HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

 
Nhìn chiếc xe công ở cửa tàu bay,
ngẫm lời người xưa về đạo làm quan và làm người
 
          (12.1.2019) Vì sao chiếc xe công vào tận cửa máy bay đón một vị mệnh phụ phu nhân lại khiến dư luận bất bình đến vậy? Người thì nói đó là khinh thường người khác, kẻ lại nói là lạm quyền, phung phí tiền thuế của nhân dân…
 
Việc làm đó rõ ràng là không đúng rồi, nhưng vì sao vẫn mãi xảy ra vấn đề với những chiếc xe công đi làm việc riêng và những đặc quyền không được khiêm nhường cho lắm của các cán bộ? Có lẽ xuất phát điểm từ trong nhận thức về việc làm quan đã khác xưa quá nhiều, khiến hành động của họ cũng ngày càng lệch lạc mà không tự biết.
 
Đạo làm quan
Người xưa cho rằng làm quan là để giúp dân, là mệnh Trời ban cho để dẫn dắt, chăm lo cho đời sống dân chúng.
 
           
 
Xưa vua Lê Thánh Tông chỉ dụ các quan phủ, huyện, châu trong nước rằng: “Lễ nghĩa để sửa tốt lòng dân, nông tang để có đủ cơm áo, hai việc cần kíp đó của chính sự là chức trách của các thú mục” – (Đại Việt sử ký toàn thư). Việc của quan lại, làm chính sự to tát, cuối cùng gói gọn lại là hai việc đó mà thôi: giáo huấn, dẫn dắt để dân chúng có đạo đức tốt, lo lắng, chỉ dẫn, giúp đỡ để dân được no đủ.
Khi được Quý Khang hỏi về chính trị, Khổng Tử nói rằng: “Chính trị là chính đính (ngay thẳng). Lãnh đạo dân một chính sách chính đính thì ai dám không chính đính”.
Một lần khác nữa, trong Luận Ngữ, Khổng Tử nói thêm rằng: “Nếu giữ thân mình cho đoan chính thì tòng sự chính trị có gì khó? Không giữ thân mình cho đoan chính thì làm sao sửa cho người khác đoan chính được?”.
Thế nên làm chính trị, chính là dùng chính tâm, chính hành để dẫn dắt dân chúng. Để phục vụ mục đích đầu tiên là giáo huấn dân chúng, chắc chắn người làm chính sự phải đoan chính, tự mình làm gương. Và muốn làm việc thứ hai cho tốt, thì tự mình vẫn cần phải tu thân cho tốt thì mới có thể luôn tận tâm, vô tư, chính trực khi làm những việc liên quan tới quyền lợi sát sườn.
Chẳng vậy mà trong Điều thứ 22 thuộc 24 điều cáo dụ của vua Lê Thánh Tông đặt ra cho dân xã toàn quốc có ghi: “Những người làm quan phủ, huyện, mà biết khuyên bảo dân gian làm điều nghĩa, khiêm nhường, có quan Thừa – chính, Hiến – sát xét thực, thì được cho vào hàng tốt; nếu ai không chăm dạy bảo dân, thì cho là người không xứng chức” – (Tài liệu về vua Lê Thánh Tông tại Thư viện Quốc gia).
 
                      
                                      Ai cũng vậy, đều cần phải tu tâm cho tốt mới làm tốt được các việc. (Ảnh minh họa)
 
Vậy nếu hiểu rằng có được chức quan kèm theo quyền hành và lợi ích là để quay lại làm điều tốt cho dân, cho nước, thì chắc các cán bộ sẽ không để những cám dỗ từ nhỏ đến lớn làm mình mắc lỗi. Ngày nay, chúng ta vẫn luôn nhắc nhau rằng cán bộ là công bộc của nhân dân, là đầy tớ của dân. Nhưng có lẽ lời nói không mạnh mẽ bằng chế tài và sự nghiêm túc khi xử phạt, nên vẫn còn những con sâu làm rầu nồi canh?
 
Thời Thịnh thế của vua Lê Thánh Tông khi xưa, để nhắc nhở các quan lại phải nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, không phân biệt người sang kẻ hèn, công thần hay thứ dân, chính vua đã khước từ việc dùng tiền chuộc tội cho Lê Bô – một trong những người có công đưa vua lên ngôi cao. Ông nói: “Nếu cho Lê Bô được chuộc tội có nghĩa là người có quyền thế, người giàu có dùng của hối lộ thì được miễn tội, còn người nghèo hèn thì vô cớ chịu tội, là cả gan vi phạm phép tắc của tổ tông lập ra để trừng trị kẻ ngoan cố không biết răn chừa. Đại lý tự phải chiếu luật trị tội”- (Đại Việt sử ký toàn thư).
 
Vậy nên không có chuyện phân biệt người sang kẻ hèn, quan mắc lỗi thì cũng phải chịu xét xử như thứ dân. Từ đó, tính răn đe mới đủ mạnh, nắn chỉnh con người ta nhận thức cho đúng không lệch lạc theo những cám dỗ, mê hoặc.
 
Đạo làm người
Trên đây nói tới đạo làm quan, giờ nói tới đạo làm người. Cái việc lạm dụng quyền lực, tiền tài để hưởng đặc quyền, thiếu khiêm nhường trước người khác cũng là không đúng đạo lý mà người xưa đã răn dạy.
Trong tập Gia Huấn Ca được lưu truyền từ cách đây 4, 5 thế kỷ, người Việt xưa đã răn nhau rằng:
“Giàu sang cũng chớ khoe ngông
Miễn mình ấm phận, chớ lòng khinh ai”.
 
                       
                                                 Con người hơn kém nhau đều là ở cái tâm. (Ảnh: tranhve.net)
 
Thời nay người ta nghĩ rằng mình giàu có là hơn người, là do công sức và tài cán của mình cả, nên tiền, quyền của mình thì mình khoe, mình dùng, nào cần phải giữ kẽ với ai. Nhưng người xưa tin rằng Đất Trời có đạo công bằng, rút bớt chỗ thừa mà đắp vào chỗ thiếu. Ai có được nhiều bổng lộc thì là để họ có lợi thế để giúp đỡ người khác, làm lợi cho cộng đồng. Nếu khoe khoang, ngông cuồng, sẽ lệch đạo Trời, sẽ có lúc bị rút bớt đi.
 
Bất kể niềm tin đó có đúng hay không, nhưng ít ra nó cũng ước chế được sự ngông nghênh, ngạo mạn của con người. Làm người dù nghèo hèn hay sang giàu, đều phải có đạo: “Bần nhi vô siểm, phú nhi vô kiêu”, nghĩa là khi nghèo khó thì không siểm nịnh, giàu có thì không kiêu căng (Luận ngữ). Hơn thế nữa, cái cao hơn của đức giàu nghèo lại là “Vị nhược bần nhi lạc, phú nhi hiếu lễ giả dã”, nghĩa là “chưa bằng nghèo mà vui, giàu mà vẫn hiếu lễ” (Luận ngữ).
Lợi dụng đặc quyền đặc lợi, dùng xe công để làm việc riêng, lại còn khiến nhiều người cảm thấy bị khinh khi thì đó là thất lễ mất rồi.
 
Nếu ai ai cũng biết trọng đạo người xưa xạy, luôn đối chiếu lời thánh hiền, tu sửa thân và tâm mình mỗi ngày, thì cái sự lệch lạc trong nhận thức, suy nghĩ và hành động nào có dễ xảy ra nhiều như ngày nay. Người làm quan lại càng phải chú trọng việc đó, bởi không giữ cho thân mình được đoan chính thì làm sao người khác nghe theo và thực hành đoan chính cho được?
 
                                                                                                                                                          Thuần Dương

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

. "Người Hà Lan điên" và khát vọng          . Chìa khóa quan trọng để bán được      . Khách hàng và nhân viên cũng là…

          đưa Việt Nam lên bản đồ                      sản phẩm của bạn là…, bạn tin             thượng đế:  Bài học hay ở chuỗi 

                  hoa thế giới.                                  không, “Đừng bán sản phẩm!”.             nhà hàng làm “đảo điên” thế giới

         .NO PHOTO                                                NO PHOTO

 Khát vọng của ông đã thành nhưng ông thì không còn nữa.      Mọi nhà tiếp thị đều làm theo những quy tắc của riêng          Mát xa và làm móng cho khách ngồi chờ là một trong 
Dù Thomas Hooft đã qua đời năm 2015 nhưng người yêu         mình. Một số thích cách làm đơn giản, một số lại thích           những chiêu lạ của nhà hàng này. Và nhờ vậy, sau 30 
hoa, yêu Đà Lạt vẫn mãi nhớ tới người đưa Việt Nam lên          những cách làm độc đáo hoặc liều lĩnh và... cảm tính.            năm  nỗ lực, ông chủ từng bỏ học nửa chừng này hiện
bản đồ hoa thế giới với thương hiệu Dalat Hasfarm                  Tuy nhiên, vẫn có những quy tắc chung mà tất cả nhà ...          nắm trong tay chuỗi 300 nhà hàng với khối tài sản 3,9 ....
 
            nghiệp quý giá                                 những cuốn sách ta đọc.                    giúp Vua khi vận nước lâm nguy
 
          NO PHOTO                                              NO PHOTO

 Tác phẩm điện ảnh Bố già của đạo diễn Francis Ford        Albert Einstein từng nói: “Trí tưởng tượng quan trọng             Trạng nguyên đất Việt nổi tiếng thần đồng không ít. Tuy 

Coppola dựa trên tiểu thuyết cùng tên của nhà văn            hơn tri thức…”. Thế giới này thay đổi bắt đầu từ những           nhiên một vị thần đồng đỗ trạng rồi lại không làm quan 

Mario Puzo chứa đựng những lời khuyên quý giá                điều tưởng tượng nhỏ nhoi, và để học cách tưởng, sách         mà chỉ muốn làm dân, nhưng vẫn góp công lớn trị quốc,

dành cho các doanh nhân khởi nghiệp.                               sẽ là một người thầy khôn ngoan.                                               đánh đuổi giặc ngoại xâm, thì chỉ có trạng nguyên Bạch ..

 

 Có thể bạn đã bỏ lỡ

 

.Câu hỏi của cả triệu người:  Vì sao hành thiện nhưng không được phúc báo?

. Không tôn trọng “Quân – Sư – Phụ” như ông cha xưa,  thiếu “lương            . “Có chuyện gì không con?”… Và bạn hỡi,  “Hãy trân quý thời gian khi

                                                          sư”, Việt Nam làm sao “hưng  quốc”?                                                                          người thân vẫn còn ở bên mình”.

.Kinh doanh buôn bán tăng gấp 2, mua sắm tăng gấp 4:  Một giải               . Làm người thật khó, làm người quân tử còn khó hơn.  Với 8 kiểu 

                                 pháp sử dụng đồng tiền không thể tuyệt vời hơn.                                                                        người dưới đây, bạn nên chú ý

. Lũ cuốn, lở núi, đường hư…chúng ta đổ lỗi cho trời. Vậy các ‘sếp’ xưa            . Người tử tế Park Hang-seo cùng lời nhắn nhủ cho tất cả: Tiềm

                                                                    ứng xử thế nào trước thiên tai?                                                                      năng của đất nước này là vô hạn

.Chữ “uri” của người Hàn, chữ “nghĩa” của người Việt ta:  Sao phải     . Chuyện về người trinh nữ 2018 năm trước với sự ra đời  của Chúa 

                                    nhờ   đến ông Park Hang- seo, chúng ta mới nhớ?                                                      Jesus và truyền thống tặng quà Giáng Sinh

. Tìm thấy mảnh đất “long hổ cùng chầu” táng tổ tiên.  Dòng họ                      . Có một người đàn ông thuộc về một…thế giới khác ở Quảng

                                                                                  Vũ nổi danh đất Việt                                                                                               Nam như thế (P.3)

. Một bí mật về sức mạnh lớn hơn tất cả  trong lá thư của Albert              . Mặt trái của khoa học và thói tự phụ của con người:  Để chúng ta 

                                                                Einstein gửi con gái, bạn có biết?                                                            đừng mãi bảo rằng “phản khoa học”.

. Để con cháu trở nên thông thái hơn và thành công hơn,  người      . Tò mò một chút: Gia đình các đời Tổng thống Mỹ  được & không được

                                                        Do Thái đã dạy con như thế nào?                                                                                         làm gì trong Nhà Trắng?

. Để “mọi vật xung quanh không rơi vào bóng tối”,  hãy nghe tỷ phú         . Trở lại vụ án Lệ Chi viên và nỗi oan thấu trời Nguyễn Trãi : Ai thật sự là 

                                                      Lý Gia Thành chia sẻ 4 điều vứt bỏ                                                                                  hung thủ giết vua Lê Thái Tông ?

. Để trở nên quyến rũ hơn trong mắt đàn ông, các mỹ nhân                     . Chuyện về người phụ nữ duy nhất trong lịch sử  chỉ muốn trở thành bậc 

                                                                Trung Hoa xưa đã làm gì?                                                                                  “mẫu nghi thiên hạ”, sinh ra vua

  . Ngẫm hành trình sinh mệnh của cá hồi,  nghĩ về cuộc đời                         .Chỉ dành cho những gia đình giàu có:  Bí quyết gì để một gia tộc

                                                                                 của…tôi và bạn                                                                                                     hưng thịnh suốt 800 năm?

. “Từ bây giờ đừng kêu cha ra mở cửa cho con nữa”:  3 câu chuyện             . Nỗi lo không của riêng ai: Một thế hệ không đọc sách  là một thế hệ 

                                                                        khiến ta thiện lương hơn                                                                                                             không có hy vọng

.Bạn muốn sử dụng phong thủy để cải biến vận mệnh?  Liệu bạn đã       . Dẫu được biết đến là bài thơ thần của Lý Thường Kiệt,  nhưng tác giả 

                                                           vận  dụng phong thủy đúng cách?                                                     “Nam quốc sơn hà” vẫn còn là một dấu hỏi…

.“Nhân sinh có mệnh, phú quý do Trời”.  Vậy ai cai quản phúc phận...  . Nơi an táng Đại tướng Võ Nguyên Giáp  là huyệt Đại Cát, “tụ khí tàng phong” 

  . Hai vùng đất phát đế vương  nổi tiếng nước Nam                          . Tài năng số mệnh may rủi.... Điều gì giúp bạn thành công?

. Tại sao nhiều người phải vất vả làm việc kiếm tiền, trong  khi ....       . Giải mã về sự thông minh & tài kinh doanh của người Do Thái

 . Sơ hãi - Bạn đồng hành của thất bại                                              . Đường đời không có kẻ thù –Một bài học đáng giá ngàn vàng từ cuộc đời Tư Mã Ý  

. 5 bài học kinh doanh sâu sắc  từ…Tam Quốc Diễn Nghĩa                     . Thường xuyên nuốt nước bọt,  Hoàng đế Càn Long trường thọ hơn ...

.Cá chép vì sao ngàn năm  vẫn không thể ‘hoá Rồng’?                                 .Ngôi mộ hàng xóm của Tổng thống Mỹ  và câu chuyện thức tỉnh thế giới

. Ngôi mộ trời cho kết phát  cho họ Trịnh 8 đời làm chúa                                 . Một câu nói của người Hàn Quốc và cái thiếu của tất cả chúng ta

. Thiên hạ, còn chỗ nào cho bạn                                                       . Giai thoại về ngôi huyệt mộ  phát tích nhà Trần 

 . Nghĩ lớn để thành công lớn - Được không?                              . Người giàu & người nghèo - Họ khác gì nhau?