HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

 
Pháp trị hay đức trị?
Và câu chuyện về đạo trị nước của minh quân xưa
 
          Xưa nay người ta vẫn luôn tranh cãi về việc trong trị quốc, thì dùng pháp trị hay đức trị. Đã có nhiều bài học của các vương triều trong quá khứ để thấy rằng đức trị chính là giải pháp cơ bản.
 
          Trong Tiết 8 – Quân Đức của quyển 2, Trường Đoản Kinh, có bàn về việc trị nước bằng nhân đức: “Người làm vua bất kể là minh chúa hay hôn quân, đều mong muốn trăm họ làm thuận dân, lương dân, vậy trăm họ hy vọng như thế nào đối với hoàng đế ngồi trên ngôi cao? Quân có đức, nhà nước hưng; quân vô đức, nhà nước vong”.
           Khổng Tử nói rằng: “Chính giả, chính dã. Tử suất dĩ chính, thục cảm bất chính?”, nghĩa là: Người cầm quyền phải chính. Lấy chính dẫn dắt người, ai dám không chính?.
          Lại nói rằng: “Quân tử chi đức phong, tiểu nhân chi đức thảo, thảo thượng chi phong, tất yển.” Đạo đức của người quân tử như gió, đạo đức của kẻ tiểu nhân như cỏ, gió thổi hướng nào, cỏ rạp hướng đó. Chính hay không là ở người nắm quyền, một người nhân đức, một nước nhân đức; một người không tranh, cả nước không tranh; một kẻ tham lam tàn bạo, một nước làm loạn.
         Những minh quân thời xưa đều biết rõ đại nghĩa trị quốc này nên đều tu dưỡng thiện tính thiên phú của bản thân, tu thành quân tử đại đức xứng với Đất Trời, điều này được coi là nhiệm vụ chính yếu của người cầm quyền, không dám có chút trễ nải.
 
Người nhân từ sẽ không có kẻ thù, người trị vì nhân từ sẽ không có nội loạn
          Khi Khang Hy lên ngôi, thù trong giặc ngoài, dân chúng lầm than, việc thống nhất đất nước vẫn chưa hoàn thành, dân chúng mâu thuẫn lớn với triều đình. Thái hoàng thái hậu Hiếu Trang hỏi ông nghĩ gì, Khang Hy đáp: “Duy nhân giả vô địch”, chỉ có người nhân từ là không có kẻ thù. Thế nên ông đã thực hành đường lối trị quốc nhân nghĩa, khoan dung, dùng lòng nhân từ để cảm hóa thiên hạ. Khang Hy đã thi hành bãi bỏ thuế ruộng hơn 545 lượt. Ông tuyên bố: “Sinh thêm nhân khẩu, vĩnh viễn không tăng thêm thuế”, đã khiến giảm bớt rất nhiều gánh nặng cho nông dân. 
 
                     
                                               Khi Khang Hy lên ngôi đã thực hành đường lối trị quốc nhân nghĩa,
                                                            khoan dung, dùng lòng nhân từ để cảm hóa thiên hạ. 
           Khi cửa Bắc Trường Thành bị nghiêng lún, quần thần xin xây dựng tu bổ lại. Khang Hy đã nói rằng:
           “Việc Đế vương trị vì thiên hạ đều là có căn nguyên của nó, không phụ thuộc vào việc thành quách hiểm. Từ khi nhà Tần xây dựng Trường Thành tới nay, các triều Hán, Đường, Tống cũng đã thường sửa chữa, lúc ấy thật sự không gặp tai họa biên cương nào nữa sao?
           Cuối đời nhà Minh, đại quân của Thái Tổ tiến quân thần tốc, tỏa đi mọi hướng, đều không có ai dám đương đầu. Có thể thấy rằng đạo lý giữ nước, chỉ có tu đức an dân, hợp lòng dân mới chắc chắn giữ được đất nước, vùng biên cương tự nhiên vững chắc, đây cũng là điều mà người ta gọi là mọi người đồng tâm hiệp lực thì sức mạnh sẽ như bức tường đồng không thể phá.”
          Ông cũng nói với các đại thần: “Định loạn chi phương, duy sùng thượng khoan đại, khoan tắc đắc chúng. Trì thiên hạ chi đạo, dĩ khoan vi bản”. Tạm dịch rằng, để dẹp loạn, chỉ có duy trì lòng khoan dung, tấm lòng rộng rãi ắt được lòng dân. Đạo lý trị vì thiên hạ, lấy khoan dung làm căn bản.
           Trung hoa có thời Khang Càn thịnh thế bắt đầu từ vua Khang Hy, thì Đại Việt cũng có thời Lý Trần được xem là mốc son chói lọi trong lịch sử, bắt đầu từ vua Lý Thái Tổ nhân từ với xuất thân từ nhà Phật.
           Trong 18 năm trị vì của mình, Lý Thái Tổ đã ba lần tha tô thuế cho dân, tổng thời gian là bảy năm rưỡi dân không phải nộp tô, đóng thuế. Ngay khi lên ngôi, ông cũng cho bãi bỏ tất cả các hình thức xử tội dã man. Cấp gạo cho dân lưu tán, vì không chịu nổi áp bức của cường hào, phải bỏ quê hương đi tha hương cầu thực. Trong lịch sử kim cổ của nước Việt thì chưa có nhà nước nào làm được như triều Thuận Thiên của Lý Công Uẩn.
          Cụ Phan Bội Châu đã vinh danh rằng: “Lý Công Uẩn là vị Tổ Trung hưng thứ nhất của nước ta”.
          Sang đến thế hệ vua Lý Thánh Tông, lòng nhân ái, lấy đức trị nước tiếp tục được đề cao trong đường lối chính trị của chính thể.
          Theo Đại Việt sử ký toàn thư: “Mùa đông năm Ất Mùi (1055), trời giá lạnh khủng khiếp, Lý Thánh Tông nói với các vị quan lại rằng: ‘Ta ở trong cung kín, sưởi lò than, khoác áo lông mà còn rét run như thế này, ta nghĩ đến tù nhân bị nhốt trong lao chịu đói lạnh khổ sở, chưa biết phải trái ra làm sao. Ăn không đầy bụng, mặc không đủ che thân, vì gió rét nên có kẻ chết không nơi nương tựa. Ta thật lấy làm thương. Rồi vua truyền lấy chiếu cho tù nhân và cho mỗi ngày hai bữa ăn’”.
          Thương xót đến cả những phạm nhân, thành phần thuộc đáy xã hội, bởi vua nghĩ rằng những kẻ phạm tội phần lớn là vì không hiểu rõ luật lệ nên họ mới phạm pháp. “Năm 1064, vua Lý Thánh Tông ra ngự ở điện Thiên Khánh xét án, có Đông Thiên công chúa đứng hầu bên cạnh; Thánh Tông chỉ vào con gái yêu mà nói với các quan rằng: Ta yêu con ta, như là cha mẹ dân yêu dân; vì dân không hiểu luật lệ nên mới bắt tội, ta lấy làm thương. Vậy từ rày về sau không kể tội nặng hay nhẹ, các người phải xử một cách khoan hồng cả” – (Trích Đại Việt sử ký toàn thư).
 
                     
                                         Trong lịch sử kim cổ của nước Việt thì chưa có nhà nước nào làm được
                                                     như triều Thuận Thiên của Lý Công Uẩn. (Ảnh minh họa )
Dùng đức có thể ngăn chặn đạo tặc
           Cuối thời Tùy, thiên hạ đại loạn, chiến tranh liên miên, đạo tặc hoành hành. Sau khi Lý Thế Dân lên làm hoàng đế, xã hội vẫn không yên ổn. Ông triệu tập bá quan bàn biện pháp ngăn chặn đạo tặc. Một bộ phận lớn đại thần chủ trương đánh mạnh.
           Lý Thế Dân hỏi: “Tần Thủy Hoàng và Hán Cao Tổ, luật pháp của ai nghiêm hơn?”. Đại thần đáp: “Luật pháp của Tẩn Thủy Hoàng nghiêm hơn”. Lý Thế Dân lại hỏi: “Thiên hạ của ai yên ổn hơn?”. Đại thần đáp: “Nhà Hán yên ổn hơn”. Lý Thế Dân vặn lại: “Chẳng phải nói luật pháp nghiêm khắc có thể ngăn chặn đạo tặc hay sao? Tại sao luật của Tần Thủy Hoàng nghiêm mà đạo tặc lại nhiều hơn?”.
          Đại thần không trả lời được. Lý Thế Dân nói:
          Từ xưa đến nay, trăm họ rơi vào đạo tặc, không phải là pháp luật quá khoan, mà là vì thuế khóa nhiều, lao dịch nặng nề, quan lại tham ô xem thường pháp luật, ức hiếp dân chúng. Trăm họ đói rét, bất chấp liêm sỉ, nên mới bị đạo tặc cướp bóc. Cho nên muốn ngăn chặn đạo tặc, mấu chốt là phải giảm nhẹ thuế khóa, bớt nhọc sức dân.
          Vài năm sau khi Đường Thái Tông áp dụng phương cách này, quả nhiên đạo tặc giảm hẳn.
 
                       
                                      Vài năm sau khi Đường Thái Tông áp dụng phương cách lấy chính đạo
                                                  để trị nước quả nhiên đạo tặc giảm hẳn. (Ảnh minh họa)
           Nhìn lại quá khứ, nhiều người cho rằng xã hội phong kiến thật là “bất công” khi con vua rồi lại làm vua, cái gọi là “tầng lớp thống trị” có quyền hành tuyệt đối, người dân phụ thuộc quá nhiều vào chính thể. Thế nhưng, thực tế đôi khi lại cho thấy một sự thật hoàn toàn ngược lại. Các minh quân thời xưa đều không nghĩ làm vua là một đặc ân để mình hưởng thụ vinh hoa phú quý.
          Các bậc minh quân đều biết rằng, đức hạnh của người quân tử liên quan đến đạo đức của Thiên địa, liên quan đến đại sự quốc kế dân sinh. Người làm vua là để dẫn dắt, cho dân chúng cuộc sống âm no, thịnh vượng hơn. Vì thế họ đều kính trọng Trời Đất, tôn kính các bậc thánh hiền. Biết thuận theo mệnh Trời, ham học sách thánh hiền, biết “Lấy chính đạo để trị nước”. Tự thấy trách nhiệm của người làm vua là chăm lo cho dân, thương dân như con. Để làm được điều đó, mọi hành động, suy nghĩ đều phải dựa trên chính đạo, không phải chỉ là lời nói suông. 
                                                                                                                                                       Thuần Dương

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

. “Sao em lại lừa anh chứ?”  - 6 câu          . Số phận một đời người và nguyên    . Chuyện vua Nghêu bái sư tìm đạo, 

chuyện nhân sinh bạn đừng bỏ lỡ.                   tắc Festinger: Biết được rồi              trị quốc ra sao mà hậu thế không

                                                                                       để hành xử tốt hơn                                    ngớt lời ca tụng?

                                 

Cuộc sống muôn màu muôn vẻ, có đủ hạng người phức tạp.       Hãy nhớ rằng phản ứng của bạn rất quan trọng. Chuyện         Khi vua Nghiêu mới lên ngôi, thiên hạ đói khổ, nhiều người 

Nhưng quy luật cuộc sống lại rất giản đơn, nắm rõ chúng thì       bất ngờ xảy ra chỉ chiếm 10%, nhưng quyết định phản ứng     không có ăn phải đi ăn trộm, người không có quần áo phải

có thể ung dung tự tại. Mời bạn đọc 6 mẩu chuyện ngắn               của bạn chiếm tới những 90%, và 90% đó có thể quyết .          sống trong hang, thiên tai hạn hán, mất mùa. Nhưng sau 

chứa đựng trí tuệ nhân sinh dưới đây nhé.                                     định kết quả của bạn                                                                        một thời gian, thiên hạ thái bình, ngoài đường không nhặt ...

 

. Warren Buffet và 7 điều  ông muốn  . “Đừng chạy theo đồng tiền, hãy theo  . Lưu Bá Ôn và những điều có thể bạ

bạn ghi nhớ về kỹ năng lãnh đạo              đuổi cơ hội”:  Bài học từ ông hoàng       chưa biết  về một bậc kỳ nhân

                                                                                  quảng cáo John Hegarty.                                  trong thiên hạ

                                   NO PHOTO                       NO PHOTO

Là một trong những người giàu nhất thế giới, nhà đầu tư huyền    Với kinh nghiệm làm việc hơn 50 năm trong ngành quảng       Trong suốt mấy ngàn năm lịch sử, các bậc thánh hiền nhiều 

thoại Warren Buffet được cả thế giới ngưỡng mộ. Sau hàng        cáo, John Hegarty nói rằng, bài học đầu tiên của ông trên          vô kể, người tài giỏi có khả năng đặc biệt lại càng nhiều 

hập kỷ trên thương trường, ông đã chia sẻ những vấn đề về        đườnglập nghiệp chính là: Đừng chạy theo đồng tiền mà         không kể xiết. Nhắc đến những người này, không thể không

kỹ năng lãnh đạo cho hậu thế                                                             hãy theo đuổi cơ hội.                                                                            thể kể đến “thần cơ diệu toán” Lưu Bá Ôn.

 

 Có thể bạn đã bỏ lỡ

 

. “Từ bây giờ đừng kêu cha ra mở cửa cho con nữa”:  3 câu chuyện         . Nỗi lo không của riêng ai: Một thế hệ không đọc sách  là một thế hệ 

                                                                         khiến ta thiện lương hơn                                                                                              không có hy vọng

. “Hãy bình tĩnh mà…hoang mang”:  Những chia sẻ với người trẻ         .Bạn muốn sử dụng phong thủy để cải biến vận mệnh?  Liệu bạn đã 

                                                                            của những người còn trẻ                                                                     vận  dụng phong thủy đúng cách?

.“Nhân sinh có mệnh, phú quý do Trời”.  Vậy ai cai quản phúc phận,     . Kiếp nhân sinh những điều mong bạn hiểu,  để khỏi hối hận về sau.      

                                                                         may mắn của bạn?            .Chuyện cậu chàng ghét học, chán thầy và vụ cá cược học trò Việt ít ai dám…

.“Mối quan hệ gia đình độc hại” –  Một lý giải vì sao chúng ta mãi      . Ông chủ Nhật và người ăn mày  và câu trả lời vì sao hàng Nhật 

                                                                       không trưởng thành                                                                                      chinh phục cả thế giới

. Ai cũng có một khát khao, sao không nuôi lớn cái khát khao ấy,            . “Khi tin là có thể, thì bạn đã đạt được một nửa thành công”. Nếu 

                                       lại đi bán tuổi thanh xuân với giá rẻ rề?                                                                              chưa tin, xin hãy đọc tiếp…

. “Điều độ chỉ dành cho những ai hèn nhát”  – Lời nhắn nhủ                     .Chuyện vị tiến sĩ cao ngạo và chú gấu chó: Ai cũng nên đọc

                                      của một triệu phú ở thung lũng Silicon                                                                                                   một lần ... hối tiếc.

.Lời khuyên của một triệu phú  về cái giá của… sự giàu có                     . Tôi nằm mơ  thấy mình phỏng vấn Thượng Đế…” 

. Vì sao không ai dám động đến mộ của thầy phong thuỷ từng              . Tài năng số mệnh may rủi.... Điều gì giúp bạn thành công?

                                                      xem tướng cho Võ Tắc Thiên?          . Hai vùng đất phát đế vương  nổi tiếng nước Nam

. Giới thiệu cô vợ trẻ đẹp của mình là mẹ,  chàng trai bán mỹ           . Chuyện ba chàng trai và vườn táo lạ:   Giàu nghèo nằm ở tầm nhìn            

                                                    phẩm đã ung dung thu lợi                 . “Tiền vốn dĩ nằm trong tay những người có tiền”.  Sao không lấy tiền từ túi họ?

. Tại sao nhiều người phải vất vả làm việc kiếm tiền, trong                . Sơ hãi - Bạn đồng hành của thất bại

                 khi với một số khác thì việc làm giàu hết sức dễ dàng?      . Làm thế nào để trở thành người thông minh  và thật sự thành công?

. 5 bài học kinh doanh sâu sắc  từ…Tam Quốc Diễn Nghĩa           . Nếu đã không thể cải biến thế giới,  chi bằng học cách thay đổi chính mình

.Cá chép vì sao ngàn năm  vẫn không thể ‘hoá Rồng’?                             .Ngôi mộ hàng xóm của Tổng thống Mỹ  và câu chuyện thức tỉnh thế giới

. Bài học quản trị từ thành công  của HLV Park Hang Seo             . 5 chiến thuật kinh điển trong binh pháp  giúp cuộc đời bạn 

                                                                                          với U23 Việt Nam                                                                                                         thay đổi chỉ sau 1 đêm

.Ông Park đã vận dụng binh pháp Tôn Tử và  Quỷ Cốc Tử                    .“Giá trị đích thực của U23VN là xóa nhòa sự tự ti của cả ĐNÁ".  

                           như thế nào để dẫn U23 Việt Nam tới kỳ tích?                                                                                    Phải rồi, và không chỉ là bóng đá

 .7 bài học đáng tiền từ người đàn ông giàu nhất trong lịch sử                  . Một câu nói của người Hàn Quốc và cái thiếu của tất cả chúng ta

. Gửi các bạn muốn làm GĐ tuổi 22:  Để trở thành doanh                      . Nơi an táng Đại tướng Võ Nguyên Giáp  là huyệt Đại Cát,   

                                                              nhân, cần làm việc 14h/ngày…                                                                                      “tụ khí tàng phong”  

. Ngôi mộ trời cho kết phát  cho họ Trịnh 8 đời làm chúa                              . Chuyện Nhà sư và Chúa trời: Ai cũng cần đọc để biết  nắm bắt cơ hội 

  . 10 quy tắc của Trời không thể phá vỡ,  nhiều người sau                   .Trên đời này, vì sao có những người thường     

                                                           khi biết thì hối hận đã muộn                                                                                                      xuyên gặp vận rủi? 

.8 mẩu chuyện nhỏ ... những bài học lớn đáng suy ngẫm                            . Giai thoại về ngôi huyệt mộ  phát tích nhà Trần 

. Thiên hạ, còn chỗ nào cho bạn                                                      . Chuyện nhện, muỗi & sư tử: Cái giá phải trả của những "ông vua

  . Giải mã về sự thông minh & tài kinh doanh của người Do Thái         . Chuyện kể rằng, có một người đàn ông, một con chó ngao Tây Tạng và ...

  . Nghĩ lớn để thành công lớn - Được không?                               . Người giàu & người nghèo - Họ khác gì nhau?