HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

Phép thử “Ba lớp lọc” của Socrates
và 6 câu triết lý ẩn chứa trí tuệ của Lão Tử
 
           (26.12.2018) Thời Hy Lạp cổ đại có ông Socrates nổi tiếng là một nhà hiền triết uyên thâm lỗi lạc. Ngày nọ, một người quen đến tìm gặp nhà hiền triết vĩ đại nói rằng: “Này, ngài có biết người ta đồn đại gì về bạn ngài không?”
 
                          
                                                                                         (Ảnh minh họa/Wikimedia)
“Gượm đã”, Socrates đáp, “Trước khi ngài kể chuyện về bạn tôi, hãy dành chút thời gian và lọc những gì ngài định kể. Tôi gọi đây là phép thử Ba lớp lọc. Lớp lọc đầu tiên là Sự thật. Ngài có tin chắc rằng những điều ngài sắp kể cho tôi nghe đây hoàn toàn là sự thật hay không?”
“Uhm… không hẳn…”, vị khách đáp, “Thật ra tôi chỉ nghe người ta kể lại mà thôi, vả lại…”
“Được rồi”, Socrates nói tiếp. “Vậy là ngài không biết chuyện đó thật hay không. Bây giờ, hãy thử lọc lần hai, lớp lọc Thiện ý. Chuyện ngài định kể cho tôi nghe về bạn tôi có phải là chuyện tốt đẹp hay không?”
“Umn… không hẳn, mà là ngược lại kìa…”
“Vậy là…”, Socrates nói tiếp, “Ngài muốn kể cho tôi nghe chuyện xấu về bạn tôi, mà ngài lại không chắc chuyện đó có thật hay không. Thế nhưng biết đâu ngài vẫn qua được bài thử đấy, vì còn một lớp lọc nữa – lớp lọc Hữu ích. Chuyện ngài sắp kể về bạn tôi có ích đối với tôi không?”
“Không, không hề.”
Socrates kết luận: “Nếu ngài muốn kể cho tôi nghe một chuyện không có thật, cũng chẳng tốt đẹp mà thậm chí còn chẳng ích lợi, thì kể mà làm gì?”
 
6 câu triết lý ẩn chứa trí tuệ của Lão Tử
Tương truyền rằng khi Lão Tử cưỡi trâu xanh ra Hàm Cốc quan thì bị quan lệnh Doãn Hỷ ngăn lại, cầu ông truyền thụ Đạo. Vì thế, Lão Tử đã sáng tác “Đạo Đức Kinh” gồm 5000 chữ truyền lại cho hậu nhân. “Đạo Đức Kinh” được đánh giá là chứa đựng trí tuệ thâm sâu của Lão Tử. Thông qua “Đạo Đức Kinh” người đời sau có thể lĩnh ngộ được rất nhiều trí tuệ thâm sâu mà Lão Tử để lại.
 
                        
                                                                        (Hình minh họa: Qua secretchina)
 
              Dưới đây là 6 câu thành ngữ trong “Đạo Đức Kinh” của Lão Tử vô cùng hữu ích cho hậu nhân:
 
1. Phú tại tri túc: Giàu ở biết đủ
Ăn bất quá chỉ cầu ăn no, ở bất quá chỉ cầu được an. Vinh nhục ở cõi hồng trần này đều bất quá chỉ là tham dục của tâm con người. Người có tâm biết đủ thì sẽ không truy cầu những gì quá phận, cầu những thứ không thuộc về mình, vì vậy họ không tự tìm đến phiền não. Một vị triết nhân từng nói: “Con người sở dĩ thống khổ không phải bởi vì mình có được quá ít mà là muốn có được quá nhiều.”
Chính bởi vì dục vọng quá nhiều, kết quả tạo thành trong tâm luôn thấy bần cùng. Người tham lam dù giàu cũng nghèo, người biết đủ mặc dù nghèo cũng giàu có sung túc.
 
2. Vật cực tất phản
Triết học của Lão Tử chú trọng tính biện chứng để đối đãi sự vật. Ông cho rằng phúc có thể là họa, họa cũng có thể là phúc. “Vật cực tất phản”, ý nói một vật hoặc một sự việc khi đi đến điểm cực độ trong giới hạn thì sẽ phản đảo lại.
Đạo lý của “vật cực tất phản” chính là điều gì cũng nên có chừng mực, đừng quá cưỡng cầu. Nếu không làm được như vậy sẽ khiến sự tình phát triển theo chiều ngược lại. Phàm là việc gì cũng phải lưu lại một phần, nói không thể nói tận, sự tình không thể làm đến đoạn tuyệt. Cũng chính là điều cổ nhân nói: “Lùi một bước suy nghĩ, tất có dư niềm vui”. 
“Vật cực tất phản” cũng có ý khuyên bảo con người ở vào lúc vô vọng, thì càng là có thể hy vọng đang ở ngay trước mắt. Thân ở vào nghịch cảnh, chính là cơ hội tốt để tôi luyện bản thân mình.
 
3. Thận chung như thủy: Cẩn thận lúc cuối như lúc đầu
Lão Tử nói: “Thận chung như thủy, tắc vô bại sự” tức là thận trọng lúc đầu như lúc cuối thì việc sẽ không bị hư. Ông cho rằng đối với bất kể sự tình gì, trước sau đều phải thận trọng, phải thủy chung bảo trì sự nhiệt tâm đối với làm việc, làm được đến nơi đến chốn.
Trong xã hội náo nhiệt ngày nay, vô luận là nảy sinh sự tình gì, chúng ta trước sau đều phải khiêm tốn như cây đào cây mận: “Đào lí bất ngôn, hạ tự thành hề” (Đào mận không tự khoe mình nhưng nhiều người đến hái mà thành đường nhỏ dưới gốc cây) và thận trọng như giẫm trên lớp băng mỏng, như đi bên mép vực sâu (“Như lí bạc băng, như lâm thâm uyên”), kiên trì trước sau như một, không quên cái tâm thuở ban đầu.
 
                        
                                                                                 Lão Tử (hình minh họa)
 
4. Phúc họa tương y: Phúc họa nương tựa vào nhau
“Phúc họa tương y” là câu nói nổi danh nhất của Lão Tử, vừa súc tích ngắn gọn lại lột tả hết bản chất mối quan hệ của phúc và họa.
Ẩn chứa sau lưng bất kể sự phồn thịnh nào cũng đều là nguy cơ, mà bản thân nguy cơ cũng lại chứa đựng hy vọng giải thoát khỏi khốn cảnh. Khi gặp họa, cần phải bình tĩnh đối đãi, thuận theo tự nhiên, khi hạnh phúc tới phải thản nhiên không hoan hỷ quá.
Trong cuộc sống hàng ngày, khi chúng ta lâm vào hoàn cảnh không được như ý, gặp phải thất bại và bất lợi cần phải từ trong mối nguy ấy mà tìm được biện pháp giải quyết, không nên ở trong khó khăn mà đánh mất động lực.
 
5. Tự tri chi minh: Tự mình biết mình
Lão Tử cho rằng một người nghiêm khắc phân tích mình thường thường là người tự hiểu mình. Thế nhưng, phân tích người thì dễ nhưng phân tích bản thân mình lại là việc rất khó, cho nên mới có câu: “Con người quý ở tự biết mình”.
Ở Hy Lạp cổ, trên cửa chính của một ngôi đền có khắc một câu châm ngôn: “Nhận thức chính mình” (tạm dịch). Người Hy Lạp cổ tôn sùng đó là câu nói mà Thần căn dặn con người, là biểu tượng cao nhất của trí tuệ. Có thể nói, tự biết mình là một việc vô cùng quan trọng. Chỉ có chân chính hiểu biết ưu điểm và khuyết điểm của mình mới có thể phát huy được sở trường và tránh được sở đoản của mình.
 
6. Thiên lý chi hành thủy vu túc hạ: Hành trình vạn dặm bắt đầu từ một bước chân
Lão Tử đã dùng rất nhiều ví dụ để nói lên rằng sự vật luôn phát triển từ nhỏ đến lớn. Ông nói: “Hợp bão chi mộc, sinh vu hào mạt; cửu tằng chi đài, khởi vu lũy thổ; thiên lý chi hành, thủy vu túc hạ”. Nghĩa là, cây to dùng hai tay mới ôm hết là từ cây non nhỏ bé sinh trưởng thành, đình cao chín tầng là được xây từ một mô đất mà thành, hành trình hàng ngàn dặm xa như vậy cũng là được bắt đầu từ bước thứ nhất.
 
Thời cổ đại có rất nhiều bậc học giả có học vấn uyên bác và tài hoa xuất chúng. Đây không phải là thành quả của một sớm một chiều, cũng không phải tài năng thiên phú mà thực tế, họ đã phải ngồi rách đệm cói hay mài mực thủng nghiên sắt, thì mới có thể học thành tài. Bởi vậy, “Thiên lý chi hành, thủy vu túc hạ” thể hiện ý chí của một người lập chí lập nghiệp, cần phải nhìn xa trông rộng, bắt đầu từ làm việc nhỏ, vừa không thể suy nghĩ viển vông, lại càng không thể chỉ nói lời khoác lác mà chỉ có không ngại gian khó, từng bước từng bước một thực hiện thì mới có thể hoàn thành được mơ ước của mình.
                                                                                                                                                                            An Hòa

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

. New York Times: Bất kỳ lời hứa nào         . “Hiến tặng mọi người” 6 đạo lý      . Vượt qua nỗi sợ hãi, tin tưởng vào 

  từ Trung Quốc  đều cần một cơ chế             dùng người  sau nhiều năm           thành công. Và bởi vậy, người giàu 

           giám sát thực thi hiệu quả.                           tôi đã tốn tiền vì nó.                 được tôn vinh không chỉ bởi họ giàu?

          NO PHOTO                                                   NO PHOTO

Tờ báo hàng đầu nước Mỹ New York Times đang lo ngại tổng        Chiêu mộ được nhân tài đã khó nhưng làm sao để dùng         Có nhiều yếu tố giúp một người tạo nên sự khác biệt …

thống có thể đánh đổi tương lai nước Mỹ chỉ vì “một núi đậu            họ lại càng khó gấp bội. Trong một một xã hội "luận tình         Tuy  nhiên, sự khác biệt quan trọng nhất giữa những 

nành”. Bản phác thảo thỏa thuận thương mại với Trung Quốc          nghĩa"  như xã hội chúng ta, công việc khó nhất của               người giàu  vượt trội so với đa số người khác lại được 

 có vẻ như Trump đang chấp nhận những lợi ích ngắn hạn..            người  làm sếp không gì khá hơn là…con người.                      tìm thấy trong suy nghĩ của họ, về cách thức họ hành ....

 

    . Voi ma mút thời tiền sử sắp                  . Biết để học hỏi: Điều gì biến một       . Nhân sâm Hàn Quốc cho “ai cũng

    được hồi sinh trên Trái đất                        kẻ chán sống  trở thành hotgirl              có thể dùng”:  Một câu chuyện

                                                                                        triệu phú ở tuổi 31?                               nhân văn của thế kỷ 21

         NO PHOTO                       NO PHOTO                         NO PHOTO

 Các nhà khoa học được cho là đã có bước đột                   "Hãy tin tưởng vào bản thân. Bạn không cần phải đẩy và         Sâm Cao Ly – Nhân sâm Hàn Quốc, đó là sản vật ước ao 

phá để “hồi sinh voi ma mút”, dù loài sinh vật đồ                   gây áp lực cho chính mình. Bất cứ khi nào bạn có một              của rất nhiều người. Trước khi người Việt tìm ra sâm Ngọc Linh,

sộ này đã biến mất từ cách đây 3.600 năm.                           khoảnh khắc trực quan của sự hiểu biết sâu sắc, hãy                 sâm Hàn Quốc gần như độc tôn và đắt  hơn vàng. Và bởi đắt 

                                                                                                     làm theo điều đó", cô nói.                                                              nên chỉ những ai nhiều tiền mới có thể dùng. Nhưng hôm nay, ....

 

* Có thể bạn đã bỏ lỡ 

 

. Mua một được 4, bán một được ….độc quyền:  Tất cả chỉ có thể là E – PAY

. Alexander Đại đế và 3 di nguyện cuối đời:  Hơn 2300 năm                        .Ba thập kỷ bực bội và “chịu đựng đủ rồi”: Con đường  từ Donald 

                                                                              rồi vẫn còn nguyên giá trị.                                         Trump doanh nhân trở thành Trump tổng thống

 .Vì sao người Do Thái không tin  "không ai giàu ba họ"?       .Có một người đàn ông thuộc về một..thế giới khác ở Quảng Nam như thế(P7)  

. Giáng sinh, bàn chuyện niềm tin: Chúng ta được và mất gì  nếu tin          . Trong cõi u minh, có một đôi mắt  đang dõi theo từng ý từng 

                                                               hoặc không tin vào thần thánh?                                                                                              niệm của chúng ta

. Chúng ta đã sai rồi, hỡi người Việt mến yêu. Vẻ đẹp của người Việt         . Về cuộc "trốn chạy" của 152 đồng bào đến Đài Loan : Trăm đường 

                                                                  chúng ta đâu phải là như thế                                                                                    trốn chạy, chung một tủi hờn

. Sự tử tế đang ở đâu giữa nước Việt chúng ta,  qua lời kể của             . Vì sao tháp chuông nhà thờ trong  trường Đại học Luật 

                                                                   một người “ở bển” mới về?                                                                         TP. HCM không bị phá hủy ?

. Câu chuyện về một sĩ tử ăn may nhất lịch sử khoa                                        .Một trưa hè trong showroom xe hơi và bà mẹ xin nước: 

                                                   cử Việt:   Bỏ bài thi trắng vẫn đỗ tiến sĩ                                                                Hai câu chuyện dân sales “phải” đọc

 . Nếu một mai sắp rời khỏi thế gian này,  bạn sẽ hối tiếc điều gì?        .Hãy tìm cách chạm vào…tiền kiếp,  để con sư tử hùng mạnh trong bạn ....

. Thời cổ đại, các mỹ nhân làm đẹp thế nào  khiến vua chúa ngẩn ngơ?   . Đọc lại Binh pháp Tôn Tử  để hiểu thêm 2 chữ “đợi chờ” của bậc thánh nhân.

. Cổ nhân bảo: “Sinh tử hữu mệnh, phú quý tại thiên”  - Những               . "Tôi đã cố gắng hết sức rồi nhưng tại sao vẫn không có gì?

                                                      lời  này có thực sự đúng không?                                                                                                Tôi phải làm sao?"... 

. Nhà kinh tế học người Rumani và câu chuyện  về một con                    . Khi bạn nghèo, hãy tiêu tiền cho người khác,  đừng tính toán nhiều, nhé ..

                                                   người thích trúng số là…trúng                   .Có lẽ bạn nên biết:  8 kiểu phúc tướng của người phụ nữ 

. Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi:  Vì sao hắn             . Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi: Vì sao hắn muốn

                                                  muốn xóa sổ “chủng tộc Do Thái”?                                                                                      xóa sổ “chủng tộc Do Thái”? (P2)

 .Câu chuyện truyền kỳ về cuộc đời cụ Tả Ao, nhà phong thủy          . Cuộc đời Vua Mèo và câu chuyện truyền kỳ về khu dinh thự trên 

                                                                      lừng danh đất Việt                                                                                            mảnh đất mu rùa ở Đồng Văn

. Không phải ở sắc đẹp mà là khí chất, hương vị.  Vậy, “hương vị”            .Không thua kém loài người, chim ưng có thể thọ đến 70 tuổi.  

                                                 gì làm nên một “người đẹp”?                                                          Nếu biết thêm vì sao, có lẽ bạn phải lặng im…xấu hổ

 . NGƯỜI GIÀU - HỌ ĐÃ LÀM GÌ?                                                               .Giải oan cho Mạc Đăng Dung:  Một góc nhìn khác về triều đại nhà Mạc.

.Nếu một ngày bỗng khó khăn chồng chất,  mong bạn hãy đọc              . Đừng tin họ         

                                                                       2 mẫu chuyện này rồi…tùy bạn.             .Người Mỹ giàu lên nhờ Giấc mơ Mỹ. Còn VN có thể giàu không....

. Mong muốn cuối đời của Thành Cát Tư Hãn  và cuộc gặp đáng                  . 6 bài học "đắt giá đến ngàn đời" từ Thành Cát Tư  Hãn  cho 

                            giá ngàn vàng với Trường Xuân Chân Nhân                                                                                                 những ai muốn làm sếp  

. Câu chuyện của lão ăn mày dưới đây,  một là ăn mày, hai là…          . Và bạn hỡi, đừng bao giờ  để cuộc đời mình phải nói… “giá như”    

                                                      dân sales, không thể không đọc            .Vì sao người Do Thái luôn thành công? 

  . Phong thủy - Đâu phải cần đến những ông thầy                           . Quý nhân, bạn là ai?  Và trong cuộc đời này, ai là   quý nhân của bạn?   

. Bạn có muốn bán được nhiều hàng hóa hơn không?         . Vì sao chúng ta thất bại?

 . Nỗi sợ thất bại - Một sai  lầm của con người                       .Giai thoại về ngôi mộ nhà họ “Ngô Đình” tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình 

. Bị thầy đuổi học vì “thiểu năng trí tuệ”, người mẹ đã biến          . Một góc nhìn, những câu hỏi, bạn sẽ thấy mình… đổi khác     

                                          cậu thành thiên tài vĩ đại nhất thế kỷ            . Lời khuyên của một người giàu 

Làm gì & vốn đâu - Hai câu hỏi của mọi đời người?           . Biến tấu để.... khác và ... bạn có thị trường