HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

 
Mãi tới năm 1789, nhân loại mới có bản hiến pháp đầu tiên.
Vậy các triều đại xưa làm sao thịnh trị?
 
           (9.2.2019) Vì sao mãi đến tận cuối thế kỷ 18 thì bộ hiến pháp thành văn đầu tiên của nhân loại mới xuất hiện? Và tại sao xã hội hoàng quyền phương Đông xưa lại chưa từng xuất hiện qua hiến pháp nhưng vẫn thịnh trị, an dân?
 
Hiến pháp là một hệ thống quy định những nguyên tắc chính trị căn bản và thiết lập kiến trúc, thủ tục, quyền hạn và trách nhiệm của một chính quyền. Hiến pháp thành văn đầu tiên của nhân loại là hiến pháp Hoa Kỳ. Đây cũng là bản hiến pháp lâu đời nhất và nổi tiếng nhất với trên 200 năm lịch sử. Từ khi có hiệu lực vào năm 1789, hiến pháp Hoa Kỳ đã được tham khảo nhiều lần để làm mô hình cho các hiến pháp của những quốc gia khác. Người ta ca ngợi rằng hiến pháp Hoa Kỳ là thể hiện của tinh thần khoa học, tiến bộ và nhân bản của người Mỹ trong việc xây dựng một nhà nước cộng hòa đầu tiên trên thế giới trong lịch sử cận đại.
 
                       
                                                                            Hiến pháp Mỹ (Ảnh qua nyc.gov)
Pháp viện tối cao của nước Mỹ, trên thực tế là Pháp viện hiến pháp. Điều đó có nghĩa là những luật khác có tính mâu thuẫn với hiến pháp thì đều trở thành không có hiệu lực. Khi pháp luật hiện có của Mỹ không thể đưa ra được phán quyết, thì Pháp viện sẽ căn cứ vào nguyên tắc của hiến pháp để ra phán quyết. Vậy nên hiến pháp là tiêu chuẩn tối cao của luật pháp Mỹ.
 
                  
                                                               Hội nghị lập hiến Mỹ. (Tranh qua Wikipedia)
Nhưng điều này cũng đã chỉ ra một câu hỏi lớn: Vì sao mãi đến tận cuối thế kỷ 18 thì bộ hiến pháp thành văn đầu tiên của nhân loại mới xuất hiện? Tại sao xã hội hoàng quyền Đông phương xưa lại chưa từng xuất hiện qua hiến pháp? Mặc dù những nền văn minh lớn đều có lịch sử xuất hiện từ 4.000 đến 5.000 năm về trước.
 
Trước khi giải thích vấn đề này, chúng ta hãy lấy một ví dụ vô cùng gần gũi với người châu Á: Tại sao rất nhiều nước phương Tây lại có ngày của cha (Father’s day) và ngày của mẹ (Mother’s day) mà người phương Đông lại chẳng hề có điều này? Liệu có phải là chúng ta không biết ơn cha mẹ, không hiếu thuận với cha mẹ?
 
Tất nhiên là không phải như vậy. Trong văn hóa truyền thống có câu nói rằng: “Bách thiện hiếu vi tiên”, có nghĩa là trong trăm cái thiện thì chữ Hiếu đứng đầu. Người phương Tây sau khi trưởng thành, kết hôn liền rời xa cha mẹ để sinh sống độc lập. Bởi vì con cái không sinh sống cùng cha mẹ, nên cần phải thông qua ngày của cha, ngày của mẹ để thể hiện lòng hiếu kính. Nhưng ở phương Đông, rất nhiều nơi là tồn tại các gia đình 2, 3, hay 4 thế hệ, vậy nên mới có câu “Tứ đại đồng đường”. Bởi vì con cái sống cùng cha mẹ, sớm chiều thăm hỏi, ngày ngày đều báo hiếu, cho nên thực ra mỗi ngày đều là ngày của cha, ngày của mẹ, thật sự không cần một ngày chuyên biệt nào nữa.
 
                       
 
Cũng tương tự như vậy, câu hỏi: “Tại sao xã hội hoàng quyền không cần hiến pháp?”có thể được trả lời ngắn gọn là: Bởi vì xã hội hoàng quyền thật sự không cần hiến pháp nào nữa.
Vì ảnh hưởng của tuyên truyền, ngày nay người ta thường gán cho xã hội xưa là cực quyền, phong kiến, chuyên chế, bất công. Nhưng trên thực tế, người dân thường thời xưa, ngoài một số nghĩa vụ nộp thuế, tòng quân và lao dịch (mà chúng ta ngày nay gọi là đóng thuế, nghĩa vụ quân sự và lao động công ích) ra, thì cuộc sống không hề bị ảnh hưởng nhiều bởi chính phủ.
 
Hãy thử lấy một ví dụ để so sánh: Vào triều đại nhà Đường ở Trung Hoa xưa, dân số ước tính là từ 50 đến 80 triệu người, còn số lượng quan viên là 6430 người. Trong khi đó, ở Việt Nam hiện nay chẳng hạn, với dân số vượt mốc 90 triệu người năm 2014, chỉ tính riêng khối cơ quan hành chính nhà nước đã có 275.620 công chức.
 
Điều đó chỉ để nói lên một thực tế rằng cuộc sống của người xưa rất ít bị ảnh hưởng bởi chế độ chính trị. Thời ấy, giao thông và thông tin liên lạc là vô cùng khó khăn cho nên ở những huyện thị cấp dưới, dường như hoàn toàn là người dân tự trị. Từ ý nghĩa này mà nói, dân chúng rất ít quan tâm đến chính trị. Đương nhiên thời bấy giờ cũng không cần chế định “Hiến pháp” để ràng buộc, ước thúc quân quyền. Luật pháp lúc đó cũng tương đối đơn giản, đúng sai đều dựa phần lớn vào tiêu chuẩn đạo đức.
Người xưa còn có câu rằng: “Quân quyền Thần thụ”, hàm ý là quyền lực của nhà vua hay hoàng đế là do Thần ban cho. Ý tứ của quan niệm này chính là, nếu nhà vua rời bỏ Thiên đạo, làm những việc khiến dân chúng đau khổ, thương thiên hại lý, thì tất nhiên Thần linh sẽ thu hồi quyền lực của nhà vua, dân chúng lúc đó sẽ khởi nghĩa, “thế Thiên hành đạo”, Thần linh cũng sẽ giúp đỡ để người dân “thay triều đổi đại”.
 
Mặc dù trong xã hội hoàng quyền có câu rằng “Hoàng thượng vạn tuế”, nhưng quan niệm thực chất của người xưa lại là vận mệnh hoán chuyển, triều đại tuần hoàn. Thật vậy, Tam Quốc Diễn Nghĩa đã bắt đầu bằng một cảnh báo của trời đất về thảm họa, và kết thúc bằng một đạo trời không thể cưỡng lại được là: “Hợp rồi tan, tan lại hợp, đó cũng là lẽ nhiệm mầu của trời đất vậy”. Một vương triều vận số đã hết thì nên có vương triều kế tiếp lên thay thế nó. Mà dấu hiệu báo trước điều đó lại chính là việc kẻ cầm quyền đi theo hướng áp bức, hủ bại, coi thường người dân.
 
              
                                                                                  Triều đình nhà Thanh
Hơn thế nữa, người xưa cũng có thể dựa vào những kinh điển về đạo đức như các kinh sách của Nho gia, để chỉ ra chỗ sai trái của kẻ cầm quyền. Những vị quan lại trong triều cũng có thể dũng cảm hy sinh tính mệnh của mình để can ngăn Vua. Các sử quan cũng kiên trì ghi chép lại chính xác những việc tốt xấu của Hoàng đế. Một vị sử quan tên là Đỗ Chính Luân đã từng nói với Đường Thái Tông rằng: “Chức trách của thần chính là ghi chép lại lời nói của Bệ hạ, nếu như Bệ hạ nói lời sai trái thì chẳng những ảnh hưởng đến dân chúng hiện tại mà còn khiến người đời sau cười nhạo ngài”.
 
Người xưa vẫn luôn cho rằng, “kính Trời” là cái gốc của sự thành lập một vương triều, “đạo nghĩa” là cái gốc để thi hành chính sách. Vậy nên về lý mà nói, người ta không cần phải có quá nhiều luật lệ ước thúc. Bởi vì nếu nhân tâm không thay đổi, thì khi không có ai nhìn thấy, người ta vẫn dám làm bừa.
Lấy “Quân quyền Thần thụ” làm tiêu chuẩn để kính Trời đất, lấy “Kinh điển Nho gia”để bảo trì đạo đức, lấy sự dũng cảm của Sử quan để viết đúng sự thật, ba yếu tố ấy đã đủ để ước thúc kẻ cai trị, tương đương với hiến pháp hiện đại rồi.
                                                                                                                                                                          An Hòa

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

. "Người Hà Lan điên" và khát vọng          . Chìa khóa quan trọng để bán được      . Khách hàng và nhân viên cũng là…

          đưa Việt Nam lên bản đồ                      sản phẩm của bạn là…, bạn tin             thượng đế:  Bài học hay ở chuỗi 

                  hoa thế giới.                                  không, “Đừng bán sản phẩm!”.             nhà hàng làm “đảo điên” thế giới

         .NO PHOTO                                                NO PHOTO

 Khát vọng của ông đã thành nhưng ông thì không còn nữa.      Mọi nhà tiếp thị đều làm theo những quy tắc của riêng          Mát xa và làm móng cho khách ngồi chờ là một trong 
Dù Thomas Hooft đã qua đời năm 2015 nhưng người yêu         mình. Một số thích cách làm đơn giản, một số lại thích           những chiêu lạ của nhà hàng này. Và nhờ vậy, sau 30 
hoa, yêu Đà Lạt vẫn mãi nhớ tới người đưa Việt Nam lên          những cách làm độc đáo hoặc liều lĩnh và... cảm tính.            năm  nỗ lực, ông chủ từng bỏ học nửa chừng này hiện
bản đồ hoa thế giới với thương hiệu Dalat Hasfarm                  Tuy nhiên, vẫn có những quy tắc chung mà tất cả nhà ...          nắm trong tay chuỗi 300 nhà hàng với khối tài sản 3,9 ....
 
            nghiệp quý giá                                 những cuốn sách ta đọc.                    giúp Vua khi vận nước lâm nguy
 
          NO PHOTO                                              NO PHOTO

 Tác phẩm điện ảnh Bố già của đạo diễn Francis Ford        Albert Einstein từng nói: “Trí tưởng tượng quan trọng             Trạng nguyên đất Việt nổi tiếng thần đồng không ít. Tuy 

Coppola dựa trên tiểu thuyết cùng tên của nhà văn            hơn tri thức…”. Thế giới này thay đổi bắt đầu từ những           nhiên một vị thần đồng đỗ trạng rồi lại không làm quan 

Mario Puzo chứa đựng những lời khuyên quý giá                điều tưởng tượng nhỏ nhoi, và để học cách tưởng, sách         mà chỉ muốn làm dân, nhưng vẫn góp công lớn trị quốc,

dành cho các doanh nhân khởi nghiệp.                               sẽ là một người thầy khôn ngoan.                                               đánh đuổi giặc ngoại xâm, thì chỉ có trạng nguyên Bạch ..

 

 Có thể bạn đã bỏ lỡ

 

.Câu hỏi của cả triệu người:  Vì sao hành thiện nhưng không được phúc báo?

. Không tôn trọng “Quân – Sư – Phụ” như ông cha xưa,  thiếu “lương            . “Có chuyện gì không con?”… Và bạn hỡi,  “Hãy trân quý thời gian khi

                                                          sư”, Việt Nam làm sao “hưng  quốc”?                                                                          người thân vẫn còn ở bên mình”.

.Kinh doanh buôn bán tăng gấp 2, mua sắm tăng gấp 4:  Một giải               . Làm người thật khó, làm người quân tử còn khó hơn.  Với 8 kiểu 

                                 pháp sử dụng đồng tiền không thể tuyệt vời hơn.                                                                        người dưới đây, bạn nên chú ý

. Lũ cuốn, lở núi, đường hư…chúng ta đổ lỗi cho trời. Vậy các ‘sếp’ xưa            . Người tử tế Park Hang-seo cùng lời nhắn nhủ cho tất cả: Tiềm

                                                                    ứng xử thế nào trước thiên tai?                                                                      năng của đất nước này là vô hạn

.Chữ “uri” của người Hàn, chữ “nghĩa” của người Việt ta:  Sao phải     . Chuyện về người trinh nữ 2018 năm trước với sự ra đời  của Chúa 

                                    nhờ   đến ông Park Hang- seo, chúng ta mới nhớ?                                                      Jesus và truyền thống tặng quà Giáng Sinh

. Tìm thấy mảnh đất “long hổ cùng chầu” táng tổ tiên.  Dòng họ                      . Có một người đàn ông thuộc về một…thế giới khác ở Quảng

                                                                                  Vũ nổi danh đất Việt                                                                                               Nam như thế (P.3)

. Một bí mật về sức mạnh lớn hơn tất cả  trong lá thư của Albert              . Mặt trái của khoa học và thói tự phụ của con người:  Để chúng ta 

                                                                Einstein gửi con gái, bạn có biết?                                                            đừng mãi bảo rằng “phản khoa học”.

. Để con cháu trở nên thông thái hơn và thành công hơn,  người      . Tò mò một chút: Gia đình các đời Tổng thống Mỹ  được & không được

                                                        Do Thái đã dạy con như thế nào?                                                                                         làm gì trong Nhà Trắng?

. Để “mọi vật xung quanh không rơi vào bóng tối”,  hãy nghe tỷ phú         . Trở lại vụ án Lệ Chi viên và nỗi oan thấu trời Nguyễn Trãi : Ai thật sự là 

                                                      Lý Gia Thành chia sẻ 4 điều vứt bỏ                                                                                  hung thủ giết vua Lê Thái Tông ?

. Để trở nên quyến rũ hơn trong mắt đàn ông, các mỹ nhân                     . Chuyện về người phụ nữ duy nhất trong lịch sử  chỉ muốn trở thành bậc 

                                                                Trung Hoa xưa đã làm gì?                                                                                  “mẫu nghi thiên hạ”, sinh ra vua

  . Ngẫm hành trình sinh mệnh của cá hồi,  nghĩ về cuộc đời                         .Chỉ dành cho những gia đình giàu có:  Bí quyết gì để một gia tộc

                                                                                 của…tôi và bạn                                                                                                     hưng thịnh suốt 800 năm?

. “Từ bây giờ đừng kêu cha ra mở cửa cho con nữa”:  3 câu chuyện             . Nỗi lo không của riêng ai: Một thế hệ không đọc sách  là một thế hệ 

                                                                        khiến ta thiện lương hơn                                                                                                             không có hy vọng

.Bạn muốn sử dụng phong thủy để cải biến vận mệnh?  Liệu bạn đã       . Dẫu được biết đến là bài thơ thần của Lý Thường Kiệt,  nhưng tác giả 

                                                           vận  dụng phong thủy đúng cách?                                                     “Nam quốc sơn hà” vẫn còn là một dấu hỏi…

.“Nhân sinh có mệnh, phú quý do Trời”.  Vậy ai cai quản phúc phận...  . Nơi an táng Đại tướng Võ Nguyên Giáp  là huyệt Đại Cát, “tụ khí tàng phong” 

  . Hai vùng đất phát đế vương  nổi tiếng nước Nam                          . Tài năng số mệnh may rủi.... Điều gì giúp bạn thành công?

. Tại sao nhiều người phải vất vả làm việc kiếm tiền, trong  khi ....       . Giải mã về sự thông minh & tài kinh doanh của người Do Thái

 . Sơ hãi - Bạn đồng hành của thất bại                                              . Đường đời không có kẻ thù –Một bài học đáng giá ngàn vàng từ cuộc đời Tư Mã Ý  

. 5 bài học kinh doanh sâu sắc  từ…Tam Quốc Diễn Nghĩa                     . Thường xuyên nuốt nước bọt,  Hoàng đế Càn Long trường thọ hơn ...

.Cá chép vì sao ngàn năm  vẫn không thể ‘hoá Rồng’?                                 .Ngôi mộ hàng xóm của Tổng thống Mỹ  và câu chuyện thức tỉnh thế giới

. Ngôi mộ trời cho kết phát  cho họ Trịnh 8 đời làm chúa                                 . Một câu nói của người Hàn Quốc và cái thiếu của tất cả chúng ta

. Thiên hạ, còn chỗ nào cho bạn                                                       . Giai thoại về ngôi huyệt mộ  phát tích nhà Trần 

 . Nghĩ lớn để thành công lớn - Được không?                              . Người giàu & người nghèo - Họ khác gì nhau?