HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

 
“Thăng Long tứ trấn”:
Chuyện về 4 ngôi đền thiêng trấn giữ đất kinh kỳ
 
          (19.11.2018) Mặc vật đổi sao dời, “Thăng Long tứ trấn” – bốn ngôi đền thiêng nơi thờ bốn vị thần trấn giữ bốn hướng đông, tây, nam, bắc của kinh thành xưa vẫn uy nghiêm, trầm mặc như một chứng nhân lịch sử cho nét đẹp văn hoá tâm linh của người Hà Nội.
 
Thăng Long tứ trấn gồm bốn ngôi đền: Đền Bạch Mã trấn phía Đông; Đền Voi Phục trấn phía Tây; Đền Kim Liên trấn phía Nam; Đền Quán Thánh trấn phía Bắc. Mỗi ngôi đền thờ một vị thần có nguồn gốc và ý nghĩa khác nhau. Thăng Long tứ trấn trải qua nhiều thời kỳ còn được tôn là “Thượng đăng phúc thần”. Vào thời kỳ đó Tứ trấn Thăng Long là nơi diễn ra các lễ hội Xuân, là nơi nhà vua chọn đến để dâng hương những ngày đầu năm. Và cũng từ đó, truyền thống này được tiếp nối cho đến tận ngày nay.
 
Đền Bạch Mã – Đông trấn Thăng Long
Nằm tại số 76 Hàng Buồm, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, lặng lẽ, uy nghi và trầm mặc, đền Bạch Mã không biết tự bao giờ đã trở thành điểm nhấn không thể thiếu trong bức tranh muôn màu của phố cổ Hà Nội. Nhắc đến đền Bạch Mã, người xưa vẫn lưu truyền những câu thơ:
“Rồng cuộn đất thiêng thành thắng cảnh
Tích truyền Bạch Mã trấn danh châu
Cao Vương truyện cũ nay bùn đất
Vận đổi sao dời đã mấy thu” 
 
                          
 
Ngôi đền thờ thần Long Đỗ, dẫn chúng Thăng Long xưa rất tôn sùng ngài, bởi ngài là một vị thần rất thiêng. Tương truyền năm 1010, khi Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư đến Đại La, đổi tên thành Thăng Long. Sau khi dời đô đến Thăng Long,  Lý Công Uẩn, vị vua khai sáng triều Lý bắt tay ngay vào việc đắp luỹ xây thành. 
 
Tuy nhiên, khi dựng thành, không hiểu vì sao cứ xây lên rồi lại sụp xuống. Thấy việc dựng thành gặp khó khăn, vua bèn tới đền thờ thần Long Đỗ – được dân gian coi là thần cai quản chốn Đại La cầu đảo, xin được phù trợ. Đêm đó, nhà vua nằm mộng thấy thần Long Đỗ nói rằng, cứ theo dấu chân ngựa mà đắp thì thành tất sẽ vững vàng. Thần vừa dứt lời, một con ngựa trắng từ trong đền đi ra, thủng thẳng bước từ hướng Tây, rẽ qua hướng Đông một vòng, đi đến chỗ nào để lại dấu chân chỗ đó rồi biến mất vào trong đền.
Hôm sau, vua cho đắp thành theo dấu chân bạch mã như trong giấc mộng. Quả nhiên, thành Thăng Long không bị lún sụt nữa, thành được đắp cao lên, rất vững chắc.  Nhà vua cảm kích trước sự phò trợ của thần Long Đỗ, bèn ban sắc phong thần làm Quốc đô Định bang Thành hoàng Đại vương (thành Hoàng bảo vệ cho Thăng Long). Lại cho tạc một bức tượng ngựa trắng để thờ trong đền. Và đặt tên cho ngôi đền thờ thần Long Đỗ thành Bạch Mã linh từ (đền thiêng ngựa trắng)
 
Đền quay mặt về phía Đông Nam. Đền Bạch Mã thể hiện phong cách kiến trúc đặc trưng của thế kỉ XIX thời Nguyễn. Điểm nhấn rất riêng của ngôi đền cổ này chính là mái vòm hình mai con cua, có tác dụng khép kín các đơn nguyên kiến trúc. Đền Bạch Mã lưu giữ 15 văn bia (nội dung các văn bia đề cập sự tích của đền, thần, nghi lễ cúng thần, các lần trùng tu tôn tạo). Đồng thời nhiều hiện vật quý cũng có mặt tại đây như Cỗ Long ngai có hàng chữ ghi tên vị thần được thờ chính, bức hoành phi “Đông trấn linh từ”, đồ thờ gồm các vũ khí thời cổ như xích, đao, thương, câu liêm… được sơn son thếp vàng, chạm trổ tinh xảo.
 
Hiện đền Bạch Mã vẫn giữ nguyên cấu tạo nhưng được sắp xếp lại theo cấu trúc Tam nguyên đồng hóa – tức là thêm điện thờ Phật và Mẫu. Hàng năm, cứ đến ngày 13/2 âm lịchphố Hàng Buồm trở nên nhộn nhịp bởi hội đền Bạch Mã.
 
Đền Voi Phục – Tây trấn Thăng Long
Được bao bọc bởi những tán cây cổ thụ và mái ngói nhuốm màu thời gian, đền Voi Phục tọa lạc bên công viên Thủ Lệ (Ba Đình) là Tây trấn của kinh thành Thăng Long xưa. 
 
                       
 
Truyền thuyết ghi lại rằng vị thần được thờ phụng trong đền Voi Phục vốn là một người con của Long vương, đầu thai thành hoàng tử của vua Lý Thái Tông và vị vương phi thứ bảy, được vua cha yêu quý đặt tên là Linh Lang.  Khi đất nước có giặc ngoại xâm, Hoàng tử Linh Lang vươn mình trở thành một tráng sĩ cưỡi voi xông trận, dẹp tan quân xâm lược. Sau chiến thắng, bỗng nhiên hoàng tử lâm bệnh, vua cha đến thăm, chàng tiết lộ thân thế không phải phàm nhân rồi biến thành con giao long trườn xuống hồ Dâm Đàm (tên cũ của Hồ Tây) và biến mất. Vua cho lập đền thờ, phong là “Thượng đẳng thần”- Linh Lang Đại Vương (năm 1065, vua Lý Thánh Tông cho lập đền).
 
Về kiến trúc, đền Voi Phục được xây theo kiểu chữ công. Gian ngoài là Đại bái, giữa là đền trung, trong cùng là hậu cung, mái lợp ngói mũi hài cổ. Hậu cung cũng có 5 gian, gian chính giữa sâu và cao nhất là nơi đặt tượng Linh Lang đại vương. Tượng có nét mặt thanh tú cao sang và nhìn còn rất trẻ. Tại tòa này được đặt ngai lớn chạm khắc hình rồng, hoa lá tỉ mỉ, các nét chạm mang nghệ thuật thế kỷ XIX. Bên ngoài, cửa đền có đắp hai voi thần ở tư thế quỳ. Trong đền có tảng đá còn lưu vết lõm, tương truyền là do thần Linh Lang năm xưa gối đầu lên rồi hóa thành giao long.
Năm nào cũng vậy, Lễ hội đền Voi Phục diễn ra từ mùng 9 tới  ngày 11 tháng 2 âm lịch. Và đây là một hội rước lớn, với cờ quạt, chiêng trống nối nhau thành hàng dài cùng phường bát âm vô cùng nhộn nhịp. Lễ rước với ý nghĩa kiệu thánh đi vi hành ban phúc lộc cho nhân dân”.
 
                        
 
Đền Kim Liên – Nam trấn Thăng Long
Đền Kim Liên bao đời nay nằm trên địa phận  huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức (tức phường Phương Liên, quận Đống Đa bây giờ) là Nam trấn của kinh thành Thăng Long.
Theo thư tịch cổ, đền Kim Liên được xây dựng từ thời vua Lý Thái Tổ để bảo vệ phía Nam kinh thành mới, đền Kim Liên, thờ thần Cao Sơn, vị thần đã trợ lực cho Sơn Tinh đánh bại Thủy Tinh, vị thần núi có công trấn giữ sơn mạch nước Việt từ ngàn xưa. Đến năm 1509, vua Lê Tương Dực từ Thanh Hóa tiến về Thăng Long để lật đổ Lê Uy Mục đã vào đền và xin phù hộ. Giành được quyền bính, ông đã cho xây lại đền Kim Liên. Sau này, dân làng đã lập thêm cổng tam quan ở phía trước cổng đền và bổ sung các nếp nhà mới, tạo thành một ngôi đình làng, gọi là đình Kim Liên. Cổng đình và cửa chính điện đều hướng về phía tây-nam, xưa kia trông ra một con đầm ở cạnh ô Kim Hoa (tức ô Đồng Lầm) và đường cái quan vào Nam.
 
Chịu tác động của thăng trầm lịch sử, đến nay ngôi Đền không còn nguyên dạng (toàn bộ Nhà Bái đường đã bị tàn phá), chỉ còn lại Nhà Hậu đường ba gian, tam quan, cổng gạch và hai giải vũ.  Năm 2000, đền được tôn tạo, phục chế lại như ngày nay. 
Tam quan và Đền xây trên gò đất cao, từ sân bước lên phải qua chín bậc gạch, hai bên thềm là hai sấu đá niên đại thời Lê. Tam quan xây thành nhà hoàn chỉnh, kiểu tường hồi bít đốc. Bốn góc tường hồi có bốn cột trụ, bốn bộ vì đỡ mái làm theo kiểu chồng giường, giá chiêng, cột trốn. Các con rường chạm nổi hình mây cuốn, câu đầu và chạm lộng nhiều lớp hình tứ linh vô cùng đẹp với kỹ thuật tinh xảo. 
 
                       
 
Di vật quan trọng nhất tại đền Kim Liên là tấm bia đá “Cao Sơn đại vương thần từ bi minh”, tấm bia ghi về thần tích và bài minh ca ngợi Thần do Sử thần Lê Tung soạn năm Canh Ngọ – Hồng Thuận thứ 3 (1510). Bia cũ bị mờ nên được khắc lại vào năm Nhâm Thìn đời Cảnh Hưng (1772). Điều đáng chú ý của di vật này chính là hiện tượng nhà miếu chứa tấm bia được bao quanh bởi rễ cây si cổ thụ. Phải chăng đây là một phép lạ để lưu giữ tấm bia ghi công đức to lớn của Cao Sơn đại vương được trường tồn mãi mãi cùng thời gian. 
 
Ngoài ra còn có một tấm bia “Lịch triều sắc tặng” thống kê lại các bản sắc phong từ thời Vĩnh Tộ 2 (1620) đến thời Tự Đức 3 (1850) và một tấm bia nhỏ ban tặng riêng cho bà Huệ Minh Trang Tịnh Phương Dung. Không những thế, đền Kim Liên sở hữu bộ sưu tập sắc phong đồ sộ, gồm 33 đạo sắc có niên đại từ thời Vĩnh Tộ (1619 – 1628) đến thời Khải Định (1916-1925).
Ngày nay, ngoài Cao Sơn Đại Vương, trong đền và đình này còn thờ Tam Phủ, thờ Mẫu. Lễ hội đền Kim Liên được tổ chức vào ngày 16-3 âm lịch hàng năm.
 
Đền Quán Thánh –  Bắc trấn Thăng Long
Đền Quán Thánh còn gọi là đền Trấn Vũ. Đền nằm ở ngã tư đường Thanh Niên với đường Quán Thánh (Quận Ba Đình) là Bắc trấn kinh thành Thăng Long.
Truyền thuyết xưa kể rằng: Huyền Thiên Trấn Vũ là thần cai quản phương Bắc giúp dân trừ tà ma, yêu quái; trừ rùa thành tinh (đời Hùng Vương 14); trừ cáo chín đuôi ở Tây Hồ; giúp An Dương Vương trừ tinh gà trắng xây thành Cổ Loa; diệt hồ ly tinh trên sông Hồng đời vua Lý Thánh Tông… Đến thời nhà Lê, các vua cũng thường đến đây để cầu mưa mỗi khi có hạn hán xảy ra. 
 
                      
 
Đền được xây dựng từ năm 1160 (triều Lý), đến năm 1474, khi mở rộng Hoàng thành, vua Lê Thánh Tông cho di chuyển đền ra địa điểm hiện nay. Năm 1823, Vua Minh Mạng lên ngôi đổi tên Đền là Trấn Vũ Quán.  Sang thời vua Thiệu Trị năm 1842, đổi tên là Đền Quán Thánh như bây giờ.
 
Đền Quán Thánh gồm: Tam quan, sân, ba lớp nhà tiền đế, trung đế, hậu cung. Cổng ngoài của đền nằm trên lề đường Thanh Niên. Cổng có bốn cột trụ với tượng bốn con phượng hoàng đấu lưng với nhau và con nghê trên đỉnh. Ở hai bên là hai bức bình phong đắp nổi hình mãnh hổ hạ sơn. Phía trên là tượng đắp nổi hình cá hóa rồng. Ở các mặt trước và sau của bốn cột trụ được trang trí bởi những cặp câu đối đỏ trông rất nổi bật.
Tam quan của đền có ba cửa và hai tầng. Trên gác tam quan có quả chuông đồng cao 1.5m, nặng 1 tấn, được đúc vào năm 1677, triều đại vua Lê Hy Tông. Tiếng chuông này đã đi vào ca dao với những câu thơ đậm chất trữ tình:
“Gió đưa cành trúc la đà
Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương”.
Trong đền có tượng thánh Trấn Vũ bằng đồng đen, cao 3,72 m nặng khoảng 4 tấn. Tượng có hình dáng một đạo sĩ ngồi, y phục nai nịt gọn gàng, tóc bỏ xoã, chân không giày, tay trái bắt quyết, tay phải chống gươm. Tác phẩm này cho hậu thế biết đến kĩ thuật đúc đồng và kĩ nghệ tạc tượng tinh xảo của bậc tiền nhân hơn 3 thế kỉ trước.
 
Hàng năm, Đền Quán Thánh tổ chức chính hội vào ngày 3/3 âm lịch mỗi năm.
Không chỉ là các công trình có giá trị về lịch sử và kiến trúc, mà Thăng Long tứ trấn còn là nơi sinh hoạt tín ngưỡng nổi tiếng của người dân Hà Nội xưa và nay. Trong dòng chảy lịch sử, mảnh đất Thăng Long nghìn năm văn hiến dường như vẫn luôn được các vị thần che chở, bảo vệ để nơi đây mãi yên bình. Giữa cuộc sống xô bồ và đầy náo nhiệt, bốn ngôi đền đã tạo nên một vẻ đẹp rất riêng – vẻ đẹp của một Hà Nội thời xưa cũ. Và đây cũng chính là điểm đến quen thuộc của những ai muốn lưu giữ những khoảnh khắc lắng đọng, bình an và thư thái trong tâm hồn.
                                                                                                                                                  Huệ Nhi - ảnh internet

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

. Sự nghiệp của bạn là một cuộc đua            . Có thể bạn phản đối, nhưng…,      . Tiến sĩ Lê Thẩm Dương: "Bất tín, bất

   đường trường.  Nếu chạy nước rút,               đừng tin những gì người                  nghĩa, bất hiếu hoàn toàn sửa được

    bạn có nguy cơ ‘chết trước cửa ...                         tiêu dùng nói                                      nhưng bất nhân thì không"

       NO PHOTO                                              

“Cố gắng không ngừng nghỉ cho đến khi nào thành công” từ         Phản hồi từ người dùng rất hữu ích, nhưng không phải là           Trong chương trình Quyền lực ghế nóng lên sóng truyền

lâu đã được xem như lý do hiển nhiên giúp mọi doanh nhân         tất cả. Để cung cấp đúng điều người tiêu dùng đang mong          hình với chủ đề Tiếc nuối, Xin lỗi, Cảm ơn. Tiến sĩ Lê 

thành đạt trong sự nghiệp, cuộc sống. Tuy nhiên, theo một          muốn, từ đó chăm sóc khách hàng tốt hơn, doanh nghiệp            Thẩm Dương đã có nhiều pha bình luận gay cấn...

nhà sáng lập nổi tiếng, quan điểm này đôi khi lại chính là ....        cần tin vào những dữ liệu người dùng

 

   . Nên làm gì để  thay đổi vận                . Sinh viên thông minh và có kĩ năng         . Một ý tưởng lạ lùng biến cô thành 

        mệnh một đời người?                            họ đang ở đâu?-  Một câu hỏi từ…                     triệu phú:  Huấn luyện

                                                                             quán cà phê, trà sữa, xe ôm                                    mèo đi…toilet

       NO PHOTO                     NO PHOTO                         NO PHOTO

Người xưa cho rằng, phúc khí của một người không những là          Có một nghịch lý: Các bạn sinh viên bây giờ thích lao động      Rebecca Rescate là một cô gái như mọi cô gái khác 

mang theo từ tiền kiếp mà còn do hành thiện tích đức, tích               chân tay hơn lao động trí tuệ. Các bạn sinh viên đang để         ở New York. Căn hộ ở New York, Mỹ, chật chội khiến 

phúc mà có; xét cho cùng, có thể thực sự thay đổi vận mệnh           chất xám của mình đóng cục vào đó để đi chạy xe ôm,            Rebecca  Rescate nẩy ra cách dạy mèo đi toilet của

con người nằm ở hai chữ “nhân quả”.                                                   bê trà sữa... Hãy dùng trí óc để tạo ra giá trị chứ đừng ....          người và bán giải pháp đó khắp thế giới. Thế rồi…

 

 Có thể bạn đã bỏ lỡ

 

. Tìm thấy mảnh đất “long hổ cùng chầu” táng tổ tiên.  Dòng họ Vũ nổi danh đất Việt

. Một bí mật về sức mạnh lớn hơn tất cả  trong lá thư của Albert           . Mặt trái của khoa học và thói tự phụ của con người:  Để chúng ta 

                                                                Einstein gửi con gái, bạn có biết?                                                            đừng mãi bảo rằng “phản khoa học”.

. Chuyện “đại ca hè phố” Tấn Beo  và tình người của chàng nghệ sĩ      . Đường đời không có kẻ thù –Một bài học đáng giá ngàn vàng từ cuộc đời Tư Mã Ý 

. Để con cháu trở nên thông thái hơn và thành công hơn,  người      . Tò mò một chút: Gia đình các đời Tổng thống Mỹ  được & không được

                                                        Do Thái đã dạy con như thế nào?                                                                                         làm gì trong Nhà Trắng?

. Để “mọi vật xung quanh không rơi vào bóng tối”,  hãy nghe tỷ phú         . Trở lại vụ án Lệ Chi viên và nỗi oan thấu trời Nguyễn Trãi : Ai thật sự là 

                                                      Lý Gia Thành chia sẻ 4 điều vứt bỏ                                                                                  hung thủ giết vua Lê Thái Tông ?

. Để trở nên quyến rũ hơn trong mắt đàn ông, các mỹ nhân                     . Chuyện về người phụ nữ duy nhất trong lịch sử  chỉ muốn trở thành bậc 

                                                                Trung Hoa xưa đã làm gì?                                                                                  “mẫu nghi thiên hạ”, sinh ra vua

  . Ngẫm hành trình sinh mệnh của cá hồi,  nghĩ về cuộc đời                         .Chỉ dành cho những gia đình giàu có:  Bí quyết gì để một gia tộc

                                                                                 của…tôi và bạn                                                                                                     hưng thịnh suốt 800 năm?

 .Lời khuyên của một triệu phú  về cái giá của… sự giàu có                                  . Thường xuyên nuốt nước bọt,  Hoàng đế Càn Long trường thọ hơn ...

. “Từ bây giờ đừng kêu cha ra mở cửa cho con nữa”:  3 câu chuyện             . Nỗi lo không của riêng ai: Một thế hệ không đọc sách  là một thế hệ 

                                                                         khiến ta thiện lương hơn                                                                                              không có hy vọng

.Bạn muốn sử dụng phong thủy để cải biến vận mệnh?  Liệu bạn đã       . Dẫu được biết đến là bài thơ thần của Lý Thường Kiệt,  nhưng tác giả 

                                                           vận  dụng phong thủy đúng cách?                                                     “Nam quốc sơn hà” vẫn còn là một dấu hỏi…

.“Nhân sinh có mệnh, phú quý do Trời”.  Vậy ai cai quản phúc phận,      . Nơi an táng Đại tướng Võ Nguyên Giáp  là huyệt Đại Cát, “tụ khí tàng phong” 

                                                                         may mắn của bạn?                   . Giải mã về sự thông minh & tài kinh doanh của người Do Thái 

.“Mối quan hệ gia đình độc hại” –  Một lý giải vì sao chúng ta mãi         . Ông chủ Nhật và người ăn mày  và câu trả lời vì sao hàng Nhật 

                                                                       không trưởng thành                                                                                                       chinh phục cả thế giới

. “Điều độ chỉ dành cho những ai hèn nhát”  – Lời nhắn nhủ                          .Chuyện vị tiến sĩ cao ngạo và chú gấu chó: Ai cũng nên đọc

                                      của một triệu phú ở thung lũng Silicon                                                                                                                 một lần ... hối tiếc.

  . Hai vùng đất phát đế vương  nổi tiếng nước Nam                          . Tài năng số mệnh may rủi.... Điều gì giúp bạn thành công?

. Tại sao nhiều người phải vất vả làm việc kiếm tiền, trong                  . Sơ hãi - Bạn đồng hành của thất bại

                 khi với một số khác thì việc làm giàu hết sức dễ dàng?               . Chuyện ba chàng trai và vườn táo lạ:   Giàu nghèo nằm ở tầm nhìn 

. 5 bài học kinh doanh sâu sắc  từ…Tam Quốc Diễn Nghĩa                     .Trên đời này, vì sao có những người thường  xuyên gặp vận rủi?      

.Cá chép vì sao ngàn năm  vẫn không thể ‘hoá Rồng’?                                 .Ngôi mộ hàng xóm của Tổng thống Mỹ  và câu chuyện thức tỉnh thế giới

 .7 bài học đáng tiền từ người đàn ông giàu nhất trong lịch sử                   . Một câu nói của người Hàn Quốc và cái thiếu của tất cả chúng ta

. Ngôi mộ trời cho kết phát  cho họ Trịnh 8 đời làm chúa                                . Chuyện Nhà sư và Chúa trời: Ai cũng cần đọc để biết  nắm bắt cơ hội 

. Thiên hạ, còn chỗ nào cho bạn                                                       . Giai thoại về ngôi huyệt mộ  phát tích nhà Trần 

 . Nghĩ lớn để thành công lớn - Được không?                              . Người giàu & người nghèo - Họ khác gì nhau?