HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

Vua Khang Hy và Nguyễn Đăng Cảo
 
Thần đồng Nguyễn Đăng Cảo,
người dám ví vua nhà Thanh như “ếch ngồi đáy giếng”
 
 
          Trong lịch sử khoa bảng dân tộc, có một người dù đỗ đầu nhưng lại không được phong Trạng nguyên bởi tính tình của ông. Dù triều đình đã bãi chức ông nhưng nhiều lần khi bị nhà Thanh bắt bí thì triều đình lại phải nhờ cậy đến ông. Ông là Nguyễn Đăng Cảo.
 
Thần đồng từ nhỏ
Nguyễn Đăng Cảo sinh năm 1619 ở xã Hoài Bão, huyện Tiên Du (nay thuộc thôn Hoài Bão, xã Liên Bão, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh). Ông nổi tiếng thông minh từ tấm bé, được ví là thần đồng. Có một câu chuyện về tài năng của ông như thế này:
Năm 16 tuổi ông đi chơi và gặp một thuyền buôn, ông xem tấm vải gấm rồi hỏi người chủ giá bán. Ông chủ vốn biết chữ liền ra vế đố để thử tài:
“Hữu nhất thuần cẩm, thượng cầm hạ thú, sắc nhiều toàn thuyền, khang ninh phúc thọ”
Có nghĩa là: Có một tấm gấm quý, trên con cầm, dưới con thú, màu huyền sắc đẹp, mạnh khỏe, phúc thọ.
Lúc ấy Đăng Cảo có mang đồng tiền đúc bên người liền đối lại rằng:
“Hữu nhất văn tiền, nội phương ngoại viên, diện đế tứ tự, thông bảo khai nguyên”
Có nghĩa là: Có một đồng tiền, trong thì vuông, ngoài thì tròn, mặt đề bốn chữ, thông bảo khai nguyên.
Ông chủ thấy vế đồi thật chuẩn thì vui vẻ tặng luôn cho Đăng Cảo tấm vải quý đó.
 
Không được trọng dụng vì tính khí
Năm 1642 Nguyễn Đăng Cảo thi Hương, ở 3 kỳ ở huyện đều đứng đầu, được về tỉnh thi vấn đáp. Thế nhưng các quan ở trường thi thấy Đăng Cảo khi vào chỉ chào mà không cúi lạy thì rất khó chịu, bèn ra những câu hỏi thật hiểm để loại sĩ tử này, thế nhưng lạ thay ông đều trả lời rất trôi chảy.
Theo điều lệ của Triều đình thì chỉ được hỏi 6 câu, nhưng cả 6 câu Đăng Cảo đều trả lời trôi chảy. Các quan muốn đánh rớt nên bất chấp quy định tiếp tục hỏi thêm 6 câu nữa, thế nhưng Đăng Cảo lại cũng đều trả lời trôi chảy cả.
 
Quan Tả Tham chính còn chất vấn hỏi tiếp một câu cắc cớ, Đăng Cảo đáp rằng theo lệ chỉ được hỏi 6 câu, thế nhưng đã hỏi đến 12 câu rồi, câu hỏi này ông biết nhưng không trả lời nữa.
Kỳ thi Hương năm ấy Đăng Cảo đỗ đầu tức Hương Cống
Đến khoa thi năm 1646 dưới thời vua Lê Chân Tông, ông cùng em trai là Nguyễn Đăng Minh đi tham dự kỳ thi Hội và thi Đình. Kết quả thi Hội hai anh em đều đỗ, riêng Đăng Cảo đỗ đầu tức Hội Nguyên
.
Vào đến thi Đình thi tại Điện của nhà Vua, Đăng Cảo sức học uyên thâm, văn lý hùng hồn đáng bậc trạng nguyên. Nhưng vì triều thần thấy ông là người ương ngạnh, ngang tàng nên dù đỗ đầu nhưng chỉ chấm đỗ đến Thám hoa. Khoa thi năm này không có Trạng nguyên và Bảng nhãn. Còn Nguyễn Đăng Minh đỗ thứ 3 tức Đệ tam giáp Tiến sĩ.
Đến năm 1659, Nguyễn Đăng Cảo lại đỗ đầu khoa Đông các, được phong Đông các đại học sĩ.
 
                    
                                                                    Đền thờ Nguyễn Đăng Cảo. 
Tuy nhiên Nguyễn Đăng Cảo làm quan thanh liêm, lại thẳng thắn cương trực nên không được lòng Triều đình, sau 3 năm làm quan ông bị bãi chức.
 
Triều đình gặp khó khăn lại phải tìm Nguyễn Đăng Cảo
Trong quan hệ với nhà Thanh, nhiều lần Triều đình bất lực nên lại phải tìm đến quê của Đăng Cảo nhờ ông giúp đỡ.
Một lần Sứ nhà Thanh sang Đại Việt. Nhưng khi đến Xương Giang thì Sứ thần dừng lại, sai người đưa đến Triều đình một vuông gấm trên vẽ ba nét ngang rất lớn (三) và nói: Nếu Đại Việt không giải được, sứ đoàn sẽ không vào Thăng Long”.
 
Triều đình xem không hiểu ý Sứ thần nhà Thanh muốn nói gì, chịu không sao giải được. Không còn cách nào khác, Triều đình đành cho người về Tiên Du quê của Đăng Cảo mời ông lên Kinh thành. Đăng Cảo không muốn đi, khi biết chuyện thì nói: “Cái trò đánh đố chữ nhỏ nhặt ấy có gì ghê gớm đâu”, rồi lấy bút gạch một nét sổ xuống rồi bảo cứ đưa cho Sứ thần.
 
                    
                                                                                       (Tranh minh họa )
Sứ nhà Thanh khi nhận được quả nhiên chịu vào Kinh thành Thăng Long. Nhà Vua không sao hiểu nổi vì sao chỉ cần gạch một nét sổ xuống là Sứ thần nhà Thanh vào Kinh thành nên lại cho người đến hỏi.
Đăng Cảo liền đáp rằng: “Ở trong sách kinh dịch tượng có quẻ ‘Càn’ là ba nét ngang (), thêm một nét sổ thì thành chữ ‘Vương’ (). Họ muốn sang phong vương cho vua ta đó thôi”. Cả triều đình nghe ra, vô cùng nể phục Nguyễn Đăng Cảo.
 
Ví vua quan nhà Thanh như “ếch ngồi đáy giếng”
Khi Triều đình bị nhà Thanh làm khó, chẳng còn ai khác lại cử Nguyễn Đăng Cảo đi Sứ sang nhà Thanh một chuyến. Mới vào Kinh thành, vua Thanh thấy ông già cả thì nói: “Lão khuyển lạc mao, do hướng đình tiền phệ nguyệt”. Có nghĩa là: Chó già rụng lông thấy trăng còn đứng ra sân mà sủa.
Nguyễn Đăng Cảo liền đối rằng: “Tiểu oa đoản cảnh, mạn cư tỉnh để khuy thiên”. Nghĩa là: Ếch con ngắn cổ, cũng dám ngồi đáy giếng coi trời bằng vung.
Vế đối ngang tàng, ví Triều nhà Thanh không hiểu biết chỉ như ếch ngồi đáy giếng, nhưng lại đối rất chuẩn, thể hiện bản lĩnh và trí tuệ của Sứ thần Đại Việt. Từ đó vua Thanh không dám coi thường Sứ nước nam nữa mà đón tiếp rất trọng hậu.
 
Khẳng định nền độc lập cho dân tộc
Năm 1653 đời vua Lê Thần Tông, Sứ nhà Thanh lại mang chiếu chỉ sang cùng 10 vuông gấm, gói các loại mũ xiêm cùng quần áo. Triều đình không hiểu ý nhà Thanh muốn gì, không còn cách nào khác lại phải mời Đăng Cảo về Kinh thành.
Ông xem đồ vật xong liền tâu rằng: Ý của nhà Thanh muốn ta phải theo Thiên triều, phải ăn mặc theo phong tục nhà Thanh, tức phải cắt tóc để đuôi sam. Ông cũng hiến kế nên trả lại bộ quần áo này và đưa lại cho họ y phục dân tộc Việt để họ thấy ta không chịu chấp nhận. Vua liền cử ông đến biên giới đối phó Sứ thần nhà Thanh.
Ông chọn gói váy, áo, yếm… trang phục người Việt đưa đến Sứ nhà Thanh. Sứ nhà Thanh xem xong thì hiểu ý phía Đại Việt muốn giữ lại truyền thống ăn mặc của nước mình.
Ông còn làm bài “giải chư hầu” nhằm phản bác những lập luận của nhà Thanh gửi cho Sứ nhà Thanh mang về dâng Vua. Vua Thanh xem xong thì nói rằng: “Địa linh, nhân kiệt đời nào cũng có, nhưng vượt trội hơn cả từ nay về sau chỉ có một Đăng Hạo. (Đăng Hạo là tên gọi khác của Nguyễn Đăng Cảo).
                                                                                                                                                              Trần Hưng

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

 . Cảnh báo cho những ai ham léng              . Thái Hương TH true Milk và sự       . 17 năm qua, vì lợi ích nhóm, chúng 

     phéng đến gần  các cửa hàng                        khởi đầu cho những kỳ tích                 ta  đã “đẩy” ung thư lên vùng

                thời trang của Zara                                        ở nước Nga xa xôi                                    cao như thế nào?

       NO PHOTO                       NO PHOTO                       NO PHOTO

Zara đang được hiểu là “giang ra”, theo phương ngữ Nam bộ           Kaluga, mảnh đất trung Nga, nơi được coi là cái nôi của               Một thực trạng đau lòng và đáng buồn là ở Việt Nam

là tránh xa ra, bởi một vụ việc vừa xẩy ra mới đây tại một cửa         ngành khoa học vũ trụ Nga với nhà khoa học vĩ đại Konstantin    suốt 17  năm qua, nhóm lợi ích đã tìm mọi cách luồn

hàng thời trang của Zara trên địa bàn thành phố Hà Nội buộc         Tsiolkovsky. Những ngày này, Kaluga đang dần trở thành cái        ách, biện hộ, chây ì không thực hiện QĐ 115, cố tuồn 

người ta không thể nghĩ khác.                                                                 nôi của ngành sữa nước Nga với sự có mặt của bà Thái ...             95% tấm lợp chứa Amiang gây ung thư lên vùng cao.

 

  . TP. Hồ Chí Minh rồi sẽ thành…công          . Thời gian và tiền bạc:  Điều gì          . “Hãy sống như một người giàu có”

            viên nước  – Dự báo buồn                        khiến họ giàu còn chúng                          Hiểu đúng triết lý này, bạn

                   của một nhà báo                                          ta nghèo mãi?                                         cũng có thể…như họ

       NO PHOTO                       NO PHOTO                      NO PHOTO

Chính quyền TP.HCM đang có kế hoạch xây dựng “đô thị thông          Có một câu nói rất truyền cảm hứng: Suy nghĩ không        “Hãy sống như một người giàu có” – đây có lẽ là câu nói

minh” và nhiều người dân sẽ mừng. Nhưng sẽ có không ít người         thay đổi thì kết quả cũng không thay đổi. Luôn sống           bị gần như tất cả chúng ta hiểu sai. Bạn nghĩ người giàu

lo khi gần đây, lãnh đạo thành phố cho biết sẽ chuyển 26.000 ha        với tư duy của  người nghèo, về cơ bản chúng ta sẽ             là tiêu xài đồ hiệu, mua xe đắt tiền, tham gia những buổi 

đất nông nghiệp sang đất dịch vụ, công nghiệp, đô thị.                        rất khó để  thoát nghèo. Vậy, tư duy nào là của người ...      tiệc sang xịn mà bạn có thể chỉ thấy trong mơ?

 

* Có thể bạn đã bỏ lỡ 

 

. Nếu một mai sắp rời khỏi thế gian này,  bạn sẽ hối tiếc điều gì?        . “Tôi tử tế”: Lần đầu tiên  bạn làm một việc tử tế là khi nào? 

. Nhà kinh tế học người Rumani và câu chuyện  về một con                    . Khi bạn nghèo, hãy tiêu tiền cho người khác,  đừng tính toán nhiều, nhé ..

                                                   người thích trúng số là…trúng                    .Có lẽ bạn nên biết:  8 kiểu phúc tướng của người phụ nữ 

. Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi:  Vì sao hắn              . Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi: Vì sao hắn muốn

                                                  muốn xóa sổ “chủng tộc Do Thái”?                                                                                      xóa sổ “chủng tộc Do Thái”? (P2)

 .Câu chuyện truyền kỳ về cuộc đời cụ Tả Ao, nhà phong thủy          . Cuộc đời Vua Mèo và câu chuyện truyền kỳ về khu dinh thự trên 

                                                                      lừng danh đất Việt                                                                                            mảnh đất mu rùa ở Đồng Văn

. Không phải ở sắc đẹp mà là khí chất, hương vị.  Vậy, “hương vị”            .Không thua kém loài người, chim ưng có thể thọ đến 70 tuổi.  

                                                 gì làm nên một “người đẹp”?                                                          Nếu biết thêm vì sao, có lẽ bạn phải lặng im…xấu hổ

.Cho những ai đang chênh vênh trước cuộc đời:  Chúng ta tạo                .“Cuộc đời của cây tre” và câu chuyện của Jobs:  Những bài học đáng

                                nên số mệnh hay là nạn nhân của số mệnh?                                                                                                  suy ngẫm về thành công

.“Ám ảnh sai lầm” –  Một sai lầm của mọi đời người                              . Muốn làm giàu cần biết thêm:  5 điều không phải trường kinh tế nào...

. "Tôi đã cố gắng hết sức rồi nhưng tại sao vẫn không có gì?              . “Thời buổi này, trung thực đáng giá bao nhiêu?”  Và câu trả

                                        Tôi phải làm sao?". Phải, làm sao đây?                                                                                                    lời khiến ta kinh ngạc

 . NGƯỜI GIÀU - HỌ ĐÃ LÀM GÌ?                                                               .Giải oan cho Mạc Đăng Dung:  Một góc nhìn khác về triều đại nhà Mạc.

.Nếu một ngày bỗng khó khăn chồng chất,  mong bạn hãy đọc            Nếu là 1 trong số 8 kiểu người dưới đây,  có lẽ bạn nên làm mới

                                                                       2 mẫu chuyện này rồi…tùy bạn.                                                                                         bản thân càng sớm càng tốt!

. Mong muốn cuối đời của Thành Cát Tư Hãn  và cuộc gặp đáng             .Bốn câu chuyện, những góc nhìn.  Để có thể vững vàng bước tiếp,

                               giá ngàn vàng với Trường Xuân Chân Nhân                                                                                            bạn không nên bỏ qua

. Quý nhân, bạn là ai?  Và trong cuộc đời này, ai là                               .7 điều gửi sếp của một nhân viên có lòng.  Nếu là sếp, bạn

                                                                          quý nhân của bạn?                                                                                     nên mời cậu này về làm việc  

.Bốn câu chuyện dạy con  dành cho những bậc làm cha, làm mẹ         Nước Nhật với 2 lần mở cửa  và định mệnh được trao tay bởi 2 người Mỹ

.Người Mỹ giàu lên nhờ Giấc mơ Mỹ. Còn VN có thể giàu không....    . 5 luận điểm nghe quen quen dưới đây  có thể “giết chết” con  ....  

. Câu chuyện của lão ăn mày dưới đây,  một là ăn mày, hai là…          . Và bạn hỡi, đừng bao giờ  để cuộc đời mình phải nói… “giá như”    

                                                      dân sales, không thể không đọc            .Vì sao người Do Thái luôn thành công? 

. Nhớ anh em Lưu –Quan –Trương, bàn về  5 bài học kinh doanh           .Vì sao người Do Thái không tin  "không ai giàu ba họ"?  

                                                   sâu sắc từ Tam Quốc Diễn Nghĩa            . Phong thủy - Đâu phải cần đến những ông thầy

 . Thời - Chữ quan trọng nhất trong Kinh Dịch.  Hiểu được sẽ .....              .Nếu bạn đang thất bại và, kể cả…chưa,  chiếc “túi khôn” dưới đây...

. Những lời chúc chấn động và dị thường  của Chánh án                  . Đừng tin họ                                                                             

                       Tòa án Tối cao Mỹ khiến cả thế giới sửng sốt               . Ông vua giải trí Walt Disney  và 7 bài học cuộc sống vô cùng quý giá

  . Bạn có muốn bán được nhiều hàng hóa hơn không?         . Vì sao chúng ta thất bại?

 . Nỗi sợ thất bại - Một sai  lầm của con người                       .Giai thoại về ngôi mộ nhà họ “Ngô Đình” tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình 

. Bị thầy đuổi học vì “thiểu năng trí tuệ”, người mẹ đã biến          . Một góc nhìn, những câu hỏi, bạn sẽ thấy mình… đổi khác     

                                          cậu thành thiên tài vĩ đại nhất thế kỷ            . Lời khuyên của một người giàu 

Làm gì & vốn đâu - Hai câu hỏi của mọi đời người?           . Biến tấu để.... khác và ... bạn có thị trường 

  . 6 bài học "đắt giá đến ngàn đời" từ Thành Cát Tư  Hãn  cho                . Sự khác biệt giữa kẻ bình thường và người xuất chúng,  

                                                        những ai muốn làm sếp                                                                & chuyện phú ông chọn người thừa kế