HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

Vua Khang Hy và Nguyễn Đăng Cảo
 
Thần đồng Nguyễn Đăng Cảo,
người dám ví vua nhà Thanh như “ếch ngồi đáy giếng”
 
 
          Trong lịch sử khoa bảng dân tộc, có một người dù đỗ đầu nhưng lại không được phong Trạng nguyên bởi tính tình của ông. Dù triều đình đã bãi chức ông nhưng nhiều lần khi bị nhà Thanh bắt bí thì triều đình lại phải nhờ cậy đến ông. Ông là Nguyễn Đăng Cảo.
 
Thần đồng từ nhỏ
Nguyễn Đăng Cảo sinh năm 1619 ở xã Hoài Bão, huyện Tiên Du (nay thuộc thôn Hoài Bão, xã Liên Bão, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh). Ông nổi tiếng thông minh từ tấm bé, được ví là thần đồng. Có một câu chuyện về tài năng của ông như thế này:
Năm 16 tuổi ông đi chơi và gặp một thuyền buôn, ông xem tấm vải gấm rồi hỏi người chủ giá bán. Ông chủ vốn biết chữ liền ra vế đố để thử tài:
“Hữu nhất thuần cẩm, thượng cầm hạ thú, sắc nhiều toàn thuyền, khang ninh phúc thọ”
Có nghĩa là: Có một tấm gấm quý, trên con cầm, dưới con thú, màu huyền sắc đẹp, mạnh khỏe, phúc thọ.
Lúc ấy Đăng Cảo có mang đồng tiền đúc bên người liền đối lại rằng:
“Hữu nhất văn tiền, nội phương ngoại viên, diện đế tứ tự, thông bảo khai nguyên”
Có nghĩa là: Có một đồng tiền, trong thì vuông, ngoài thì tròn, mặt đề bốn chữ, thông bảo khai nguyên.
Ông chủ thấy vế đồi thật chuẩn thì vui vẻ tặng luôn cho Đăng Cảo tấm vải quý đó.
 
Không được trọng dụng vì tính khí
Năm 1642 Nguyễn Đăng Cảo thi Hương, ở 3 kỳ ở huyện đều đứng đầu, được về tỉnh thi vấn đáp. Thế nhưng các quan ở trường thi thấy Đăng Cảo khi vào chỉ chào mà không cúi lạy thì rất khó chịu, bèn ra những câu hỏi thật hiểm để loại sĩ tử này, thế nhưng lạ thay ông đều trả lời rất trôi chảy.
Theo điều lệ của Triều đình thì chỉ được hỏi 6 câu, nhưng cả 6 câu Đăng Cảo đều trả lời trôi chảy. Các quan muốn đánh rớt nên bất chấp quy định tiếp tục hỏi thêm 6 câu nữa, thế nhưng Đăng Cảo lại cũng đều trả lời trôi chảy cả.
 
Quan Tả Tham chính còn chất vấn hỏi tiếp một câu cắc cớ, Đăng Cảo đáp rằng theo lệ chỉ được hỏi 6 câu, thế nhưng đã hỏi đến 12 câu rồi, câu hỏi này ông biết nhưng không trả lời nữa.
Kỳ thi Hương năm ấy Đăng Cảo đỗ đầu tức Hương Cống
Đến khoa thi năm 1646 dưới thời vua Lê Chân Tông, ông cùng em trai là Nguyễn Đăng Minh đi tham dự kỳ thi Hội và thi Đình. Kết quả thi Hội hai anh em đều đỗ, riêng Đăng Cảo đỗ đầu tức Hội Nguyên
.
Vào đến thi Đình thi tại Điện của nhà Vua, Đăng Cảo sức học uyên thâm, văn lý hùng hồn đáng bậc trạng nguyên. Nhưng vì triều thần thấy ông là người ương ngạnh, ngang tàng nên dù đỗ đầu nhưng chỉ chấm đỗ đến Thám hoa. Khoa thi năm này không có Trạng nguyên và Bảng nhãn. Còn Nguyễn Đăng Minh đỗ thứ 3 tức Đệ tam giáp Tiến sĩ.
Đến năm 1659, Nguyễn Đăng Cảo lại đỗ đầu khoa Đông các, được phong Đông các đại học sĩ.
 
                    
                                                                    Đền thờ Nguyễn Đăng Cảo. 
Tuy nhiên Nguyễn Đăng Cảo làm quan thanh liêm, lại thẳng thắn cương trực nên không được lòng Triều đình, sau 3 năm làm quan ông bị bãi chức.
 
Triều đình gặp khó khăn lại phải tìm Nguyễn Đăng Cảo
Trong quan hệ với nhà Thanh, nhiều lần Triều đình bất lực nên lại phải tìm đến quê của Đăng Cảo nhờ ông giúp đỡ.
Một lần Sứ nhà Thanh sang Đại Việt. Nhưng khi đến Xương Giang thì Sứ thần dừng lại, sai người đưa đến Triều đình một vuông gấm trên vẽ ba nét ngang rất lớn (三) và nói: Nếu Đại Việt không giải được, sứ đoàn sẽ không vào Thăng Long”.
 
Triều đình xem không hiểu ý Sứ thần nhà Thanh muốn nói gì, chịu không sao giải được. Không còn cách nào khác, Triều đình đành cho người về Tiên Du quê của Đăng Cảo mời ông lên Kinh thành. Đăng Cảo không muốn đi, khi biết chuyện thì nói: “Cái trò đánh đố chữ nhỏ nhặt ấy có gì ghê gớm đâu”, rồi lấy bút gạch một nét sổ xuống rồi bảo cứ đưa cho Sứ thần.
 
                    
                                                                                       (Tranh minh họa )
Sứ nhà Thanh khi nhận được quả nhiên chịu vào Kinh thành Thăng Long. Nhà Vua không sao hiểu nổi vì sao chỉ cần gạch một nét sổ xuống là Sứ thần nhà Thanh vào Kinh thành nên lại cho người đến hỏi.
Đăng Cảo liền đáp rằng: “Ở trong sách kinh dịch tượng có quẻ ‘Càn’ là ba nét ngang (), thêm một nét sổ thì thành chữ ‘Vương’ (). Họ muốn sang phong vương cho vua ta đó thôi”. Cả triều đình nghe ra, vô cùng nể phục Nguyễn Đăng Cảo.
 
Ví vua quan nhà Thanh như “ếch ngồi đáy giếng”
Khi Triều đình bị nhà Thanh làm khó, chẳng còn ai khác lại cử Nguyễn Đăng Cảo đi Sứ sang nhà Thanh một chuyến. Mới vào Kinh thành, vua Thanh thấy ông già cả thì nói: “Lão khuyển lạc mao, do hướng đình tiền phệ nguyệt”. Có nghĩa là: Chó già rụng lông thấy trăng còn đứng ra sân mà sủa.
Nguyễn Đăng Cảo liền đối rằng: “Tiểu oa đoản cảnh, mạn cư tỉnh để khuy thiên”. Nghĩa là: Ếch con ngắn cổ, cũng dám ngồi đáy giếng coi trời bằng vung.
Vế đối ngang tàng, ví Triều nhà Thanh không hiểu biết chỉ như ếch ngồi đáy giếng, nhưng lại đối rất chuẩn, thể hiện bản lĩnh và trí tuệ của Sứ thần Đại Việt. Từ đó vua Thanh không dám coi thường Sứ nước nam nữa mà đón tiếp rất trọng hậu.
 
Khẳng định nền độc lập cho dân tộc
Năm 1653 đời vua Lê Thần Tông, Sứ nhà Thanh lại mang chiếu chỉ sang cùng 10 vuông gấm, gói các loại mũ xiêm cùng quần áo. Triều đình không hiểu ý nhà Thanh muốn gì, không còn cách nào khác lại phải mời Đăng Cảo về Kinh thành.
Ông xem đồ vật xong liền tâu rằng: Ý của nhà Thanh muốn ta phải theo Thiên triều, phải ăn mặc theo phong tục nhà Thanh, tức phải cắt tóc để đuôi sam. Ông cũng hiến kế nên trả lại bộ quần áo này và đưa lại cho họ y phục dân tộc Việt để họ thấy ta không chịu chấp nhận. Vua liền cử ông đến biên giới đối phó Sứ thần nhà Thanh.
Ông chọn gói váy, áo, yếm… trang phục người Việt đưa đến Sứ nhà Thanh. Sứ nhà Thanh xem xong thì hiểu ý phía Đại Việt muốn giữ lại truyền thống ăn mặc của nước mình.
Ông còn làm bài “giải chư hầu” nhằm phản bác những lập luận của nhà Thanh gửi cho Sứ nhà Thanh mang về dâng Vua. Vua Thanh xem xong thì nói rằng: “Địa linh, nhân kiệt đời nào cũng có, nhưng vượt trội hơn cả từ nay về sau chỉ có một Đăng Hạo. (Đăng Hạo là tên gọi khác của Nguyễn Đăng Cảo).
                                                                                                                                                              Trần Hưng

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

.Mạnh mẽ hơn cả TT Trump, ông Pence  .Sau trí tuệ là phẩm chất kiên cường,   .Chuyện các startup: Chỉ có ý tưởng 

    quả quyết:  Không dừng đánh thuế         ý chí bất khuất:  Những điều làm      tiếp thị là chưa đủ. Bạn cần một ban 

      cho tới khi Trung Quốc cúi đầu              nên một…Do Thái như ta đã biết          điều hành hoạt động thật xuất sắc

        NO PHOTO                        NO PHOTO                      NO PHOTO

 

Hôm qua, tại hội nghị APEC ở Papua New Guinea, Phó Tổng   Là một dân tộc sinh tồn trong khó khăn, gian khổ, ngoài trí        Chính vì điều hành hoạt động là rất quan trọng nên có

thống Mỹ Mike Pence đã mạnh mẽ tuyên bố rằng nước Mỹ       tuệ cao siêu giúp người Do Thái giành được vị trí và điều          những sai lầm lớn mà bất cứ startup và doanh nghiệp nào

sẽ không lùi bước trong tranh chấp thương mại với Trung          kiệnsống nhất định, nguyên nhân để họ có thể tồn tại đến        cũng nên tránh mắc phải. Dưới đây là 4 sai lầm lớn trong

Quốc và có thể tăng hơn gấp đôi thuế quan, nếu Bắc ...            hôm nay là bởi phẩm chất kiên cường, ý chí bất khuất.              điều hành các startup cần biết để tránh

 

. Thành công đến từ triết lý kinh doanh    . Bạn cần biết để…né:  Những bước    . Doanh nghiệp Trung Quốc trong 

khác người:  Câu chuyện của người        đi sai lầm khiến họ đã phải nuối tiếc.        mắt người Nhật:  Thấy người 

       sáng lập hãng xe hơi Ford                                                                                                     để ngẫm đến ta

       NO PHOTO                      NO PHOTO                       NO PHOTO

 

 Henry Ford là người sáng lập hãng xe hơi Ford nổi tiếng toàn      Họ, những người đi trước, những người đã ít nhất một      Các doanh nghiệp sản xuất là niềm tự hào của người Trung

cầu. Từ một người được xem là có tính tình lập dị, gàn dở và        lầnngậm ngùi nuối tiếc khi phải trả giá cho những sai        Quốc, vậy người Nhật nghĩ gì về họ? Bài viết đăng trên “Cửa 

chẳng biết gì về ô tô, Henry Ford đã trở thành người đàn               lầm nông nổi của mình. May mắ thay, họ cảnh báo           sổ  Nhật Bản/Hiệp hội thương mại vi mô Nhật Bản” của tác

ông được người đời ngưỡng mộ và tôn kính.                                   người khác  nên tránh xa những "vết xe đổ" này.                giả Vương Vĩnh sẽ cho bạn biết suy nghĩ của ông.

 

* Có thể bạn đã bỏ lỡ 

 

. Thời cổ đại, các mỹ nhân làm đẹp thế nào  khiến vua chúa ngẩn ngơ?   . Đọc lại Binh pháp Tôn Tử  để hiểu thêm 2 chữ “đợi chờ” của bậc thánh nhân.

. Cổ nhân bảo: “Sinh tử hữu mệnh, phú quý tại thiên”  - Những               . "Tôi đã cố gắng hết sức rồi nhưng tại sao vẫn không có gì?

                                                      lời  này có thực sự đúng không?                                                                                                Tôi phải làm sao?"... 

. Nếu một mai sắp rời khỏi thế gian này,  bạn sẽ hối tiếc điều gì?        . “Tôi tử tế”: Lần đầu tiên  bạn làm một việc tử tế là khi nào? 

. Nhà kinh tế học người Rumani và câu chuyện  về một con                    . Khi bạn nghèo, hãy tiêu tiền cho người khác,  đừng tính toán nhiều, nhé ..

                                                   người thích trúng số là…trúng                   .Có lẽ bạn nên biết:  8 kiểu phúc tướng của người phụ nữ 

. Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi:  Vì sao hắn             . Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi: Vì sao hắn muốn

                                                  muốn xóa sổ “chủng tộc Do Thái”?                                                                                      xóa sổ “chủng tộc Do Thái”? (P2)

 .Câu chuyện truyền kỳ về cuộc đời cụ Tả Ao, nhà phong thủy          . Cuộc đời Vua Mèo và câu chuyện truyền kỳ về khu dinh thự trên 

                                                                      lừng danh đất Việt                                                                                            mảnh đất mu rùa ở Đồng Văn

. Không phải ở sắc đẹp mà là khí chất, hương vị.  Vậy, “hương vị”            .Không thua kém loài người, chim ưng có thể thọ đến 70 tuổi.  

                                                 gì làm nên một “người đẹp”?                                                          Nếu biết thêm vì sao, có lẽ bạn phải lặng im…xấu hổ

.Cho những ai đang chênh vênh trước cuộc đời:  Chúng ta tạo                .“Cuộc đời của cây tre” và câu chuyện của Jobs:  Những bài học đáng

                                nên số mệnh hay là nạn nhân của số mệnh?                                                                                                  suy ngẫm về thành công

.“Ám ảnh sai lầm” –  Một sai lầm của mọi đời người                              . Muốn làm giàu cần biết thêm:  5 điều không phải trường kinh tế nào...

 . NGƯỜI GIÀU - HỌ ĐÃ LÀM GÌ?                                                               .Giải oan cho Mạc Đăng Dung:  Một góc nhìn khác về triều đại nhà Mạc.

.Nếu một ngày bỗng khó khăn chồng chất,  mong bạn hãy đọc            Nếu là 1 trong số 8 kiểu người dưới đây,  có lẽ bạn nên làm mới

                                                                       2 mẫu chuyện này rồi…tùy bạn.                                                                                         bản thân càng sớm càng tốt!

. Mong muốn cuối đời của Thành Cát Tư Hãn  và cuộc gặp đáng          .Bốn câu chuyện, những góc nhìn.  Để có thể vững vàng bước tiếp,

                               giá ngàn vàng với Trường Xuân Chân Nhân                                                                                            bạn không nên bỏ qua

.Người Mỹ giàu lên nhờ Giấc mơ Mỹ. Còn VN có thể giàu không....   .Bốn câu chuyện dạy con  dành cho những bậc làm cha, làm mẹ     

. Câu chuyện của lão ăn mày dưới đây,  một là ăn mày, hai là…          . Và bạn hỡi, đừng bao giờ  để cuộc đời mình phải nói… “giá như”    

                                                      dân sales, không thể không đọc            .Vì sao người Do Thái luôn thành công? 

. Nhớ anh em Lưu –Quan –Trương, bàn về  5 bài học kinh doanh           .Vì sao người Do Thái không tin  "không ai giàu ba họ"?  

                                                   sâu sắc từ Tam Quốc Diễn Nghĩa            . Phong thủy - Đâu phải cần đến những ông thầy

 . Thời - Chữ quan trọng nhất trong Kinh Dịch.  Hiểu được sẽ .....             . Quý nhân, bạn là ai?  Và trong cuộc đời này, ai là   quý nhân của bạn?   

. Những lời chúc chấn động và dị thường  của Chánh án                  . Đừng tin họ                                                                             

                       Tòa án Tối cao Mỹ khiến cả thế giới sửng sốt               . Ông vua giải trí Walt Disney  và 7 bài học cuộc sống vô cùng quý giá

  . Bạn có muốn bán được nhiều hàng hóa hơn không?         . Vì sao chúng ta thất bại?

 . Nỗi sợ thất bại - Một sai  lầm của con người                       .Giai thoại về ngôi mộ nhà họ “Ngô Đình” tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình 

. Bị thầy đuổi học vì “thiểu năng trí tuệ”, người mẹ đã biến          . Một góc nhìn, những câu hỏi, bạn sẽ thấy mình… đổi khác     

                                          cậu thành thiên tài vĩ đại nhất thế kỷ            . Lời khuyên của một người giàu 

Làm gì & vốn đâu - Hai câu hỏi của mọi đời người?           . Biến tấu để.... khác và ... bạn có thị trường 

  . 6 bài học "đắt giá đến ngàn đời" từ Thành Cát Tư  Hãn  cho                . Sự khác biệt giữa kẻ bình thường và người xuất chúng,  

                                                        những ai muốn làm sếp                                                                & chuyện phú ông chọn người thừa kế