Bộ sách bài tập toán do “thần đồng” Vi Đông Dịch (Vi Thần), nhà toán học tại Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc), làm chủ biên đã bán hết 26.000 bản chỉ sau 4 ngày, song cũng kéo theo những tranh luận trái chiều.
Vi Đông Dịch, 35 tuổi, hiện là phó giáo sư Khoa Toán, Đại học Bắc Kinh. Anh được biết đến rộng rãi với biệt danh “Vi Thần” và hình ảnh một thiên tài toán học có phần xuề xòa, kín tiếng.
Tên tuổi Vi Đông Dịch bất ngờ phủ sóng mạng xã hội Trung Quốc vào năm 2021, sau một đoạn phỏng vấn ngắn được thực hiện trong khuôn viên Đại học Bắc Kinh. Khi đó, anh xuất hiện với trang phục giản dị, tay cầm chai nước cùng một túi bánh bao hấp.
Trong cuộc trò chuyện, Vi Đông Dịch cho biết anh đã theo học tại Đại học Bắc Kinh từ bậc đại học và sau đó ở lại trường giảng dạy. Vẻ ngoài giản dị, cách nói chuyện có phần rụt rè nhưng thái độ điềm tĩnh trước máy quay khiến anh nhanh chóng gây chú ý. Nhiều người hâm mộ khi ấy cho rằng sự bình thản, ít quan tâm đến những điều xung quanh chính là một nét đặc trưng của người có tài năng đặc biệt.
Sau khi trở thành hiện tượng trên mạng, quá trình học tập và những thành tích nổi bật của Vi Đông Dịch tiếp tục được cộng đồng mạng tìm hiểu.
Sinh ra tại tỉnh Sơn Đông, miền Đông Trung Quốc, Vi Đông Dịch bộc lộ năng khiếu toán học từ sớm. Anh từng giành huy chương vàng tại Olympic Toán học Quốc tế (IMO) lần thứ 49 và 50, đồng thời đạt điểm tuyệt đối ở cả hai kỳ thi.
Những thành tích đặc biệt này giúp anh được người hâm mộ đặt cho biệt danh “Vi Thần”.
Từ năm 2010, Vi Đông Dịch tiếp tục học tập và nghiên cứu tại Đại học Bắc Kinh, từ bậc đại học đến sau tiến sĩ. Anh từng có cơ hội ra nước ngoài học tập nhưng không lựa chọn con đường này, khiêm tốn cho rằng khả năng tiếng Anh hạn chế là một trong những lý do.
Năm 2025, Vi Đông Dịch lập tài khoản mạng xã hội để ngăn chặn tình trạng người khác giả mạo danh tính của anh trên Internet.
Sau hơn một năm gần như im ắng, ngày 18/8/2026, tài khoản này bất ngờ đăng video mới. Đây cũng là video đầu tiên của Vi Đông Dịch sau 14 tháng.
Video không có phần xuất hiện trực tiếp của Vi Đông Dịch mà giới thiệu cách giải một bài toán dành cho học sinh tiểu học. Ban đầu, nhiều người chỉ tập trung vào nội dung toán học. Sau đó, công chúng phát hiện video thực chất có liên quan đến hai cuốn sách bài tập toán mới do Vi Đông Dịch làm chủ biên.
Một cuốn dành cho học sinh tiểu học, có giá 39,8 nhân dân tệ (khoảng 6 USD), trong khi cuốn còn lại dành cho học sinh trung học cơ sở, có giá 49,8 nhân dân tệ.
Việc một tài khoản vốn được cho là của Vi Đông Dịch bất ngờ xuất hiện nội dung mang tính thương mại khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu đây có thực sự là tài khoản của anh hay không. Sự nghi ngờ xuất phát từ chính hình ảnh lâu nay của “Vi Thần” – một nhà toán học gần như không xuất hiện trước công chúng và cũng không được biết đến với các hoạt động thương mại.
Tuy nhiên, Đại học Bắc Kinh sau đó xác nhận tài khoản này thực sự thuộc về Vi Đông Dịch. Thông tin trên lập tức khiến sự quan tâm của phụ huynh tăng mạnh.
3Hình ảnh quảng cáo trực tuyến cho bộ sách bài tập toán mới xuất bản do Vi Đông Dịch làm chủ biên – Ảnh: QQ.com
Chỉ trong 4 ngày, 26.000 bản sách đã được bán hết. Sau đó, danh sách sản phẩm trên tài khoản của Vi Đông Dịch được gỡ xuống mà không có lời giải thích rõ ràng, khiến trên mạng xã hội xuất hiện thêm nhiều đồn đoán.
Dù vậy, nhân viên các cửa hàng cho biết bộ sách vẫn tiếp tục được bán tại một số hiệu sách chuyên ngành. Việc sản phẩm biến mất khỏi tài khoản không đồng nghĩa với việc sách bị ngừng phát hành.
Sự xuất hiện của “Vi Thần” trong lĩnh vực giáo dục bổ trợ vì thế trở thành chủ đề gây tranh luận.
Một bộ phận cho rằng việc một nhà toán học nổi tiếng sử dụng danh tiếng cá nhân để bán sách có thể làm ảnh hưởng đến hình ảnh học thuật mà anh xây dựng trong nhiều năm. Họ đặt câu hỏi liệu danh tiếng của “Vi Thần” có đang được biến thành một công cụ thương mại.
Dù việc Vi Đông Dịch tham gia làm thương mại còn nhiều tranh cãi, nhưng nhiều phụ huynh rất mong con của mình học được những tinh hoa của “Vi Thần” – Ảnh: Douyin
Ở chiều ngược lại, nhiều người không cho rằng Vi Đông Dịch đang lợi dụng danh tiếng để kiếm tiền. Họ cho rằng nếu thực sự đặt mục tiêu làm giàu lên hàng đầu, anh đã có thể tận dụng sự nổi tiếng từ nhiều năm trước.
“Tôi không nghĩ Vi Đông Dịch muốn kiếm tiền từ danh tiếng của mình. Nếu đó là mục đích của anh ấy, có lẽ anh ấy đã giàu từ lâu rồi”, một cư dân mạng bình luận.
Một người khác viết: “Chúng ta nên cảm ơn Vi Thần vì anh ấy sẵn lòng truyền đạt kiến thức toán học cho trẻ em”.
Một phụ huynh đã mua sách cũng bày tỏ kỳ vọng: “Tôi hy vọng con mình có thể học được tinh thần của Vi Thần trong hành trình học tập”.
Câu chuyện về những cuốn sách bán hết trong vài ngày cho thấy sức hút đặc biệt của Vi Đông Dịch sau nhiều năm kể từ khi hình ảnh “thiên tài toán học với chai nước và túi bánh bao” trở thành hiện tượng mạng xã hội Trung Quốc. Dù nhận được cả những ý kiến ủng hộ lẫn hoài nghi, việc 26.000 bản sách được bán hết chỉ trong 4 ngày cho thấy cái tên “Vi Thần” vẫn có sức ảnh hưởng rất lớn đối với công chúng.
SCMP-Giả Hủ- Đời sống & Pháp luật
