầu hết những thứ làm cơ thể dần suy yếu, chẳng hạn như mỡ máu cao, huyết áp cao và xơ cứng mạch máu, đều không có triệu chứng rõ ràng và nhiều người thậm chí không kiểm tra chỉ số trong nhiều năm. Khi vấn đề xảy ra, nó đã ở giai đoạn cuối.
Hãy bắt đầu từ những quyết định nhỏ trong cuộc sống hàng ngày, như chọn thực phẩm lành mạnh, từ bỏ thuốc lá và rượu, và duy trì giấc ngủ đủ và chất lượng. Sức khỏe không phải là điều gì đó có thể chờ đợi; nó cần được chăm sóc mỗi ngày.
Trang Đào-Theo Đời sống pháp luật
