HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

 
“Quan phụ mẫu” hay “cha mẹ dân”
có đúng là xấu như lâu nay chúng ta vẫn nghĩ?
 
         Ngày nay, chúng ta vẫn còn được nghe đến cụm từ “Quan phụ mẫu”. Vậy nguồn gốc ra đời và hàm nghĩa, ý nghĩa của Quan phụ mẫu là gì, có hẳn là xấu như lâu nay chúng ta vẫn nghĩ? 
 
          Theo sách sử ghi lại, Cao Khải triều nhà Minh trong “Thư bác kê giả sự” đã viết: “Vu khứ hiền sứ quân, viên nhân thất phụ mẫu” (vu cáo hãm hại sứ quân tài đức khiến cho dân chúng mất đi cha mẹ), trong “Thủy Hử truyện. Hồi 24” cũng viết: “Khủng nhật hậu phụ mẫu quan vấn thì…” (e rằng sau này khi quan phụ mẫu hỏi…. Trong “Trì bắc ngẫu đàm. Đàm dị thất. Tằng tổ phụ mẫu”, Vương Sĩ Trinh triều nhà Thanh cũng viết: “Kim hương quan, xưng châu huyền quan viết phụ mẫu” (Quan châu huyện ngày nay được xưng là cha mẹ). Những lời này đều là nói quan lại địa phương được xưng là quan phụ mẫu.
 
                    
                                                                                   (Hình minh họa)
 
Điển cố về nguồn gốc của từ “Quan phụ mẫu”
 
         Trong “Hán Thư” ghi rằng: Triệu Tín Thần là người Thọ Xuân, Cửu Giang, thời Tây Hán. Thời Tây Hán Nguyên Đế, khi đang đảm nhận chức vụ quan Thái thú ở Nam Dương, ông đã cho khởi công xây dựng nhiều công trình thủy lợi, giáo dục cảm hóa dân chúng, khuyến khích canh tác nông nghiệp, đề xướng tiết kiệm khiến Nam Dương bấy giờ trở thành quận lớn giàu có và đông đúc. Ông coi dân như con. Người dân Nam Dương vô cùng cảm kích trước đức hạnh và tấm lòng của ông nên gọi ông là cha “Triệu phụ”.
        Đến thời Đông Hán Quang Võ Đế, người dân Nam Dương lại nghênh đón một vị Thái thú ân cần chính trực tên là Đỗ Thi. Theo “Hậu Hán thư. Đỗ Thi truyện” ghi lại: Đỗ Thi là người sống giản dị, thi hành các biện pháp chính trị một cách công bằng và thanh liêm. Ông cho giảm bớt lao dịch và thuế má, còn khuyến khích người dân khai hoang canh tác, xây dựng hệ thống thủy lợi, đúc nông cụ… giúp cho năng suất lao động của người dân được nâng cao và hiệu quả hơn. Nhờ vậy, nhà nhà có cơm ăn áo mặc đầy đủ.        Thời ấy, dân chúng đều xem ông như “Triệu phụ” thứ hai.
         Bởi vì người dân Nam Dương ghi nhớ sâu sắc công lao của Triệu Tín Thần và Đỗ Thi nên đã xây dựng nhà thờ để làm nơi tưởng niệm hai ông. Đồng thời dân chúng đều ca ngợi hai ông là “Trước có Triệu phụ, sau có Đỗ mẫu”. Lúc này, từ “phụ mẫu” (cha mẹ) đã mang hàm ý chỉ quan lại địa phương và cũng là hình thức ban đầu nhất của từ “Quan phụ mẫu”.
         Tới thời Tống, quan lại của các châu, huyện bắt đầu được xưng là “Quan phụ mẫu”. Loại xưng hô này được ghi lại trong văn hiến, trong thơ ca và được sử dụng thịnh hành vào thời nhà Minh và Thanh.
 
                     
                                                                                     (Hình minh họa)
 
         “Quan phụ mẫu” là cha mẹ là chỉ người thân cận với dân nhất, làm việc công chính liêm minh, vì dân, che chở và lo cho dân nhất. Nếu không làm được như vậy là đã trái với Thiên ý, khiến lòng dân căm hờn và ắt sẽ bị Trời trừng phạt. Cổ nhân nói: “Mất thiên hạ là bởi vì mất dân. Mất dân là bởi vì mất lòng dân. Được lòng dân thì được thiên hạ. Điều dân muốn thì hãy làm cho đầy đủ, điều dân ghét thì đừng đem đến cho dân”. Đây là bài học được lưu truyền nhiều đời và vẫn còn tác dụng to lớn cho đến ngày nay.
 
Vậy vì sao thời xưa, quan lại được xưng là “Quan phụ mẫu”?
 
          Văn hóa truyền thống Trung Hoa được xưng là văn hóa Thần truyền (văn hóa do Thần truyền cấp cho nhân loại), hay còn được gọi là nền văn hóa bán Thần (nửa Thần). Cổ nhân cho rằng quyền hành của Vua là thiên bẩm (trời cho). Bậc Đế Vương nhờ Thiên mệnh mà có được thiên hạ, cho nên Đế Vương là con của Thượng Thiên và được xưng là “Thiên tử”. Trong “Bạch hổ thông. Quyển nhất” có viết: “Vương giả phụ thiên mẫu địa, vi thiên chi tử dã”, ý nói Vua có cha mẹ là Trời và Đất, hay cũng được gọi là con của Trời.
          Bởi vậy, Thiên tử phải chiểu theo Thiên ý (ý trời) mà làm việc, lấy Đức để cai trị thiên hạ, phải đối xử tốt với dân chúng, yêu dân như con, vui với niềm vui của dân, buồn với nỗi buồn của dân. Ngược lại, người dân phải tôn kính bậc Quân Vương giống như tôn kính cha mẹ mình. Giống như trong “Tả truyện. Tương Công thập tứ niên” viết: “Dưỡng dân như tử, cái chi như thiên, dung chi như địa, dân phụng kì quân, ái chi như phụ mẫu” (nuôi dân như con, che chở dân như trời, dung nạp dân như đất, dân kính trọng Quân Vương, yêu thương như cha mẹ).
 
                    
                                                                                       (Hình minh họa)
 
         Bởi vì Thiên tử giống như cha mẹ của vạn dân nên thiên hạ tự nhiên cũng trở thành một gia đình. Mà lệnh của Thiên tử đến quan lại địa phương là thể hiện ý chỉ của Thiên tử. Cho nên, quan lại địa phương và dân chúng trong địa phương cũng hình thành nên một mối quan hệ cha mẹ, con cái. Loại văn hóa truyền thống này thời xưa là xuyên suốt và dân chúng, quan lại đều tự nhiên hình thành sự ràng buộc như vậy.
       Cụm từ “Quan phụ mẫu” bắt đầu từ dân nên ý nghĩa nguyên thủy của nó là vô cùng tốt đẹp. Nếu điều này vẫn được giữ nguyên thì có lẽ nó còn tốt đẹp hơn tất cả những danh xưng khác mà chúng ta thưởng nghe thấy.
 
                                                                                                                                                      An Hòa (t/h)

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

   . Đọc lại Binh pháp Tôn Tử:  Đâu là         . Chuyện cậu chàng ghét học, chán       . “Thương trường là chiến trường”

        cảnh giới cao nhất để giành                   thầy  và vụ cá cược học trò Việt                  có đúng không với chiến 

                    chiến thắng?                                             ít ai dám… nghĩ                                            lược win – win?

            NO PHOTO                      NO PHOTO                       

Thời kỳ Chiến Quốc cách đây khoảng 2500 năm trước, danh       Cá cược với bố mẹ trở thành triệu phú trước năm 18 tuổi để       Chúng ta vẫn thường nghe “thương trường là chiến trường”

tướng Tôn Tử (545 TCN – 470 TCN) đã để lại một bộ binh           khỏi học đại học, cậu bé khởi nghiệp từ năm 12 tuổi và             - câu nói này không rõ có từ bao giờ và ai nói ra đầu tiên.

thư “Binh pháp Tôn Tử” có ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều         thành công rực rỡ. Người đang được nói đến ở đây là Erik           Tuy nhiên, lối tỷ dụ ấy không chỉ phổ biến ở Việt Nam mà

đời sau, không chỉ về quân sự mà cả trong mọi mặt của ...         Finman, một cậu bé thường xuyên khó chịu với các giáo ...            là trên thế giới, trong các sách báo tiếng Anh...

 

          . Bùi Hải An: Chàng trai 32 tuổi,           . Kiếp nhân sinh những điều mong      . “Nhân sinh có mệnh, phú quý do 

          3 lần khởi nghiệp  và từng gây                       bạn hiểu, để khỏi  hối                    Trời”.  Vậy ai cai quản phúc phận,

                 ấn tượng trước TT Mỹ                                        hận về sau.                                             may mắn của bạn?

            NO PHOTO                                              NO PHOTO

32 tuổi, ghi dấu ấn đậm nét với hai công ty khởi nghiệp thành        Với mỗi chúng ta, cho đến cuối cùng, dù muốn hay không        Vận mệnh của một người bình thường là không thể cải

công là TGM Corrporation, chuyên về đào tạo và phát triển           cũng vẫn phải rời xa thế giới này. Cuộc sống cứ vậy không        biến được. Có một số người cũng lờ mờ cảm nhận thấy

bản thân và Silicon Strais Saigon (SSS), chuyên hợp tác              ngừng tiếp diễn. Điều còn lại là chúng ta thanh thản ra đi            rằng cả đời của một người là đã được Thần an bài, vì

với các đối tác lớn và doanh nghiệp startup trong khu vực            hay ngậm ngùi tiếc nuối.                                                                  vậy họ liền cầu phúc phát tài, bái Quan Công. 

 

 Có thể bạn đã bỏ lỡ

 

.“Mối quan hệ gia đình độc hại” –  Một lý giải vì sao chúng ta mãi      . Ông chủ Nhật và người ăn mày  và câu trả lời vì sao hàng Nhật 

                                                                       không trưởng thành                                                                                      chinh phục cả thế giới

. Ai cũng có một khát khao, sao không nuôi lớn cái khát khao ấy,            . “Khi tin là có thể, thì bạn đã đạt được một nửa thành công”. Nếu 

                                       lại đi bán tuổi thanh xuân với giá rẻ rề?                                                                              chưa tin, xin hãy đọc tiếp…

.Tâm lý bầy đàn, chạy theo đám đông  – Một lựa chọn để                  . Sống thuận theo mệnh số:  Lời khuyên của 1 người từng xin

                                                                      cuộc đời…chìm nghỉm                                                                                 ăn sau thành tể tướng

. “Điều độ chỉ dành cho những ai hèn nhát”  – Lời nhắn nhủ                     .Chuyện vị tiến sĩ cao ngạo và chú gấu chó: Ai cũng nên đọc

                                      của một triệu phú ở thung lũng Silicon                                                                                                   một lần ... hối tiếc.

.Lời khuyên của một triệu phú  về cái giá của… sự giàu có                     . Tôi nằm mơ  thấy mình phỏng vấn Thượng Đế…” 

. Vì sao không ai dám động đến mộ của thầy phong thuỷ từng              . “Thà rằng…” để cuộc đời không phải hối tiếc vì ... sai lầm trong đời  

                                                      xem tướng cho Võ Tắc Thiên?          . Hai vùng đất phát đế vương  nổi tiếng nước Nam

. Giới thiệu cô vợ trẻ đẹp của mình là mẹ,  chàng trai bán mỹ            . Khi tâm bấn loạn,  xin hãy mở chiếc túi này                   

                                                    phẩm đã ung dung thu lợi                 . “Tiền vốn dĩ nằm trong tay những người có tiền”.  Sao không lấy tiền từ túi họ?

. Tại sao nhiều người phải vất vả làm việc kiếm tiền, trong                . Sơ hãi - Bạn đồng hành của thất bại

                 khi với một số khác thì việc làm giàu hết sức dễ dàng?      . Làm thế nào để trở thành người thông minh  và thật sự thành công?

. 5 bài học kinh doanh sâu sắc  từ…Tam Quốc Diễn Nghĩa           . Nếu đã không thể cải biến thế giới,  chi bằng học cách thay đổi chính mình

.Cá chép vì sao ngàn năm  vẫn không thể ‘hoá Rồng’?                             .Ngôi mộ hàng xóm của Tổng thống Mỹ  và câu chuyện thức tỉnh thế giới

. Bài học quản trị từ thành công  của HLV Park Hang Seo             . 5 chiến thuật kinh điển trong binh pháp  giúp cuộc đời bạn 

                                                                                          với U23 Việt Nam                                                                                                         thay đổi chỉ sau 1 đêm

.Ông Park đã vận dụng binh pháp Tôn Tử và  Quỷ Cốc Tử                    .“Giá trị đích thực của U23VN là xóa nhòa sự tự ti của cả ĐNÁ".  

                           như thế nào để dẫn U23 Việt Nam tới kỳ tích?                                                                                    Phải rồi, và không chỉ là bóng đá

 .7 bài học đáng tiền từ người đàn ông giàu nhất trong lịch sử                  . Một câu nói của người Hàn Quốc và cái thiếu của tất cả chúng ta

. Gửi các bạn muốn làm GĐ tuổi 22:  Để trở thành doanh                      . Nơi an táng Đại tướng Võ Nguyên Giáp  là huyệt Đại Cát,   

                                                              nhân, cần làm việc 14h/ngày…                                                                                      “tụ khí tàng phong”            

.Trên đời này, vì sao có những người thường                                         . Hãy một lần nghe chuồn chuồn nói:  “Thế giới của anh

                                                                                                   xuyên gặp vận rủi?                                                                                        thực ra chỉ là một nhà tù

 . Ngôi mộ trời cho kết phát  cho họ Trịnh 8 đời làm chúa                              . Chuyện Nhà sư và Chúa trời: Ai cũng cần đọc để biết  nắm bắt cơ hội 

  . 10 quy tắc của Trời không thể phá vỡ,  nhiều người sau                    . Trước những lựa chọn của đời người: Đây là 5 suy nghĩ   

                                                           khi biết thì hối hận đã muộn                                                          chẳng thể nào đưa bạn đến thành công được!    

. Có bao giờ bạn tự hỏi  mình sẽ là ai sau 10 năm, 20 năm tới?                 .Có thể bạn chưa biết: 9 định luật lớn chi phối vận mệnh con người (P.1)

. Con tuấn mã, chú ếch lười  và bài học về cơ hội                                 . Chuyện cô gái trẻ trượt vòng phỏng vấn,  & 5 usd mở cánh cửa vào đời 

.8 mẩu chuyện nhỏ ... những bài học lớn đáng suy ngẫm                            . Giai thoại về ngôi huyệt mộ  phát tích nhà Trần    

 . Chuyện viên kim cương khổng lồ có vết nứt                                          . Tài năng số mệnh may rủi.... Điều gì giúp bạn thành công?

                                           và cậu bé học việc 3 ngày                        . Chuyện ba chàng trai và vườn táo lạ:   Giàu nghèo nằm ở tầm nhìn

. Thiên hạ, còn chỗ nào cho bạn                                                      . Chuyện nhện, muỗi & sư tử: Cái giá phải trả của những "ông vua

  . Giải mã về sự thông minh & tài kinh doanh của người Do Thái         . Chuyện kể rằng, có một người đàn ông, một con chó ngao Tây Tạng và ...

  . Nghĩ lớn để thành công lớn - Được không?                               . Người giàu & người nghèo - Họ khác gì nhau?