HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

 
Nếu vua Trần hiển linh, Ngài sẽ ban công danh cho ai
giữa hàng vạn người “thành tâm” như vậy?
 
          (21.2.2019) Câu hỏi này thoạt đến với tôi khi nhìn thấy cả trăm, ngàn người, mặc lời khuyên nhủ và kể cả ngăn cản của lực lượng an ninh, vẫn ra sức vượt qua rào chắn để ném tiền, cướp lộc, hay xoa tay lên đồ thờ lấy may trong lễ khai ấn vừa qua.
 
Ai mới được ban ấn?
Lễ khai ấn là tập tục có từ năm 1239 của triều đại nhà Trần. Tại phủ Thiên Trường, nơi được gọi là “Hùng thắng Đông kinh hộ ấn vàng”, vua Trần mở tiệc chiêu đãi và phong chức cho những quan quân có công. Sau một vài năm gián đoạn vì cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông, tới năm 1262, hoạt động này lại được Thượng hoàng Trần Thánh Tông cho mở lại.
 
Trải qua bao bể dâu, ấn cũ có khắc câu “Trần triều chi bảo” (Báu vật triều Trần) không còn nữa. Đến năm 1822, vua Minh Mạng đi qua Ninh Bình đã ghé chân tại đây và cho khắc lại chiếc ấn mới, đề “Trần miếu tự điển” (Lễ tế đền Trần) để nhắc lại tích xưa, ở bên dưới có thêm câu “Tích phúc vô cương” (Triều đình ban phúc vô biên). Cũng từ đó, lễ khai ấn vào giờ Tý ngày rằm tháng Giêng hàng năm đã mang một ý nghĩa khác: Là thời điểm để tế lễ Trời, Đất, Tiên tổ, thể hiện lòng thành kính biết ơn non sông và cha ông. Đây cũng là hoạt động cuối cùng chấm dứt chuỗi ngày nghỉ Tết, để quan dân thực sự bắt tay vào công việc của một năm mới.
 
Theo ý nghĩa ban đầu, lễ khai ấn là để phong quan tiến chức cho những người có công trạng. Đã gọi là “công trạng” thì phải có đóng góp, nỗ lực, hy sinh vì dân vì nước. Việc xét công trạng để được đền đáp và ban thưởng xứng đáng cũng phải được cân nhắc rất kỹ càng.
 
Ghi chép về việc cắt cử quan lại của các triều đại Việt cổ, nhà bác học Lê Quý Đôn viết trong Kiến Văn Tiểu Lục rằng: “Nhà Đường, nhà Ngu tuyển dụng quan chức, phải hỏi ý kiến mọi người, nhà Thành Chu dạy bảo trăm quan đều bảo phải đề cử. Như thế, người đời xưa chưa từng không căn cứ vào công luận. Nhà Minh gọi là “hội suy” (hội đồng tiến cử), bản quốc gọi là “hiệp bảo” (hiệp thương đảm bảo), tiếng gọi tuy khác mà ý nghĩa cũng là một”.
 
                  
                                                                     Đông nghẹt người “thành tâm” xin xỏ
Nào phải cứ “thành tâm” xin xỏ là sẽ được thăng quan tiến chức? Khi còn tại vị, các vị vua gây dựng nên triều đại hưng thịnh bậc nhất lịch sử nước Nam ấy chắc hẳn cũng không dựa trên tình riêng hay cảm nhận chủ quan để phong vị cho công thần. Thế thì giờ đây, phải chăng vì được người đời tôn là Thánh, cúng bái linh đình, thì các Ngài sẽ “nể nang” mà ban phát bổng lộc cho hàng chục vạn người đến cầu may hay sao? Đó chỉ là cách lý giải đầy vị kỷ của con người thời nay với lòng tham vô đáy, chỉ muốn được mà không chịu mất. “Mất” đây đâu phải là mấy đồng bạc ném vào kiệu rước hay lễ cúng hàng trăm triệu đồng, để rồi sau đó lại chen lấn xô đẩy đến phờ phạc. Mất ấy, chẳng phải nên là những cống hiến vì người khác, vì cộng đồng, thì mới xứng được ban thưởng hay sao?
 
Là bởi tận tâm vì người khác nên mới được ghi nhận, chứ không phải vì mâm cao cỗ đầy hay sì sụp khấn vái mà được Thánh thần ban hưởng phú quý vinh hoa. Động cơ khác nhau, nguyên nhân khác nhau sao có thể có cùng một phúc báo?
 
Vậy nhưng ngày nay vẫn có rất nhiều người đến cúng vái, rải tiền, tranh đoạt từng cành lộc, tờ ấn ở buổi lễ này với mong muốn có được may mắn trên con đường công danh sự nghiệp. Cái việc cưỡng cầu kết quả mà chẳng hề có cống hiến xứng đáng, thì nào khác chi “hối lộ” Thần thánh để được ban cho may mắn. Nhưng may mắn, hay là hồng phúc của một người, nào có phải do cầu xin suông mà được?
 
                        
                                         Hàng ngàn người có mặt tại đền Trần vào đêm khai hội để xin ấn và cầu lộc.
 
“Tích phúc vô cương” và lý do Thần ban phúc cho con người
Có câu chuyện rằng, sau khi lên ngôi, vua Gia Long đã ban thưởng công lao cho cận thần. Ngài hỏi một vị tướng vào sinh ra tử với mình xem anh ta muốn được thưởng điều gì. Vị ấy nói: “Tâu Hoàng Thượng, hạ thần chỉ xin một chữ Phúc thôi!”. Vua cười đáp rằng: “Tiền bạc, chức tước thì ta có thể ban, chứ Phúc thì chỉ có Trời ban mà thôi. Dòng họ nhà ta cũng chỉ nhờ chữ ấy mà vinh hiển”. Ý rằng, nhờ tổ tiên tích đức, tuân theo đúng đạo của Đất Trời, nên con cháu mới được hưởng phúc báo. Dòng họ nhà Nguyễn đã lót chữ “Phúc” vào tên của mình (vua Gia Long là Nguyễn Phúc Ánh) như một lời nhắc nhở: Phải tu thân dưỡng tính, ăn ở hợp đạo thì mới duy trì được phúc phận lâu dài.
Trong Truyện Kiều của Nguyễn Du cũng có rất nhiều câu thơ về chữ Phúc:
“… Kiếp tu xưa ví chưa dày
Phúc nào nhắc được giá này cho ngang…”
“… Sư rằng Phúc Họa đạo Trời
Cội nguồn cũng bởi lòng người mà ra…”
“… Một nhà Phúc Lộc gồm hai
Nghìn năm dằng dặc, quan giai lần lần…”
Thế nên, người xưa vẫn giảng: Phúc là do tu thân mà có được. Phúc Họa là đạo Trời, nhưng nguyên nhân cũng từ lòng người mà ra, từ đó nhận báo ứng thích hợp. Phúc ấy không chỉ chi phối phần đời sau này mà cả các thế hệ tiếp nối, nên muốn mang lại hanh thông, may mắn cho bản thân và con cháu, thì ông bà phải tích Đức, tạo Phúc.
 
Như vậy, Thánh thần cũng tuân theo đúng đạo vũ trụ, chỉ có thể ban phúc phận cho người đã tích đủ đức, luôn biết răn mình mà sống theo đạo.
Điều đó thể hiện rất rõ ở câu được khắc thêm sau này trên ấn nhà Trần: “Tích phúc vô cương” (Triều đình ban phúc vô biên). Bốn chữ vua Gia Long ban là có ngụ ý răn dạy con dân phải biết giữ gìn khuôn phép, rèn luyện nhân tâm để được nhân quả lâu dài, đời đời hưởng phúc. Cái “vô cương” có được là nhờ biết gìn giữ đức từ đời này sang đời khác, chứ không phải Thần Phật nào có thể vô cớ ban cho con người chỉ vì lễ lạt và những lời cúng vái dù có thành tâm đến mấy.
 
                                  
                                        Bốn chữ “Trần miếu tự điển” (Lễ tế triều Trần) và “Tích phúc vô cương”
                                                  (Triều đình ban phúc vô biên) trên ấn Nhà Trần.
Minh quân xưa đã để lại cho bách gia trăm họ lời khuyên phải biết giữ gìn phẩm chất đạo đức, làm người tốt, có nỗ lực thì sẽ có đáp đền, phúc đức càng dày thì “hưởng lộc” càng bền vững. Đấy là ý nghĩa giáo dục sâu sắc nhất của việc ban ấn trong nghi lễ khai ấn đền Trần. Vua chỉ là người đại diện cho Thiên Địa (Thiên tử), trao công danh cho những người có đủ phúc đức, chứ nào có thể ban cho người chỉ muốn truy cầu mà không chịu cống hiến, tu thân?
 
Xin khép lại bằng bài thơ của Tiến sĩ Đỗ Hựu, đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân khoa Mậu Tuất niên hiệu Hồng Đức thứ 9 (năm 1478) đời Lê Thánh Tông, viết sau một lần đi thăm hội khai ấn đền Trần:
“Từng nghe rằng ngày trước vua Trần
Ở đất Tức Mặc có đền thờ tổ
Ban đầu dời tới Vạn Khoảnh đất đai rộng rãi,
Sang Khang thôn, lấy sự hiếu với mẹ cha, hoà cùng anh em cư trú.
Từ ấy tỏ lòng thành kính hằng năm tế tại Ngư miếu;
Và khai ấn để cầu sự tốt lành cho lớp tương lai
Nay trong thiên hạ, nơi nào sánh được
Thế là dân làng sở tại mãi mãi nhờ ơn to lớn”.
Lễ khai ấn ấy chính là để tỏ lòng biết ơn Đất Trời, Tổ tông, lại là lời răn dạy và cầu sự tốt lành cho thế hệ mai sau: Muốn đi cho đúng đường, nhận phúc báo, thì phải thuận theo đạo hiếu hòa.
 
                                                                                                                                                    Nghi Ân

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

. New York Times: Bất kỳ lời hứa nào         . “Hiến tặng mọi người” 6 đạo lý      . Vượt qua nỗi sợ hãi, tin tưởng vào 

  từ Trung Quốc  đều cần một cơ chế             dùng người  sau nhiều năm           thành công. Và bởi vậy, người giàu 

           giám sát thực thi hiệu quả.                           tôi đã tốn tiền vì nó.                 được tôn vinh không chỉ bởi họ giàu?

          NO PHOTO                                                   NO PHOTO

Tờ báo hàng đầu nước Mỹ New York Times đang lo ngại tổng        Chiêu mộ được nhân tài đã khó nhưng làm sao để dùng         Có nhiều yếu tố giúp một người tạo nên sự khác biệt …

thống có thể đánh đổi tương lai nước Mỹ chỉ vì “một núi đậu            họ lại càng khó gấp bội. Trong một một xã hội "luận tình         Tuy  nhiên, sự khác biệt quan trọng nhất giữa những 

nành”. Bản phác thảo thỏa thuận thương mại với Trung Quốc          nghĩa"  như xã hội chúng ta, công việc khó nhất của               người giàu  vượt trội so với đa số người khác lại được 

 có vẻ như Trump đang chấp nhận những lợi ích ngắn hạn..            người  làm sếp không gì khá hơn là…con người.                      tìm thấy trong suy nghĩ của họ, về cách thức họ hành ....

 

    . Voi ma mút thời tiền sử sắp                  . Biết để học hỏi: Điều gì biến một       . Nhân sâm Hàn Quốc cho “ai cũng

    được hồi sinh trên Trái đất                        kẻ chán sống  trở thành hotgirl              có thể dùng”:  Một câu chuyện

                                                                                        triệu phú ở tuổi 31?                               nhân văn của thế kỷ 21

         NO PHOTO                       NO PHOTO                         NO PHOTO

 Các nhà khoa học được cho là đã có bước đột                   "Hãy tin tưởng vào bản thân. Bạn không cần phải đẩy và         Sâm Cao Ly – Nhân sâm Hàn Quốc, đó là sản vật ước ao 

phá để “hồi sinh voi ma mút”, dù loài sinh vật đồ                   gây áp lực cho chính mình. Bất cứ khi nào bạn có một              của rất nhiều người. Trước khi người Việt tìm ra sâm Ngọc Linh,

sộ này đã biến mất từ cách đây 3.600 năm.                           khoảnh khắc trực quan của sự hiểu biết sâu sắc, hãy                 sâm Hàn Quốc gần như độc tôn và đắt  hơn vàng. Và bởi đắt 

                                                                                                     làm theo điều đó", cô nói.                                                              nên chỉ những ai nhiều tiền mới có thể dùng. Nhưng hôm nay, ....

 

* Có thể bạn đã bỏ lỡ 

 

. Mua một được 4, bán một được ….độc quyền:  Tất cả chỉ có thể là E – PAY

. Alexander Đại đế và 3 di nguyện cuối đời:  Hơn 2300 năm                        .Ba thập kỷ bực bội và “chịu đựng đủ rồi”: Con đường  từ Donald 

                                                                              rồi vẫn còn nguyên giá trị.                                         Trump doanh nhân trở thành Trump tổng thống

 .Vì sao người Do Thái không tin  "không ai giàu ba họ"?       .Có một người đàn ông thuộc về một..thế giới khác ở Quảng Nam như thế(P7)  

. Giáng sinh, bàn chuyện niềm tin: Chúng ta được và mất gì  nếu tin          . Trong cõi u minh, có một đôi mắt  đang dõi theo từng ý từng 

                                                               hoặc không tin vào thần thánh?                                                                                              niệm của chúng ta

. Chúng ta đã sai rồi, hỡi người Việt mến yêu. Vẻ đẹp của người Việt         . Về cuộc "trốn chạy" của 152 đồng bào đến Đài Loan : Trăm đường 

                                                                  chúng ta đâu phải là như thế                                                                                    trốn chạy, chung một tủi hờn

. Sự tử tế đang ở đâu giữa nước Việt chúng ta,  qua lời kể của             . Vì sao tháp chuông nhà thờ trong  trường Đại học Luật 

                                                                   một người “ở bển” mới về?                                                                         TP. HCM không bị phá hủy ?

. Câu chuyện về một sĩ tử ăn may nhất lịch sử khoa                                        .Một trưa hè trong showroom xe hơi và bà mẹ xin nước: 

                                                   cử Việt:   Bỏ bài thi trắng vẫn đỗ tiến sĩ                                                                Hai câu chuyện dân sales “phải” đọc

 . Nếu một mai sắp rời khỏi thế gian này,  bạn sẽ hối tiếc điều gì?        .Hãy tìm cách chạm vào…tiền kiếp,  để con sư tử hùng mạnh trong bạn ....

. Thời cổ đại, các mỹ nhân làm đẹp thế nào  khiến vua chúa ngẩn ngơ?   . Đọc lại Binh pháp Tôn Tử  để hiểu thêm 2 chữ “đợi chờ” của bậc thánh nhân.

. Cổ nhân bảo: “Sinh tử hữu mệnh, phú quý tại thiên”  - Những               . "Tôi đã cố gắng hết sức rồi nhưng tại sao vẫn không có gì?

                                                      lời  này có thực sự đúng không?                                                                                                Tôi phải làm sao?"... 

. Nhà kinh tế học người Rumani và câu chuyện  về một con                    . Khi bạn nghèo, hãy tiêu tiền cho người khác,  đừng tính toán nhiều, nhé ..

                                                   người thích trúng số là…trúng                   .Có lẽ bạn nên biết:  8 kiểu phúc tướng của người phụ nữ 

. Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi:  Vì sao hắn             . Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi: Vì sao hắn muốn

                                                  muốn xóa sổ “chủng tộc Do Thái”?                                                                                      xóa sổ “chủng tộc Do Thái”? (P2)

 .Câu chuyện truyền kỳ về cuộc đời cụ Tả Ao, nhà phong thủy          . Cuộc đời Vua Mèo và câu chuyện truyền kỳ về khu dinh thự trên 

                                                                      lừng danh đất Việt                                                                                            mảnh đất mu rùa ở Đồng Văn

. Không phải ở sắc đẹp mà là khí chất, hương vị.  Vậy, “hương vị”            .Không thua kém loài người, chim ưng có thể thọ đến 70 tuổi.  

                                                 gì làm nên một “người đẹp”?                                                          Nếu biết thêm vì sao, có lẽ bạn phải lặng im…xấu hổ

 . NGƯỜI GIÀU - HỌ ĐÃ LÀM GÌ?                                                               .Giải oan cho Mạc Đăng Dung:  Một góc nhìn khác về triều đại nhà Mạc.

.Nếu một ngày bỗng khó khăn chồng chất,  mong bạn hãy đọc              . Đừng tin họ         

                                                                       2 mẫu chuyện này rồi…tùy bạn.             .Người Mỹ giàu lên nhờ Giấc mơ Mỹ. Còn VN có thể giàu không....

. Mong muốn cuối đời của Thành Cát Tư Hãn  và cuộc gặp đáng                  . 6 bài học "đắt giá đến ngàn đời" từ Thành Cát Tư  Hãn  cho 

                            giá ngàn vàng với Trường Xuân Chân Nhân                                                                                                 những ai muốn làm sếp  

. Câu chuyện của lão ăn mày dưới đây,  một là ăn mày, hai là…          . Và bạn hỡi, đừng bao giờ  để cuộc đời mình phải nói… “giá như”    

                                                      dân sales, không thể không đọc            .Vì sao người Do Thái luôn thành công? 

  . Phong thủy - Đâu phải cần đến những ông thầy                           . Quý nhân, bạn là ai?  Và trong cuộc đời này, ai là   quý nhân của bạn?   

. Bạn có muốn bán được nhiều hàng hóa hơn không?         . Vì sao chúng ta thất bại?

 . Nỗi sợ thất bại - Một sai  lầm của con người                       .Giai thoại về ngôi mộ nhà họ “Ngô Đình” tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình 

. Bị thầy đuổi học vì “thiểu năng trí tuệ”, người mẹ đã biến          . Một góc nhìn, những câu hỏi, bạn sẽ thấy mình… đổi khác     

                                          cậu thành thiên tài vĩ đại nhất thế kỷ            . Lời khuyên của một người giàu 

Làm gì & vốn đâu - Hai câu hỏi của mọi đời người?           . Biến tấu để.... khác và ... bạn có thị trường