HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

 
Chữ “uri” của người Hàn, chữ “nghĩa” của người Việt ta:
Sao phải nhờ đến ông Park Hang- seo, chúng ta mới nhớ?
 
          (21.12.2018) Sau mỗi chiến thắng của bóng đá quốc gia, người Việt lại ca ngợi tinh thần CHÚNG TA của các cầu thủ. Ai cũng cho rằng thành quả ấy bắt nguồn từ tinh thần “uri” của người thầy Hàn Quốc, nhưng lại quên mất rằng, người Việt cũng đã từng đề cao thứ văn hóa đó.
 
Những người phân tích chiến thắng của đội tuyển Việt Nam tại giải AFF, ASIAD và U23 châu Á đều công nhận rằng: Đội tuyển Việt Nam chưa bao giờ có được tinh thần đoàn kết vì tập thể và buông bỏ cái tôi cá nhân cao như lứa cầu thủ bây giờ. Và tất nhiên, “Ngài ngủ gật” được cảm ơn rất nhiều vì đã truyền cho các học trò một lối tư duy đầy nghĩa khí như vậy. Văn hóa “uri” của người Hàn vì thế lại được đem ra lý giải cho thành công này.
 
Văn hóa “uri” – văn hóa tập thể
Trong xu thế Nam tiến của Hàn Quốc, Việt Nam là một trong những lựa chọn số một. Và làn sóng Hàn lưu (Hallyu) mạnh mẽ ấy cũng giúp chúng ta hiểu rõ hơn về khái niệm “uri” trong văn hóa của người Hàn. “Uri” có nghĩa là chúng tôi, nhưng người Hàn lại gắn liền từ này với những khái niệm rất riêng như “vợ chúng ta”, “mẹ chúng ta”, “nhà chúng ta”, “hạnh phúc của chúng ta” để nói về vợ mình, mẹ mình, nhà mình, hạnh phúc của mình… khi nói chuyện với người khác.
Nữ phóng viên người Anh, Ann Babe, đã từng rất ngạc nhiên khi nghe cô đồng nghiệp người Hàn nói với một đồng nghiệp khác rằng: “Chồng chúng ta là giáo viên”. Cô đã nghĩ rằng: “Có phải mình đang nghe nhầm không? Chẳng nhẽ hai người họ có chung một ông chồng?”.
 
Một điều hết sức thú vị là, Tiếng Hàn cũng có cách dùng sở hữu ngôi thứ nhất như từ “của tôi” trong tiếng Việt và “my” trong tiếng Anh. Nhưng với những điều họ cho rằng quan trọng, gần gũi và ai cũng có, họ sẽ dùng từ “của chúng ta” thay cho “của tôi” để tránh cảm giác bị tách biệt cho người nghe.
 
                      
                                                           Cách nói “của chúng ta” thật ra chính là tinh thần cộng đồng,
                                     đi kèm theo đó là trách nhiệm vì cộng đồng của người Hàn. (Ảnh minh họa: korea.net)
Giáo sư chuyên ngành Ngôn ngữ Hàn tại Đại học Columbia, Lee Beom, đã từng chia sẻ trong một bài phỏng vấn rằng: “Người Hàn Quốc thường dùng từ ‘uri’ để nhắc đến một thứ gì đó thuộc sở hữu chung của một nhóm người hay thậm chí là của cả cộng đồng, hoặc đó là thứ mà tất cả các thành viên trong nhóm đều có. Điều này đến từ văn hóa mang tính cộng đồng cao của Hàn Quốc”.
Họ cho rằng, dù bạn có sở hữu hay thuộc về một nơi nào đó, một ai đó, thì điều đó không có nghĩa là người khác không có được trải nghiệm đó. Cách nói “của chúng ta” thật ra chính là tinh thần cộng đồng, đi kèm theo đó là trách nhiệm vì cộng đồng của người Hàn.
Ông Park cũng từng nói rằng:
 
            Trong một đội, không bao giờ tôi thích dùng từ ‘tôi’. Từ yêu thích của tôi là ‘chúng ta’. Thay vì nghĩ đến bản thân phải đặt ‘chúng ta’ lên trước. Các bạn cũng như vậy. Sự nổi tiếng không quan trọng. Chiều cao cũng vậy. Các bạn là một đội. Các bạn phải tuân theo luật. Nếu các bạn làm theo quy tắc, các bạn sẽ không gặp rắc rối.
Và các cầu thủ Việt Nam đã “trả bài” thầy rất tốt, họ thể hiện được tinh thần vì đồng đội, vì dân tộc trong những trận đấu từ dễ dàng cho tới khó khăn nhất. Không để cái danh, cái lợi (số tiền thưởng khủng cho ai ghi bàn đầu tiên mà doanh nghiệp nào đó đã treo trên đầu các cầu thủ) làm mờ mắt, những chàng trai ấy đã thực hiện đúng chiến thuật, lăn xả vì đồng đội, dẹp tuyến, mở đường để đồng đội ghi bàn. Và cũng chính những chàng trai ấy đã giương cao tấm áo có số của người anh em không may gặp chấn thương không thể thi đấu. Họ đã âm thầm cống hiến, không nhất thiết phải là người ghi bàn hay được vào sân ở những phút đầu tiên. Bởi họ thi đấu vì đội tuyển của “chúng ta”, vì cổ động viên của “chúng ta” và dân tộc “chúng ta”.
Và đổi lại, chúng ta cũng có lời cảm ơn sâu sắc tới huấn luyện viên Park Hang-seo, người truyền lửa và thắp lên nét văn hóa vì tập thể trên đất Việt.
 
                     
              Huấn luyện viên Park Hang-seo, người truyền lửa và thắp lên nét văn hóa vì tập thể trên đất Việt. (Ảnh: ngry.tv)
 
Chúng ta cũng có một chữ giống “uri”
Nhận ra và đánh giá cao giá trị tập thể và tinh thần vì cộng đồng, đó là một hành động đúng đắn của người Việt. Nhưng có lẽ trong lúc hạnh phúc và tự hào, những lớp người xưa cũ cũng chợt giật mình nhận ra: Chúng ta cũng từng có nét văn hóa “uri” như vậy. Đó chính là chữ “Nghĩa” đã được đề cao và truyền từ bao đời trong dòng chảy lịch sử hàng nghìn năm nước nhà.
Chữ Nghĩa nổi tiếng và được ghi nhớ nhất trong dòng văn học chính thống bất hủ của Việt Nam chính là câu mở đầu tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi: “Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân”. Biết Nghĩa là gì, ta sẽ hiểu vì sao các bậc anh hào thời xưa lại có thể dấn thân và quên mình vì dân tộc đến vậy.
 
Giống như Hàn Quốc, Việt Nam cũng có một thời lấy Nho gia làm cái gốc lập thân và cái gốc nhân văn của cả nền văn hóa. Đó không phải là sản phẩm độc quyền của dân tộc nào, mà là di sản văn hóa rộng lớn của cả phương Đông hùng vĩ. Ngoài những Nhân, Lễ, Trí, Tín, chữ Nghĩa cũng là một phạm trù rộng lớn nhưng rất cơ bản để ước thúc đạo đức, suy nghĩ, hành động của mỗi người. Nghĩa ấy, dù có được diễn đạt ra bao nhiêu nội hàm, bằng bao nhiêu cách thức, cuối cùng cũng chỉ là một điều đơn giản nhưng không bao giờ lỗi thời: nghĩ tới tập thể, cộng đồng, tới người khác trước khi nghĩ tới mình. Và điều gì mình không muốn thì đừng bao giờ làm cho người khác. Khi xưa đức Khổng Từ từng giảng: ‘Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân’ cũng là có hàm ý này.
 
Trong chữ Nho mà cha ông ta dùng thuở xưa, chữ “Nghĩa” (義) bao gồm chữ “Dương” (羊 – con dê) đặt ở trên chữ “Ngã” (我 – tôi, ta). Con dê thời xưa thường được dùng là vật hiến tế Thần, chỉ sự hy sinh, cũng là loài sống bầy đàn, thể hiện tính tập thể, cộng đồng. Thế nên chữ Dương đặt lên trên chữ Ngã đã thể hiện nội hàm của chữ Nghĩa, đó là sự hy sinh cái tôi, vì lợi ích tập thể mà bỏ qua lợi lộc nhỏ của bản thân mình.
Thế nên, Khổng Tử mới nói rằng: “Thấy được lợi, nghĩ tới nghĩa” (Luận ngữ). Nếu cái mà ta thấy là lợi ấy vi phạm lợi ích của người khác, của tập thể, thì nhất định không thể đoạt.
 
Ví thử nếu đại gia nào đó hứa hẹn khoản tiền thưởng bạc tỉ cho cầu thủ ghi bàn, thì các chàng trai của chúng ta sẽ không vì một chút lợi nhỏ mà tranh đoạt cơ hội lập công của đồng đội. Ngược lại, họ vẫn tập trung theo đúng chiến thuật, bởi điều họ hướng tới là chiến thắng của “chúng ta”. Thông qua đó, họ đã khẳng định thế đứng của người quân tử trọng Nghĩa.
Chữ Nghĩa ấy hóa ra đã có trong tiềm thức người Việt từ lâu, chỉ có điều nó đã bị mai một và dần quên lãng cho tới khi được nhắc nhớ lại bởi một người đàn ông đáng kính đến từ xứ sở Đại Hàn.
 
                          
                                                    Thực ra, chữ Nghĩa ấy hóa ra đã có trong tiềm thức người Việt từ lâu
Xã hội chúng ta đang sống, nếu chỉ nhìn vào những trang báo giật gân sẽ chỉ toàn thấy nỗi sợ hãi và mất mát: Nào là người kinh doanh vì lợi nhuận bất chấp sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng; Nào là người công chức vì lợi lộc mà chạy chức chạy quyền, làm ăn quan liêu, tham ô tham nhũng, tận lực vơ vét chứ không tận lực giúp dân; Nào là học sinh, sinh viên đi học cũng vì điểm số, vì tương lai tươi sáng mà chạy điểm, chạy bằng…
Tuy nhiên, nếu chúng ta vẫn còn nhớ rằng:
“Sông Đằng một dải dài ghê
Sóng hồng cuồn cuộn trôi về bể Đông
Những người bất nghĩa tiêu vong
Nghìn xưa chỉ có anh hùng lưu danh. – 
(Bạch Đằng giang phú, Trương Hán Siêu)
…thì có lẽ, trước những việc bất nghĩa mà mình vô tình hay cố ý làm ra, chúng ta sẽ phải chùn bước mà suy ngẫm một chút. Có những việc mặc dù nó chẳng ‘hay ho’ tẹo nào, nhưng đang trở thành xu hướng, thành điều ai ai cũng làm ở xã hội ngày nay, tuy thế ta chớ dại dột mà biện minh theo cách “ta không làm thì người khác cũng làm” để trở thành kẻ bất nghĩa. Mà kẻ bất nghĩa thì sẽ tiêu vong, chỉ có anh hùng vì Nghĩa vì Nhân mới lưu danh muôn thuở.
Nhìn nhận ở một phương diện khác, cho dù bạn chẳng cần cái danh lưu muôn đời, cốt sống sao cho sung sướng cái thân mình là được, thì việc thiện việc xấu đều có báo ứng, chà đạp lên người khác cũng không phải là việc có thể làm mãi mà không nhận được bài học đâu!
Bởi “Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân”, hết thảy mọi việc nhân nghĩa cuối cùng đều là vì lương dân bách tính, vì người khác mà hy sinh bản thân mình. Chữ Nghĩa ấy đã bao trùm thiên hạ, từ bi ôm trọn mọi kiếp người lầm than trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc.
 
Chẳng cần quá cao siêu như thế, ngày nay, làm việc nghĩa ấy cũng đâu có khó. Ví như bạn đi trên đường, hãy thôi vì vài giây đợi đèn đỏ mà lấn lướt người khác để gây ách tắc thêm, để gây ra tai nạn. Đứng xếp hàng thanh toán ở siêu thị, hãy thôi chen lấn. Ở chốn quan trường, hãy thôi đút lót, luồn lách ngoi cao mà đạp lên người khác. Làm doanh nhân, làm công chức, viên chức hãy thôi đi cửa sau, giả dối, lừa gạt…
Và không chỉ làm việc tử tế đâu, thấy sai mà không nói, thấy dở mà không khuyên, thấy bất bình mà không hành động, cũng chính là bất nghĩa vậy. Thế nên cụ Nguyễn Đình Chiểu mới dẫn lại trong tác phẩm Lục Vân Tiên rằng:
“Nhớ câu kiến nghĩa bất vi,
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”.
Đó là lời Vân Tiên nói với Nguyệt Nga, dựa trên hai câu trong Luận ngữ xưa:
“Kiến nghĩa bất vi vô dũng dã
Lâm nguy bất cứu mạc anh hùng”.
Hơn thế nữa, muốn có sự ổn định, thịnh vượng cho dân tộc, chỉ có thể:
“Đem đại nghĩa để thắng hung tàn,
Lấy chí nhân để thay cường bạo”.
(Bình Ngô Đại cáo, Nguyễn Trãi).
Đạo lý đó không chỉ hữu dụng trong cuộc chiến chống ngoại xâm, mà cũng là cách bạn và tôi đều có thể làm để giành lại thế thắng đối với những điều xấu xí, biến dị trong xã hội ngày nay.
Chúng ta phải nhận thức và hành động, trước tiên và đơn giản nhất là thực hành lại những giá trị cốt lõi mà ông cha ta đã chứng minh, gìn giữ từ bao đời. Người Việt đã từng là một dân tộc đầy nghĩa khí và bao dung. Có những điều rất “xưa”, nhưng không bao giờ “cũ”. Và có những điều rất thiêng liêng cao cả, nhưng lại đơn giản vô cùng.
                                                                                                                                                      Thuần Dương

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 
      NO PHOTO                       NO PHOTO                          NO PHOTO
 
Vào ngày 2/2, một bức tượng Quán Âm cao 57,9 m được       Tiền rất quan trọng, nhưng thái độ đối với đồng tiền còn         Từ khi sáng lập Apple vào năm 1976 cho đến lúc qua đời, 
tạc trên vách núi bị chính quyền Trung Quốc dùng thuốc        quan trọng hơn. Điều đó không chỉ hình thành nên một           Steve Jobs đã dành hầu như tất cả thời gian cho công việc
nổ phá hủy. Không ngờ rằng những việc bất kính với            sự nghiệp, mà nó còn hình thành nên cả một ...nhân cách.       yêu quý của mình. Chỉ làm những gì như công việc cuối 
Thần Phật như vậy lại xảy ra trong thời kỳ văn minh .....         Và chính thái độ đối với tiền sẽ quyết định đến sự giàu ...         cùng của đời người, ông đã thành công mĩ mãn
 
    Winfrey và cả TT Nelson Mandela                     tôi sẽ chọn Trung Quốc"                                nghiệp thất bại
     NO PHOTO                          NO PHOTO                         NO PHOTO
 
 Nhân vật đó là Tony Robbins, từng là huấn luyện viên cá        Chia sẻ đó là của thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad.       Bạn có một ý tưởng, cho dù nó thông minh, độc đáo và hấp
nhân cho nhiều nhân vật đình đám như cựu tổng thống Mỹ      "Hiện tại, Malaysia phải chấp nhận rằng Trung Quốc ở rất       dẫn đến thế nào thì vẫn chưa đủ. Khác biệt giữa thành công 
Bill Clinton, người dẫn chương trình truyền hình Oprah             gần và là 1 thị trường khổng lồ. Chúng tôi muốn hưởng lợi      và thất bại ít quan hệ đến ý tưởng mà liên quan nhiều đến
Winfrey, cựu tổng thống Nam Phi Nelson Mandela...                 từ nền kinh tế tăng trưởng mạnh của Trung Quốc," ông ....        những con người mang ý tưởng đó vào cuộc sống.
 

* Có thể bạn đã bỏ lỡ

 

. Liên Xô đã “đứng cạnh” chúng ta như thế nào  trong cuộc chiến      . Nếu vua Trần hiển linh, Ngài sẽ ban công danh cho ai  giữa hàng 

                                               chống kẻ xâm lược phương Bắc 1979?                                                                          vạn người “thành tâm” như vậy?

. Vì sao xứ Nghệ  vuột mất cơ hội trở thành kinh đô Đại Việt,  để “làm       .Ngọa Long tiên sinh Gia Cát Lượng  và thuật nhìn người để “đo lòng ...

                                cho người  tứ phương đến kêu kiện tiện việc đi về”?   . Mao Trạch Đông :"Khmer Đỏ đã làm được những điều mà Trung Quốc...

. Nhìn chiếc xe công ở cửa tàu bay,  ngẫm lời người xưa về đạo làm       . Trở lại với vụ “Tham quan Nguyễn Hữu Tín”: Sao có thể “đổi trắng 

                                                                                     quan và làm người                                                        thay đen” như vậy được, thưa Bộ trưởng”?

. Vũ Huấn – Người ăn mày phi thường  trong lịch sử nhân loại                  . Đức Phật Thích Ca Mâu Ni  giảng giải thế nào về cách tiêu tai, giải hạn?

. Hơn 200 năm triều đại nhà Lý và  nỗi đau sụp đổ mang tên…                . Một nỗi buồn: Chọn nhầm nghề không dám thay đổi.  Buồn hơn: Vì sao

                                                                                      các đời thái hậu                                                                                               lại chọn nhầm nghề?

. Nên làm gì để  thay đổi vận mệnh một đời người?                                    . Chỉ có 3 bài học thôi,  nhưng cha tin chúng có giá trị ở mọi thời đại...

  . Những người Việt thanh lịch,  biết nghĩ cho người khác bây giờ ở đâu?    .Cùng tìm câu trả lời cho cả tỷ con người:  “Tại sao tiền không đủ ...

 . “Cơ hội thường đến dưới tấm áo của những điều không may  hoặc     . Câu chuyện về “bộ óc vĩ đại nhất của nhân loại”,  người đang tự

                                                      trong dáng vẻ một thất bại tạm thời”                                                                                             giam mình ở nước Nga

. Thủ tướng Ba Lan và Tổng thống Mỹ :  2 con người, một câu                . Giá như yêu thương có thể đến sớm hơn một chút!  Và…giọt nước 

                                                                                    chuyện nhân quả                                                                                              mắt của người ở lại

.Bạn có biết vì sao vào năm 1839 vua Minh Mạng  cho đổi tên nước ta      . Ý trời khó dò, số mệnh khó đổi và câu chuyện phong thủy  về số 

                                                                  từ Việt Nam thành Đại Nam ?                                                           mệnh  tru di tam tộc dòng họ Nguyễn Trãi

. Vì sao “Phượng hoàng trung đô” xứ Nghệ  không thể trở thành kinh    . Chuyện về một bậc túc n ho xứ Nghệ,  người buộc Vua Quang

                                                                                    đô của Đại Việt ta?                                                                     Trung   phải cầu kiến đển 3 lần

  . Trước cánh cổng Đại học, hãy chậm lại đôi chút  để cân nhắc                    . 7 bí quyết làm đẹp tại nhà  của phái đẹp Ấn Độ     

                                              một con  đường ít người lựa chọn hơn.             .Chuyện ‘phù thủy thôi miên’,  người khiến Stalin phải thán phục bội phần

.Tại sao người nghèo xếp thứ 8, lưu manh thứ 5…?  Chuyện Sài           . Kết quả chấn động từ một nghiên cứu khoa học: Huyền thoại 

                                                           Gòn xưa có thể bạn chưa biết                                                                          Adam và Eva trở thành sự thật! 

.Có thể hiểu thế nào về đạo lý  “mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên.”?      . Thời vậy, mệnh vậy:  Câu nói người xưa bạn hiểu được bao nhiêu?

.Nếu thực sự có Thượng đế,  sao còn nhiều người khổ cực đến vậy?      . Bí mật trong quan hệ kinh doanh  của người Do Thái       

. Quý nhân, bạn là ai?  Và trong cuộc đời này, ai là                            . Đã bao giờ nửa đêm bạn tỉnh giấc rồi suy nghĩ:  "Sinh ra cùng làm 

                                                                          quý nhân của bạn?                                                                                              người như nhau, sao…?

 . Nỗi sợ thất bại - Một sai  lầm của con người                       .Giai thoại về ngôi mộ nhà họ “Ngô Đình” tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình 

 . Lời khuyên của một người giàu                                                           . Một góc nhìn, những câu hỏi, bạn sẽ thấy mình… đổi khác 

. 5 bài học kinh doanh sâu sắc  từ…Tam Quốc Diễn Nghĩa            . Nơi an táng Đại tướng Võ Nguyên Giáp  là huyệt Đại Cát, “tụ khí tàng phong” 

 . Bởi… ta đâu còn thời gian và trái tim  để yêu thương ai được nữa…   .Tài năng số mệnh may rủi.... Điều gì giúp bạn thành công?