HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

 
Vì sao dưới thời phong kiến, tất cả quyền hành
chỉ nằm trong tay một người mà thiên hạ vẫn thái bình?
 
          (12.10.2018) Các đấng quân vương xưa đều nắm trong tay quyền lực tuyệt đối. Nhưng vì sao dưới nhiều triều đại, dân chúng vẫn ấm no, không trở thành nạn nhân của việc lạm quyền, của cải của dân còn được dồi dào, tục dân được đổi tốt. Phải chăng chỉ nhờ vào tài năng lãnh đạo?
 
Làm chính trị hay đại nghĩa trị quốc không vị tư
Trong dòng chảy cuồn cuộn của lịch sử, có rất nhiều những sự thật đã bị lu mờ. Ví như, mấy ai tin rằng một quốc gia do vua chúa nắm quyền lực tuyệt đối lại có thể thịnh vượng và phát triển? Bởi một khi đã có quyền lực trong tay, lòng người sẽ khó mà giữ được cho chính. Quân vương mà bất chính thì triều đình ắt bất chính, triều đình bất chính thì dân sao có thể chính, dân đã bất chính rồi thì xã hội loạn lạc là lẽ thường tình.
 
Thế nên, không ít người đời nay một mực tin rằng, xã hội mà chúng ta gọi là phong kiến là “không kiện toàn”, “thối nát” và “kém phát triển”. Vậy nhưng, suốt hàng nghìn năm đó, cổ nhân đã để lại những bài học vô cùng ý nghĩa về việc quyền lực nhiều hay ít không phải là vấn đề. Cốt lõi là phải hiểu làm “chính trị” là gì để điều hành đất nước cho hợp với Đạo.
Xưa, khi Quý Khương Tử hỏi Khổng Tử về chính trị (tức là cách cai trị). Khổng Tử đã đáp rằng:
“Chữ chính trị (cai trị) từ chữ chính (ngay thẳng) mà có, nghĩa là cai trị (chính) là chăm lo cho dân trở nên ngay thẳng, chính đáng. Nay đại phu là bậc dẫn đầu trong dân chúng mà tự mình ngay thẳng, chính đáng thì còn ai dám ăn ở bất chính?” – (Luận ngữ, Chương Nhan Uyên).
 
Lúc Nghiêu nhường ngôi cho Thuấn cũng nói rằng: “Này ông Thuấn, vận khí trên trời sắp sửa đặt lên vai ông, ông phải trung thực làm theo chính đạo. Nếu một ngày nào đó, ông đưa thiên hạ vào cảnh bần cùng, thì trời cao sẽ tước hết phúc lộc đã dành cho ông!”.
Có thể thấy, quan niệm làm vua của người xưa không phải chỉ là vì sự tham lam, khát vọng quyền lực. Vua nhận mình là Thiên Tử cũng không phải chỉ là sự cao ngạo, mị dân. Mà vì họ nhận thức rằng đó là sứ mệnh được Trời ban cho, dẫn dắt lương dân, chăm lo cho đời sống dân chúng được đủ đầy. Muốn thế, bậc quân vương cũng phải thuận theo chính đạo, bởi quân có đức nhà nước hưng, quân vô đức, nhà nước vong.
Những minh quân thời xưa đều biết rõ đại nghĩa trị quốc này nên đều tu dưỡng thiện tính thiên phú của bản thân, tu thành quân tử đại đức xứng với Đất Trời, điều này được coi là nhiệm vụ chính yếu của người cầm quyền, không dám có chút trễ nải.
 
                       
                              Tu dưỡng thiện tính thiên phú của bản thân, điều này được coi là nhiệm vụ chính yếu
                                                               của các minh quân thời xưa. (Ảnh minh họa)
Thay Trời chăm dân
Có câu rằng “dân dĩ thực vi Thiên” (dân coi miếng ăn là Trời), ý nói dù ai làm vua cũng vậy, dân chỉ thật sự coi trọng và yêu mến người nào bảo vệ, chăm lo được cho đời sống thiết thực của họ, cho miếng ăn, chỗ ngủ, đời sống tinh thần lẫn vật chất đều lành mạnh, sung túc của họ. Thế nên kẻ làm vua, chẳng phải có tất cả quyền lực trong tay rồi thích làm gì thì làm, chèn ép, bóc lột người dân mà không có báo ứng gì. Động đến “Trời” của người dân, thì sớm muộn cũng sẽ có biến.
Trong lịch sử Việt Nam, thời kỳ Lý Trần được xem là thịnh thế bắt đầu từ “vị Tổ Trung hưng thứ nhất” Lý Công Uẩn. Xuất thân từ cửa Phật, ông thấm nhuần tư tưởng tu thân, mang ân đức của quân vương tới cho bách tính, lương dân. Đến đời Lý Thánh Tông, đại nghĩa thương dân như con vẫn được gìn giữ để lại những giai thoại tới muôn đời.
 
Theo Đại Việt sử ký toàn thư: “Mùa đông năm Ất Mùi (1055), trời giá lạnh khủng khiếp, Lý Thánh Tông nói với các vị quan lại rằng: ‘Ta ở trong cung kín, sưởi lò than, khoác áo lông mà còn rét run như thế này, ta nghĩ đến tù nhân bị nhốt trong lao chịu đói lạnh khổ sở, chưa biết phải trái ra làm sao. Ăn không đầy bụng, mặc không đủ che thân, vì gió rét nên có kẻ chết không nơi nương tựa. Ta thật lấy làm thương’. Rồi vua truyền lấy chiếu cho tù nhân và cho mỗi ngày hai bữa ăn”.
 
Thương xót đến cả những phạm nhân, thành phần thuộc đáy xã hội, bởi vua nghĩ rằng những kẻ phạm tội phần lớn là vì không hiểu rõ luật lệ nên mới phạm pháp. “Năm 1064, vua Lý Thánh Tông ra ngự ở điện Thiên Khánh xét án, có Đông Thiên công chúa đứng hầu bên cạnh. Thánh Tông chỉ vào con gái yêu mà nói với các quan rằng: Ta yêu con ta, như là cha mẹ dân yêu dân, vì dân không hiểu luật lệ nên mới bắt tội, ta lấy làm thương. Vậy từ rày về sau không kể tội nặng hay nhẹ, các người phải xử một cách khoan hồng cả” – (Trích Đại Việt sử ký toàn thư). Kẻ tội phạm vua còn thương như vậy thì thuận dân, lương dân vua ắt sẽ chăm lo cho đời sống được đủ đầy.
 
Tới thời Lê Thánh Tông, đường lối chính trị kết hợp giữa pháp trị và đức trị vẫn được duy trì, nhưng để yên lòng dân thì cốt lõi là tu thân dưỡng đức cho vẹn toàn. Lê Thánh Tông hiểu cái lý này, nên ông tự nhắc mình về trách nhiệm “thay Trời chăm dân” qua bài thơ Quân đạo (Đạo làm vua) như sau:
 
                         
                Vua Lê Thánh Tông tự nhắc mình về trách nhiệm “thay Trời chăm dân” qua bài thơ Quân đạo. (Ảnh minh họa)
Dịch nghĩa:
Đế vương đạo lớn cốt cho tinh,
Lo nước, kính Trời hết sức mình,
Trị loạn vốn chăm gìn nết cũ,
Ăn chơi quyết lánh giữ lòng thanh.
Cầu hiền: quốc sách cần tôn đức,
Trọng tướng: quân nhung mới chí tình,
Ấm lạnh xa gần soi đuốc ngọc,
Dưới trên trăm họ hưởng thanh bình.
Hay trong bài Tự Thuật, vua Lê Thánh Tông cũng đã viết:
“Lòng vì thiên hạ những sơ âu
Thay việc Trời, dám trễ đâu
Trống dời canh còn đọc sách
Chiêng xế bóng chửa thôi chầu”.
Người nắm trong tay quyền lực tuyệt đối không phải chỉ để đứng trên vạn người, mà là để chăm lo cho vạn người. Muốn thế thì luôn phải ghi nhớ trách nhiệm vĩ đại và luôn nhìn lại mình mỗi ngày, đọc sách, tu sửa tâm mình cho chính. Trong việc chính sự thì lấy lợi ích của nhân dân làm trọng, làm mục đích cai trị chứ không phải nhằm thoả cái dục vọng quyền lực, lợi ích thấp hèn.
 
                        
                       Trong việc chính sự lấy lợi ích của nhân dân làm trọng, đó mới là mục đích cai trị. (Ảnh minh họa)
 
Không chen lẫn tư tâm vụn vặt
Trong điều di huấn thứ nhất của samurai chân chính bậc nhất nước Nhật thời Minh Trị Duy Tân, Saigo Takamori đã viết: “Điều hành chính phủ quốc gia tức ‘thay Trời hành đạo’ phải thuận theo tự nhiên, Đất Trời, nên không được xen lẫn tư lợi dù chỉ một chút”.
Điều di huấn thứ tư ông cũng lại viết: “Người đứng đầu vạn dân luôn phải thận trọng, hành xử đúng đắn, tránh lãng phí, thực hành tiết kiệm, dốc hết sức làm việc để làm gương cho dân, nếu không khiến dân cảm động, thương cảm về sự cần mẫn của mình thì khó thực thi mệnh lệnh chính phủ. Hiện nay vừa mới bắt đầu Duy Tân mà chỉ nghĩ đến nhà cao cửa rộng, áo lụa quần là, hầu thiếp xinh đẹp, chăm chăm tích trữ, làm giàu cho bản thân thì không thể đạt thành tựu Duy Tân đúng nghĩa”.
 
Trong điều di huấn thứ mười sáu, Saigo cũng đúc kết lại rằng: “Nếu đánh mất tâm hồn tiết nghĩa, liêm sỉ, sẽ không thể duy trì quốc gia. Các quốc gia Tây dương cũng vậy. Nếu người đứng trên chỉ biết đòi hỏi kẻ dưới chiến đấu vì lợi ích riêng mình, quên mất con đường đúng đắn thì kẻ dưới cũng bắt chước, chạy theo tiền của, đâm ra hẹp hòi, lâu dần không còn trong sạch, lòng tự trọng nữa…”
 
Muốn vậy Saigo cho rằng người lãnh đạo càng phải thuận theo Đạo. “Đạo là đạo lý căn bản, tự thân trong Trời Đất nên để đạt được sự tận cùng của học vấn, phải luôn tâm niệm lấy câu ‘Kính Thiên Ái Nhân” – (Trích di huấn thứ hai mốt của Saigo). Kính Thiên để biết khiêm nhường, đặt mình dưới sự ước thúc của đạo đức căn bản. Ái nhân để luôn đặt lợi ích của người khác, của lê dân bách tính lên trên lợi ích cá nhân vụn vặt, nhỏ bé.
 
Các minh quân thời xưa đều không nghĩ làm vua là một đặc ân để mình hưởng thụ vinh hoa phú quý, bởi họ biết rằng, đức hạnh của người quân tử liên quan đến đại sự quốc kế dân sinh. Người làm vua là để dẫn dắt, cho dân chúng cuộc sống ấm no, thịnh vượng hơn. Vì thế, họ đều kính trọng Trời Đất, ham học sách Thánh hiền, biết “lấy chính đạo để trị nước”, tự thấy trách nhiệm của người làm vua là chăm lo cho dân, thương dân như con. Để làm được điều đó, mọi hành động, suy nghĩ đều phải dựa trên chính đạo, không phải chỉ là lời nói suông. 
 
Thế nên quyền lực tập trung không phải là điều thật sự đáng lo ngại, nếu người làm chính trị đều hiểu rằng “bậc dẫn đầu trong dân chúng mà tự mình ngay thẳng, chính đáng thì còn ai dám ăn ở bất chính?” và: “Cái gốc của việc lập đức là trước hết phải chính tâm. Tâm chính là thân chính, thân chính là người tả hữu cũng chính, người tả hữu chính thì triều đình chính, triều đình chính thì nước nhà mới chính, nước nhà chính thì thiên hạ chính” – (Trường Đoản Kinh).
                                                                                                                                                 Thuần Dương

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni  giảng        . “Tiên tích đức, hậu tầm long”-  Điều       . Lý Tiểu Long - tài năng cái thế, cái 

       giải thế nào về cách tiêu                           làm nên nhà phong thủy Tả                          chết của tuổi thanh xuân:

                 tai, giải hạn?                                            Ao lừng danh đất                                          Vì đâu nên nỗi? (P2)

      NO PHOTO                       NO PHOTO                        NO PHOTO

 

Ngày Xuân, không ít đền chùa tấp nập người đến làm lễ cúng      Từ một cậu bé nghèo khó trở thành nhà phong thủy kiệt       Việc Lý Tiểu Long đột ngột ra đi năm 32 tuổi đã đem đến

sao, giải hạn, cầu tài, với ước mong tiêu tai trừ hoạ, năm mới        xuất  lừng danh đất Việt. Câu chuyện truyền kỳ về cuộc        sự  tiếc nuối vô hạn cho người hâm mộ. Nhưng nhìn từ

thuận buồm xuôi gió. Có một số lễ cúng không hề rẻ, mà hiệu       đời cụ Tả Ao cũng để lại cho người thời nay không ít suy       khía cạnh   võ công truyền thống, Lý Tiểu Long là người 

quả thực sự thì vẫn còn là một ẩn đố.                                             ngẫm, thật   đúng với câu nói: “tiên tích đức, hậu tầm long”.    luyện võ thực thụ,đáng lẽ anh đã có thể để lại sự nghiệp huy …

 

. Với "thông điệp ngoại giao tinh tế”, Việt        . “Người bình thường”  với…    . Nếu không dám ‘bước về phía trước’, 

      Nam chắc chắn  tổ chức Hội nghị                  đôi chân trần trên tuyết                 với những điều này, bạn sẽ mãi

           Thượng đỉnh Mỹ - Triều?                                                                                              ngậm ngùi tiếc nuối

          NO PHOTO                         NO PHOTO                        NO PHOTO

 

Nếu Việt Nam trở thành nơi tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh           Một bà cụ nặng nhọc lê bước trên phố. Bà cụ đi chân đất trên    Cuộc sống vốn ngắn ngủi trong khi tuổi trẻ là hữu hạn.

Mỹ - Triều lần thứ hai thì đây tiếp tục là một thông điệp                 tuyết. Một đôi nam nữ trẻ, tay xách lỉnh kỉnh những  túi to,        Những lựa chọn của bạn ngày hôm nay sẽ quyết định việc

ngoại giao đầy tinh tế của ông Trump.                                            vừa nói chuyện vừa cười đến nỗi không để ý thấy bà cụ.          bạn sẽ thành công hay cảm thấy hối tiếc sau 10 năm nữa.

 

 Có thể bạn đã bỏ lỡ

 

. Lũ cuốn, lở núi, đường hư…chúng ta đổ lỗi cho trời. Vậy các ‘sếp’ xưa            . Người tử tế Park Hang-seo cùng lời nhắn nhủ cho tất cả: Tiềm

                                                                    ứng xử thế nào trước thiên tai?                                                                      năng của đất nước này là vô hạn

.Chữ “uri” của người Hàn, chữ “nghĩa” của người Việt ta:  Sao phải     . Chuyện về người trinh nữ 2018 năm trước với sự ra đời  của Chúa 

                                    nhờ   đến ông Park Hang- seo, chúng ta mới nhớ?                                                      Jesus và truyền thống tặng quà Giáng Sinh

. Tìm thấy mảnh đất “long hổ cùng chầu” táng tổ tiên.  Dòng họ                      . Có một người đàn ông thuộc về một…thế giới khác ở Quảng

                                                                                  Vũ nổi danh đất Việt                                                                                               Nam như thế (P.3)

. Một bí mật về sức mạnh lớn hơn tất cả  trong lá thư của Albert              . Mặt trái của khoa học và thói tự phụ của con người:  Để chúng ta 

                                                                Einstein gửi con gái, bạn có biết?                                                            đừng mãi bảo rằng “phản khoa học”.

. Chuyện “đại ca hè phố” Tấn Beo  và tình người của chàng nghệ sĩ      . Đường đời không có kẻ thù –Một bài học đáng giá ngàn vàng từ cuộc đời Tư Mã Ý 

. Để con cháu trở nên thông thái hơn và thành công hơn,  người      . Tò mò một chút: Gia đình các đời Tổng thống Mỹ  được & không được

                                                        Do Thái đã dạy con như thế nào?                                                                                         làm gì trong Nhà Trắng?

. Để “mọi vật xung quanh không rơi vào bóng tối”,  hãy nghe tỷ phú         . Trở lại vụ án Lệ Chi viên và nỗi oan thấu trời Nguyễn Trãi : Ai thật sự là 

                                                      Lý Gia Thành chia sẻ 4 điều vứt bỏ                                                                                  hung thủ giết vua Lê Thái Tông ?

. Để trở nên quyến rũ hơn trong mắt đàn ông, các mỹ nhân                     . Chuyện về người phụ nữ duy nhất trong lịch sử  chỉ muốn trở thành bậc 

                                                                Trung Hoa xưa đã làm gì?                                                                                  “mẫu nghi thiên hạ”, sinh ra vua

  . Ngẫm hành trình sinh mệnh của cá hồi,  nghĩ về cuộc đời                         .Chỉ dành cho những gia đình giàu có:  Bí quyết gì để một gia tộc

                                                                                 của…tôi và bạn                                                                                                     hưng thịnh suốt 800 năm?

 .Lời khuyên của một triệu phú  về cái giá của… sự giàu có                                  . Thường xuyên nuốt nước bọt,  Hoàng đế Càn Long trường thọ hơn ...

. “Từ bây giờ đừng kêu cha ra mở cửa cho con nữa”:  3 câu chuyện             . Nỗi lo không của riêng ai: Một thế hệ không đọc sách  là một thế hệ 

                                                                        khiến ta thiện lương hơn                                                                                                             không có hy vọng

.Bạn muốn sử dụng phong thủy để cải biến vận mệnh?  Liệu bạn đã       . Dẫu được biết đến là bài thơ thần của Lý Thường Kiệt,  nhưng tác giả 

                                                           vận  dụng phong thủy đúng cách?                                                     “Nam quốc sơn hà” vẫn còn là một dấu hỏi…

.“Nhân sinh có mệnh, phú quý do Trời”.  Vậy ai cai quản phúc phận...  . Nơi an táng Đại tướng Võ Nguyên Giáp  là huyệt Đại Cát, “tụ khí tàng phong” 

. “Điều độ chỉ dành cho những ai hèn nhát”  – Lời nhắn nhủ                       . Giải mã về sự thông minh & tài kinh doanh của người Do Thái 

                                            của một triệu phú ở thung lũng Silicon        . Sơ hãi - Bạn đồng hành của thất bại

  . Hai vùng đất phát đế vương  nổi tiếng nước Nam                          . Tài năng số mệnh may rủi.... Điều gì giúp bạn thành công?

. Tại sao nhiều người phải vất vả làm việc kiếm tiền, trong                 .“Mối quan hệ gia đình độc hại” –  Một lý giải vì sao chúng ta mãi 

                 khi với một số khác thì việc làm giàu hết sức dễ dàng?                                                                                                        không trưởng thành 

. 5 bài học kinh doanh sâu sắc  từ…Tam Quốc Diễn Nghĩa                     .Trên đời này, vì sao có những người thường  xuyên gặp vận rủi?      

.Cá chép vì sao ngàn năm  vẫn không thể ‘hoá Rồng’?                                 .Ngôi mộ hàng xóm của Tổng thống Mỹ  và câu chuyện thức tỉnh thế giới

. Ngôi mộ trời cho kết phát  cho họ Trịnh 8 đời làm chúa                                 . Một câu nói của người Hàn Quốc và cái thiếu của tất cả chúng ta

. Thiên hạ, còn chỗ nào cho bạn                                                       . Giai thoại về ngôi huyệt mộ  phát tích nhà Trần 

 . Nghĩ lớn để thành công lớn - Được không?                              . Người giàu & người nghèo - Họ khác gì nhau?