HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

 
Từ chuyện thả cá chép
ngẫm về những ‘cơn sốt’ tâm linh
 
          (28.1.2019) Trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, Táo Quân được xem là các vị thần cai quản chuyện bếp núc mỗi nhà. Và hôm nay, 23 tháng chạp, người người lại đua nhau thả cá chép, với những cầu mong an lành, tốt đẹp
 
Theo phong tục cổ truyền, vào ngày 23 tháng Chạp (âm lịch) hàng năm, các vị Táo sẽ lên chầu Trời để báo cáo mọi việc tốt xấu của nhân gian. Với lòng kính ngưỡng đó, mỗi nhà sẽ làm lễ tiễn đưa ông Táo lên chầu. Lễ cúng và thả cá chép là một phần nghi thức không thể thiếu vì cá chép được coi là linh vật đưa Táo Quân lên trời. Khi cúng lễ, người ta thường đặt một đôi hoặc ba con cá chép sống, thả trong chậu nước, ở gần mâm cỗ thờ cúng, sau khi cúng xong sẽ đem thả ở sông, ao, hồ,  để cá chép “hóa rồng” đưa ông Táo về trời.
 
Những phân tích hiện đại cho hay nghi thức thả cá cho ông Táo về trời biểu hiện cho tính thiện, dạy người ta hướng thiện thông qua hành động phóng sinh. Ngoài ra, việc tin và làm theo phong tục với tâm thức rằng cá chép là loài linh vật quý, chỉ cá chép mới có năng lực “hóa rồng” để đưa ông Táo chầu trời giúp con người biết trân quý ý nghĩa của sinh mệnh, có niềm tin vào sự kính ngưỡng để trong một năm gia đình nhắc nhau ăn ở thuận hòa.  
 
                       
 
Thế nhưng tại Việt Nam, vào lễ cúng ông Công ông Táo, ý nghĩa thực sự của việc thả cá chép đang ngày càng bị biến dạng cho thấy rất nhiều tư tưởng không đúng đắn tồn tại phổ biến trong xã hội. Từ đó dẫn đến việc nghi lễ được thực hiện một cách cẩu thả, hời hợt, vô tình trở thành “thảm họa” cho các sinh linh hơn là mang đúng ý nghĩa của việc “phóng sinh” theo nhà Phật. Dường như nhiều người chỉ làm theo đám đông một cách có lệ mà không thực sự hiểu rõ ý nghĩa của điều mình làm.
 
Tại các địa điểm phổ biến để thả cá, có rất nhiều người vô ý thức ném luôn cả cá cả túi nilong xuống ao hồ, thậm chí còn ném cả bát hương cũ, chén đĩa cúng, kể cả bàn thờ cũ xuống hồ. Vài năm trở lại đây, nhiều tình nguyện viên đã đứng chỉ dẫn, giơ bảng kêu gọi mọi người thả cá sao cho “văn minh”, ít nhất không làm hại đến môi trường. Nhưng trong năm nay, trên cầu Long Biên, vẫn không hiếm cảnh có người dừng xe và quẳng cả túi đựng cá xuống sông, hay dốc đổ cá xuống nước từ độ cao vài chục mét từ thành cầu – điều này có thể khiến cá bị chết. Là phóng sinh hay sát sinh – có lẽ mỗi chúng ta phải thực sự nhìn lại mình.  
 
Lại có những người buôn bán cá chọn bán những loài rất khó sống ở môi trường ao hồ; có những người đã chờ sẵn dưới sông, hồ sẵn sàng vợt, chích điện để bắt cá người dân vừa thả. Có phải sự tham lam, tư lợi đã khiến người ta không điều gì là không dám làm, để rồi ngày càng trở nên “vô thần” theo ý nghĩa không còn sự kính ngưỡng tâm linh?
 
                        
                                                               Với cách làm này liệu có phải phóng sinh?
Những bi hài trong việc thả cá chép và vô số những hiện trạng khác đang diễn ra phản ánh một đời sống tâm linh méo mó tại Việt Nam. Từ chuyện mua vàng ngày thần Tài, đốt hàng tỷ đồng vàng mã, cướp lộc, cướp Ấn… đến những hành động xảy ra phổ biến hàng năm như lên chùa xả rác, đạp cây băng rừng để mở lối hành hương, xô đẩy, chen nhau tới vỡ ban thờ để tranh lộc… đều phản ánh tình trạng thiếu tâm thức kính ngưỡng phổ biến trong những “cơn sốt” thần linh thường bị đẩy lên tới cao trào vào một vài dịp lễ trong năm.
 
Những “lỗ hổng” tâm linh ấy dường như có một phần căn nguyên từ khoảng trống trong tín ngưỡng tâm linh hàng chục năm qua. Đặc biệt sau những đợt cải cách với hàng loạt chùa chiền, miếu mạo bị phá bỏ khiến nền văn hóa truyền thống bị tổn thương sâu sắc, giá trị đạo đức văn hóa ngày càng bị xói mòn, con người cằn cỗi về tâm hồn, trượt dốc về nhân tâm. Trong vùng “chân không” về kính ngưỡng đó, những triết lý đấu tranh, phá bỏ càng có cơ hội thẩm thấu, dần trở thành mô thức chi phối suy nghĩ, hành vi. Trong sự trượt dốc đó, tín ngưỡng tâm linh dần càng bị làm cho biến đổi, bị biến thành nhiều dạng thức mang nặng màu sắc mê tín dị đoan.
 
Theo giáo lý nhà Phật, lẽ ra người ta đến bên cửa Phật để cúi đầu thành tâm học hỏi những triết lý nhân sinh; bỏ đi những tham sân si, các loại dục vọng; tìm đến một nơi chốn bình an cho tâm hồn để nhìn lại bản thân và buông bỏ; thì giờ đây phần lớn người ta đến chùa đến đền là để cầu, để xin, để tích cho được nhiều hơn. Họ muốn Thần Phật bảo hộ, trừ nạn giúp, xin “chứng” cho lòng “thành tâm” của họ bằng những mâm cao lễ đầy. Thế rồi, bước chân ra khỏi cửa chùa, họ lại trở lại là bản thân họ như trước, thất tình lục dục chẳng vơi đi chút nào, lại tranh giành, lại toan tính, điều xấu điều ác vẫn thản nhiên làm.
 
Nhìn rộng hơn, mới thấy thời “mạt Pháp” mà người xưa nói đến dường như đã ở đây rồi. Ngày nay, hiếm tìm được những chốn tâm linh còn kiền tịnh; người ta tiến hành nhiều nghi thức nhưng những điều cơ bản như tu tâm, dưỡng tính lại bị quên đi hay bị đẩy lui về thứ yếu.
 
                       
 
Hiện trạng văn hóa đó giải thích rằng vì sao trong một quốc gia với những suất gạo 15kg/người cứu đói vẫn đều đặn phát hai dịp hàng năm được sắp tin ngay cạnh những đại án tham ô ngàn tỷ, nhưng cứ đến ngày Tết và các lễ sau Tết, hàng ngàn người đổ đến chùa chiền, miếu mạo để cầu xin sự phù hộ của thánh thần. “Lộc” là một từ mơ hồ. Chúng có thể là vài đồng nhặt được do ai đánh rơi trên đường cho tới ngàn tỷ “rút” được từ một dự án đã đặt bút ký. Nếu là tiền kiếm từ mồ hôi nước mắt, người ta không gọi đó là “lộc”. Lạ lùng thay, từ quan tới dân, người càng giàu, càng lắm quyền thế lại càng mong cầu nhiều “lộc”. Đạt được càng nhiều, họ lại càng đi chùa cúng bái, vì để cầu thêm, vì sợ mất những gì đang có, hoặc vì sợ phải trả giá cho những gì đã làm để có được quyền uy, xa hoa.  
 
Sự kính ngưỡng đáng ra sẽ khiến đức tin vào đạo đức, vào lòng khoan dung, sự từ bi, nhẫn nại của con người lớn dần lên. Họ hiểu về hệ quả phải gánh chịu nếu đi ngược với quy luật về được và mất trong cõi tự nhiên, rằng làm điều ác cần phải trả giá, làm điều thiện sẽ nhận lại phúc báo. Thế nhưng, khi bị đặt trong trạng thái vô minh, sự kính ngưỡng sẽ chỉ bị biến thành trạng thái cực đoan trong xã hội, với những “cơn sốt” tâm linh méo mó, với hàng ngàn mã hương được đốt, hàng tỷ đồng tiền lẻ được ném, được vứt, được giắt trong tay tượng hay thậm chí một giếng khô. Và rồi hàng ngàn tỷ đồng khác sẽ tiếp tục được đầu tư cho những dự án “du lịch tâm linh” để xoay vòng “nguồn vốn mê tín” trong xã hội.
 
Chưa lúc nào, và chưa bao giờ việc giáo dục, nâng cao dân trí, lấp “lỗ hổng” về tín ngưỡng, tâm linh lại là điều cần thiết như hiện nay. Khi mỗi người tự nhận thấy mê tín dị đoan và những tập tục loạn bát nháo không bao giờ là nền tảng của sự kính ngưỡng chân chính, khi mỗi người nhận ra điều cần làm để cho cuộc sống của bản thân thay đổi không phải đi cầu là có được, mà phải là sự nỗ lực thay đổi từ chính họ, biết sống thiện lương, thanh liêm, biết rằng làm sai phải chịu sự trừng phạt không chỉ trong một đời… chỉ khi đó, số phận của con người mới thay đổi, mỗi người mới có thể tự tìm ra đáp án cho chính mình trong cuộc mưu cầu hạnh phúc, thay vì thiêu cháy niềm tin như con thiêu thân trong những khói nhang mong cầu.
                                                                                                                                                               Tuệ Minh

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

. Thường nghĩ khác phần đông còn lại,  . “Anh ngày sau phú quý không thể nói  . Hồ Con Rùa Sài Gòn:  Hơn trăm

     nhưng bạn có biết,  những người          hết,  chỉ tiếc…”: Chuyện những lời              năm vui buồn cùng thế sự

     thành công ấy, họ nghĩ gì không?             tiên tri về Đinh Tiên Hoàng

           NO PHOTO                          NO PHOTO                        NO PHOTO

 Những người cực thành công vẫn luôn nghĩ khác và hành            Vua Đinh Tiên Hoàng, người sáng lập triều đại nhà Đinh        Sài Gòn vốn đã ồn ào bởi là chốn đô hội phồn hoa, lại

động khác so với người bình thường. Tuy mỗi người có cách          ở ngôi 12 năm (từ đầu năm 968 đến cuối năm 979) thì           càng “ồn ào” hơn bởi lòng người, thế sự. Giữa những

nghĩ, cách làm khác nhau nhưng đây chính là những suy               bị sát hại, nguyên nhân cái chết được bàn cãi rất nhiều          ồn ào đó, cùng với Dinh Độc Lập, hồ Con Rùa là một

nghĩ chung - yếu tố định hình cho những việc làm của họ.             trong lịch sử. Đây là một trong những nghi án lớn nhất....          trong những nơi ẩn chứa trong mình những...

 

. Người Do Thái thông minh ai cũng biết,  .Ôm 100 ngàn đô la chờ người đánh     . Lúa tím gạo đen –Sự khởi đầu

  nhưng  cha mẹ họ đã làm gì để thúc             mất để trả lại,  cô gái nghèo đã             của dòng gạo thảo dược độc 

   đẩy sự thông minh vượt trội đó?                               thay đổi cuộc đời                                    đáo ở Vĩnh Long

      NO PHOTO                        NO PHOTO                        NO PHOTO

 Ai cũng biết người Mỹ đoạt giải Nobel nhiều nhất thế giới      “Bàn tay tặng hoa hồng bao giờ cũng phảng phất          Từ 1kg lúa giống thảo dược, hộ bà Lê Thị Nga đã nghiên 

nhưng ít ai biết được rằng, dù chỉ chiếm 2% dân số Mỹ           hương thơm. Người trong lòng có một đóa hồng,              cứu, tìm tòi, học hỏi nhân giống và sản xuất gạo thảo 

nhưng lại có đến 27% nhà khoa học của ...nước này               cuộc đời sẽ là một biển hoa”.                                                   dược theo  hướng hữu cơ với số lượng lớn mang lại thu

đoạt giải Nobel là người Do Thái. Dân tộc Do Thái ...                                                                                                                       nhập hàng trăm triệu đồng/ha/năm.

 

* Có thể bạn đã bỏ lỡ 

 

. Mua một được 4, bán một được ….độc quyền:  Tất cả chỉ có thể là E – PAY

. Alexander Đại đế và 3 di nguyện cuối đời:  Hơn 2300 năm                        .Ba thập kỷ bực bội và “chịu đựng đủ rồi”: Con đường  từ Donald 

                                                                              rồi vẫn còn nguyên giá trị.                                         Trump doanh nhân trở thành Trump tổng thống

 .Vì sao người Do Thái không tin  "không ai giàu ba họ"?       .Có một người đàn ông thuộc về một..thế giới khác ở Quảng Nam như thế(P7)  

. Giáng sinh, bàn chuyện niềm tin: Chúng ta được và mất gì  nếu tin          . Trong cõi u minh, có một đôi mắt  đang dõi theo từng ý từng 

                                                               hoặc không tin vào thần thánh?                                                                                              niệm của chúng ta

. Chúng ta đã sai rồi, hỡi người Việt mến yêu. Vẻ đẹp của người Việt         . Về cuộc "trốn chạy" của 152 đồng bào đến Đài Loan : Trăm đường 

                                                                  chúng ta đâu phải là như thế                                                                                    trốn chạy, chung một tủi hờn

. Sự tử tế đang ở đâu giữa nước Việt chúng ta,  qua lời kể của             . Vì sao tháp chuông nhà thờ trong  trường Đại học Luật 

                                                                   một người “ở bển” mới về?                                                                         TP. HCM không bị phá hủy ?

. Câu chuyện về một sĩ tử ăn may nhất lịch sử khoa                                        .Một trưa hè trong showroom xe hơi và bà mẹ xin nước: 

                                                   cử Việt:   Bỏ bài thi trắng vẫn đỗ tiến sĩ                                                                Hai câu chuyện dân sales “phải” đọc

 . Nếu một mai sắp rời khỏi thế gian này,  bạn sẽ hối tiếc điều gì?        .Hãy tìm cách chạm vào…tiền kiếp,  để con sư tử hùng mạnh trong bạn ....

. Thời cổ đại, các mỹ nhân làm đẹp thế nào  khiến vua chúa ngẩn ngơ?   . Đọc lại Binh pháp Tôn Tử  để hiểu thêm 2 chữ “đợi chờ” của bậc thánh nhân.

. Cổ nhân bảo: “Sinh tử hữu mệnh, phú quý tại thiên”  - Những               . "Tôi đã cố gắng hết sức rồi nhưng tại sao vẫn không có gì?

                                                      lời  này có thực sự đúng không?                                                                                                Tôi phải làm sao?"... 

. Nhà kinh tế học người Rumani và câu chuyện  về một con                    . Khi bạn nghèo, hãy tiêu tiền cho người khác,  đừng tính toán nhiều, nhé ..

                                                   người thích trúng số là…trúng                   .Có lẽ bạn nên biết:  8 kiểu phúc tướng của người phụ nữ 

. Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi:  Vì sao hắn             . Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi: Vì sao hắn muốn

                                                  muốn xóa sổ “chủng tộc Do Thái”?                                                                                      xóa sổ “chủng tộc Do Thái”? (P2)

 .Câu chuyện truyền kỳ về cuộc đời cụ Tả Ao, nhà phong thủy          . Cuộc đời Vua Mèo và câu chuyện truyền kỳ về khu dinh thự trên 

                                                                      lừng danh đất Việt                                                                                            mảnh đất mu rùa ở Đồng Văn

. Không phải ở sắc đẹp mà là khí chất, hương vị.  Vậy, “hương vị”            .Không thua kém loài người, chim ưng có thể thọ đến 70 tuổi.  

                                                 gì làm nên một “người đẹp”?                                                          Nếu biết thêm vì sao, có lẽ bạn phải lặng im…xấu hổ

 . NGƯỜI GIÀU - HỌ ĐÃ LÀM GÌ?                                                               .Giải oan cho Mạc Đăng Dung:  Một góc nhìn khác về triều đại nhà Mạc.

.Nếu một ngày bỗng khó khăn chồng chất,  mong bạn hãy đọc              . Đừng tin họ         

                                                                       2 mẫu chuyện này rồi…tùy bạn.             .Người Mỹ giàu lên nhờ Giấc mơ Mỹ. Còn VN có thể giàu không....

. Mong muốn cuối đời của Thành Cát Tư Hãn  và cuộc gặp đáng                  . 6 bài học "đắt giá đến ngàn đời" từ Thành Cát Tư  Hãn  cho 

                            giá ngàn vàng với Trường Xuân Chân Nhân                                                                                                 những ai muốn làm sếp  

. Câu chuyện của lão ăn mày dưới đây,  một là ăn mày, hai là…          . Và bạn hỡi, đừng bao giờ  để cuộc đời mình phải nói… “giá như”    

                                                      dân sales, không thể không đọc            .Vì sao người Do Thái luôn thành công? 

  . Phong thủy - Đâu phải cần đến những ông thầy                           . Quý nhân, bạn là ai?  Và trong cuộc đời này, ai là   quý nhân của bạn?   

. Bạn có muốn bán được nhiều hàng hóa hơn không?         . Vì sao chúng ta thất bại?

 . Nỗi sợ thất bại - Một sai  lầm của con người                       .Giai thoại về ngôi mộ nhà họ “Ngô Đình” tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình 

. Bị thầy đuổi học vì “thiểu năng trí tuệ”, người mẹ đã biến          . Một góc nhìn, những câu hỏi, bạn sẽ thấy mình… đổi khác     

                                          cậu thành thiên tài vĩ đại nhất thế kỷ            . Lời khuyên của một người giàu 

Làm gì & vốn đâu - Hai câu hỏi của mọi đời người?           . Biến tấu để.... khác và ... bạn có thị trường