HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

BS Hoàng Công Lương.
 
Mải lo biện hộ cho bác sĩ Lương,
người ta quên mất ai mới là thủ phạm chính trong vụ này.
 
             (31.1.2019) Vậy là bác sĩ Hoàng Công Lương đã bị kết án tù ngồi trong sự bức xúc của rất nhiều người. Trong thời điểm này, ngoài những ý kiến ra vào, chỉ xin được hỏi thế này: Xã hội có thật sự trân trọng những người làm nghề Y, có sẵn sàng lắng nghe tiếng nói của họ?
 
1. Chuyện trách nhiệm
Trong hướng dẫn của FDA [Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Thuốc Hoa Kỳ] về quản lý nguồn nước cho máy chạy thận, có một câu thế này: “The physician has ultimate responsibility for determining the quality of water used for dialysis.” (tạm dịch: “Bác sĩ có trách nhiệm cuối cùng trong việc xác định chất lượng nước được sử dụng để lọc máu.”)
 
Trách nhiệm, cái lý do được dùng kết tội Lương, Mỹ nói thế nên tòa Hòa Bình cũng nghĩ thế? Thế nhưng, vấn đề tế nhị hơn một chút: Trách nhiệm ở Mỹ không phải từ trên trời rơi xuống mà nó được bảo đảm bằng việc xác lập chuẩn thiết bị (có báo động bằng thị giác và âm thanh khi có tạp chất quá ngưỡng cho phép), bằng các quy trình nghiêm ngặt (được đưa ra bởi các tổ chức chuyên môn cao) và bằng sự góp sức của những người biết việc mình phải làm.
 
Cái trách nhiệm ấy hóa ra cũng không phức tạp khi có sự kiểm tra vào những thời điểm cần thiết, có biên bản ghi nhận những thông số theo dõi. Công việc của người bác sĩ chỉ là kiểm tra các số liệu này có đạt yêu cầu hay không.
Nhưng việc đơn giản ấy ở Việt Nam lại trở nên phức tạp. Máy móc không được kiểm tra định kỳ, nhân viên làm việc tùy tiện, quy trình không rõ ràng…, thế thì đem quả bom trách nhiệm ấy thảy lung tung được sao? Đây chỉ là một trường hợp điển hình và quá rõ ràng, còn trong thực tế nhiều nhân viên y tế phải làm việc với máy móc hư hỏng, trong những môi trường không được bảo vệ đầy đủ, dưới điều kiện quá tải trầm trọng và các tai biến hay sai sót y khoa luôn chực chờ xảy ra.
 
                      
                           Mỗi nhân viên y tế ở Việt Nam đều đồng cảm với Lương vì họ thấy hình ảnh của mình trong đó
Mỗi nhân viên y tế ở Việt Nam đều đồng cảm với Lương vì họ thấy hình ảnh của mình trong đó. Họ biết là mình không có cách gì tuyệt đối tránh được các sai sót và mỗi một người đều có thể là một bác sĩ Lương ở ngày mai.
Chỉ có một số ít là ngoại lệ, những người ngồi bàn giấy, trong phòng lạnh, quanh năm suốt tháng chẳng hề tiếp xúc với bệnh nhân nên họ không cảm thấy những nguy cơ này. Đó là các nhà quản lý – ở Sở, ở Bộ Y tế. Đó là các đại diện của nhân viên y tế – Công đoàn ngành Y tế. Đó là các lãnh đạo – Đảng ủy khối y tế. Không trách được chẳng ai lên tiếng, vì chắc là họ cảm thấy đúng người đúng tội rồi! Chỉ tội cho bác sĩ Lương, “cõng” 12 điều y đức, mang cái “huy chương” lương y như từ mẫu, giờ phải “đội” thêm cái nón trách nhiệm tối cao nữa thì sao mà không sụm?
 
2. Chuyện pháp luật
Cũng chuyện chạy thận, thảm kịch lớn nhất xảy ra hồi tháng 2/1996 tại một phòng khám ở Caruaru, Brazil. Hơn 100 bệnh nhân bị nhiễm độc do nguồn nước không bảo đảm về mặt vi sinh và có 53 người chết vì suy gan. Tai biến bi thảm này đã đi vào lịch sử y khoa bằng cái tên Hội chứng Caruaru.
 
Nguyên nhân được ghi nhận là hệ thống lọc nước bị lỗi dẫn đến sự sinh sôi của chủng Cyanobacteria và sự phóng thích các nội độc tố Cyclic peptide microcystins và Cylindrospermopsin. Các chất này được tìm thấy trong các bộ lọc và trong máu bệnh nhân. Kiểm tra hồ sơ máy, người ta phát hiện nguồn nước không được kiểm tra định kỳ trong hơn 1 năm và các thanh tra y tế đã không đến kiểm tra trong cả 2 năm.
 
Xét về bản chất, câu chuyện ở Hòa Bình và Caruaru là hoàn toàn giống nhau với 2 điểm then chốt: Sự lơ là quản lý từ phía chính quyền và sự cẩu thả tắc trách của những người quản lý cơ sở.
Sự khác biệt giữa hai trường hợp là cách người ta nhìn nhận trách nhiệm thuộc về ai. Ở Caruaru, người ta đã không làm khó các nhân viên trực tiếp liên quan mà khởi kiện 2 bác sĩ là chủ của phòng khám, đồng thời kiện cả cơ quan quản lý y tế địa phương. Ở Hòa Bình, chưa ai nghĩ đến việc kiện Sở Y tế, Bộ Y tế thì chính quyền đã đưa một bác sĩ ra làm “vật tế thần”. Từ đó trở đi, chuyện diễn tiến như là “cả vú lấp miệng em” và đánh lạc hướng dư luận. Mải lo biện hộ cho bác sĩ Lương, người ta quên mất ai mới là thủ phạm chính trong vụ này.
 
                       
                                                               Người ta đã đưa một bác sĩ ra làm “vật tế thần”.
3. Chuyện đào tạo
Có một câu hỏi không thấy câu trả lời, tại sao Bùi Minh Quốc lại dùng HF để súc rửa hệ thống? Đó là sáng kiến của anh ta? Hướng dẫn của công ty cung cấp máy? Thầy dạy cầm tay chỉ việc? Vấn đề là trả lời kiểu nào cũng không ổn, trả lời kiểu nào cũng chỉ có một đáp án duy nhất là không được đào tạo bài bản. Anh ta chắc là chỉ có một giấy chứng nhận duy nhất, chứng nhận miệng của đội bạn – Đỗ Anh Tuấn.
 
Phải thấy là bất cứ việc gì dính đến y khoa, dính đến sinh mạng con người thì đều phức tạp hơn bình thường. Bởi vậy, đi rút máu cũng cần bằng cấp mà đứng bán thuốc cũng cần có bằng cấp. Kiến trúc vẽ nhà thì dễ, nhưng vẽ bệnh viện thì cần chuyên ngành riêng. RO gia dụng thì dễ nhưng RO y khoa thì khó hơn nhiều. Cái sự khó đó không chỉ là máy móc phức tạp hơn mà còn vì tiêu chuẩn cao hơn, quy trính theo dõi, kiểm tra chặt chẽ hơn. Thế nhưng, những người lắp đặt và bảo trì các hệ thống nước RO này có đào tạo như thế nào, được chuẩn hóa ra sao, có lẽ chẳng ai quản lý. Bởi vậy, tai họa không sớm thì muộn, chắc chắn sẽ xảy ra.
 
Ở Việt Nam, các hệ thống RO đã rất phổ biến ở các nhà máy dược, các phòng khám, bệnh viện. Tất nhiên, cũng sẽ có khá nhiều công ty chuyên lắp đặt và bảo trì các hệ thống này. Câu hỏi đặt ra là có bao nhiêu công ty khác cũng đang dùng HF để súc rửa đường ống, hoặc sáng tạo hơn, biết đâu chừng có ai đó đang dùng H2SO4 hay là HCL để xử lý, nhanh hơn sạch hơn chẳng hạn?! Các nhà quản lý cơ sở có bận tâm đến việc người thực hiện bảo trì đang làm gì trong đường ống của mình hay chỉ quan tâm đến việc mua bán dịch vụ như trong trường hợp ở Hòa Bình?
 
4. Chuyện quy trình
Người Việt Nam chưa quen với quy trình và hay có cảm giác ngại khi nói về vấn đề này. Thật sự, không có gì phức tạp và quy trình là một phương thức vận hành hữu ích cho mọi vấn đề. Công việc lớn có quy trình lớn, vấn đề nhỏ có quy trình nhỏ. Việc của quy trình là đưa ra những trình tự cần thiết để giải quyết vấn đề cho đến khi có kết quả mong muốn. Một quy trình tốt phải lường trước được mọi khả năng có thể xảy ra và cách xử lý tương ứng.
 
Một câu chuyện khác về chạy thận xảy ra ở Bệnh viện Trường đại học Chicago (UC), Mỹ vào ngày 16/7/1993. 9 bệnh nhân đang chạy thận diễn tiến nặng đột xuất và có 3 ca tử vong. Nguyên nhân cái chết được xác định là hàm lượng Fluoride trong dịch lọc cao bất thường gây rối loạn điện giải và trụy tim mạch. Sự tăng Fluoride xảy ra do cơ chế lọc Fluoride của máy hoạt động không còn hiệu quả. Tuy nhiên, ẩn tàng bên dưới tai biến này lại là một câu chuyện khác.
 
Trong hệ thống xử lý nước của UC, buồng khử Ion (DI=Deionization Tank) theo dõi chất lượng nước không phải bằng độ dẫn điện mà bằng trở kháng (Resistance). Khi trở kháng cao hơn 1 megaohm/cm, chất lượng nước đạt yêu cầu và đèn báo hiệu là cam. Ngày hôm đấy, buồng DI đã cạn, nhân viên kỹ thuật thay thế bằng một buồng mới với hai đèn báo thay vì chỉ có một: Đèn xanh nếu chất lượng nước đạt và đèn màu cam nếu không đạt. Sau đó, một kỹ thuật viên mới nghỉ hè trở về, không biết đến sự thay đổi này, khi thấy đèn báo tín hiệu màu cam, nghĩ rằng chất lượng nước đạt yêu cầu nên vẫn tiến hành lọc thận, dẫn đến cái chết của 3 bệnh nhân.
 
                       
 
Câu chuyện này giống Hòa Bình ở một khía cạnh khác. Đó là sự thiếu liên hệ thông tin giữa các thành viên trong nhóm. Đó là sự thiếu sót trong quy trình khi có sự thay đổi về chất liệu hay thành phần thiết bị. Ở Hòa Bình, đó là sự gián đoạn thông tin giữa người xử lý máy và người nhận máy để sử dụng.
 
Một công cụ rất được hay dùng khi liên quan đến những quy trình phức tạp, dễ xảy ra tai biến, đó là sử dụng các check list [danh mục kiểm tra]. Đối với Bùi Mạnh Quốc, nếu có một check list tốt và theo sát nó, anh ta sẽ không bỏ quên việc mở các van xả làm ứ dọng lại Fluoride trong hệ thống. Đối với đội ngũ của bác sĩ Lương, một check list áp dụng sau mỗi lần súc rửa hay bảo trì hệ thống RO có lẽ sẽ giúp Lương chậm lại vài phút để cân nhắc việc hệ thống đã sẵn sàng hay chưa và có thể tránh được tai biến. 
 
5. Chuyện ủng hộ
Có lẽ nhiều người không để ý, ngành Y khoa là một ngành thiệt thòi khi đối diện với những bất công. Mọi ngành nghề lao động khi cần được lắng nghe, vũ khí mạnh mẽ luôn gây hiệu quả rõ ràng là đình công. Đáng tiếc, cả về tình về lý, nhân viên y tế đều không thể đình công vì khi đó, người chịu thiệt thòi lại là bên thứ ba: các bệnh nhân.
 
Có thể có những bạn có những biện pháp khác để ủng hộ bác sĩ Lương, chỉ xin có đề nghị thế này: Xã hội có thật sự trân trọng những người làm nghề Y, có sẵn sàng lắng nghe tiếng nói của họ? Đừng chỉ cất lời ca ngợi thầy thuốc xong rồi đẩy họ vào bãi mìn. Người thầy thuốc cần sự tôn trọng thực sự chứ không phải hoa và những lời nói suông.
                                                                                                                                                      Bác sĩ Võ Quang

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

. "Người Hà Lan điên" và khát vọng          . Chìa khóa quan trọng để bán được      . Khách hàng và nhân viên cũng là…

          đưa Việt Nam lên bản đồ                      sản phẩm của bạn là…, bạn tin             thượng đế:  Bài học hay ở chuỗi 

                  hoa thế giới.                                  không, “Đừng bán sản phẩm!”.             nhà hàng làm “đảo điên” thế giới

         .NO PHOTO                                                NO PHOTO

 Khát vọng của ông đã thành nhưng ông thì không còn nữa.      Mọi nhà tiếp thị đều làm theo những quy tắc của riêng          Mát xa và làm móng cho khách ngồi chờ là một trong 
Dù Thomas Hooft đã qua đời năm 2015 nhưng người yêu         mình. Một số thích cách làm đơn giản, một số lại thích           những chiêu lạ của nhà hàng này. Và nhờ vậy, sau 30 
hoa, yêu Đà Lạt vẫn mãi nhớ tới người đưa Việt Nam lên          những cách làm độc đáo hoặc liều lĩnh và... cảm tính.            năm  nỗ lực, ông chủ từng bỏ học nửa chừng này hiện
bản đồ hoa thế giới với thương hiệu Dalat Hasfarm                  Tuy nhiên, vẫn có những quy tắc chung mà tất cả nhà ...          nắm trong tay chuỗi 300 nhà hàng với khối tài sản 3,9 ....
 
            nghiệp quý giá                                 những cuốn sách ta đọc.                    giúp Vua khi vận nước lâm nguy
 
          NO PHOTO                                              NO PHOTO

 Tác phẩm điện ảnh Bố già của đạo diễn Francis Ford        Albert Einstein từng nói: “Trí tưởng tượng quan trọng             Trạng nguyên đất Việt nổi tiếng thần đồng không ít. Tuy 

Coppola dựa trên tiểu thuyết cùng tên của nhà văn            hơn tri thức…”. Thế giới này thay đổi bắt đầu từ những           nhiên một vị thần đồng đỗ trạng rồi lại không làm quan 

Mario Puzo chứa đựng những lời khuyên quý giá                điều tưởng tượng nhỏ nhoi, và để học cách tưởng, sách         mà chỉ muốn làm dân, nhưng vẫn góp công lớn trị quốc,

dành cho các doanh nhân khởi nghiệp.                               sẽ là một người thầy khôn ngoan.                                               đánh đuổi giặc ngoại xâm, thì chỉ có trạng nguyên Bạch ..

 

 Có thể bạn đã bỏ lỡ

 

.Câu hỏi của cả triệu người:  Vì sao hành thiện nhưng không được phúc báo?

. Không tôn trọng “Quân – Sư – Phụ” như ông cha xưa,  thiếu “lương            . “Có chuyện gì không con?”… Và bạn hỡi,  “Hãy trân quý thời gian khi

                                                          sư”, Việt Nam làm sao “hưng  quốc”?                                                                          người thân vẫn còn ở bên mình”.

.Kinh doanh buôn bán tăng gấp 2, mua sắm tăng gấp 4:  Một giải               . Làm người thật khó, làm người quân tử còn khó hơn.  Với 8 kiểu 

                                 pháp sử dụng đồng tiền không thể tuyệt vời hơn.                                                                        người dưới đây, bạn nên chú ý

. Lũ cuốn, lở núi, đường hư…chúng ta đổ lỗi cho trời. Vậy các ‘sếp’ xưa            . Người tử tế Park Hang-seo cùng lời nhắn nhủ cho tất cả: Tiềm

                                                                    ứng xử thế nào trước thiên tai?                                                                      năng của đất nước này là vô hạn

.Chữ “uri” của người Hàn, chữ “nghĩa” của người Việt ta:  Sao phải     . Chuyện về người trinh nữ 2018 năm trước với sự ra đời  của Chúa 

                                    nhờ   đến ông Park Hang- seo, chúng ta mới nhớ?                                                      Jesus và truyền thống tặng quà Giáng Sinh

. Tìm thấy mảnh đất “long hổ cùng chầu” táng tổ tiên.  Dòng họ                      . Có một người đàn ông thuộc về một…thế giới khác ở Quảng

                                                                                  Vũ nổi danh đất Việt                                                                                               Nam như thế (P.3)

. Một bí mật về sức mạnh lớn hơn tất cả  trong lá thư của Albert              . Mặt trái của khoa học và thói tự phụ của con người:  Để chúng ta 

                                                                Einstein gửi con gái, bạn có biết?                                                            đừng mãi bảo rằng “phản khoa học”.

. Để con cháu trở nên thông thái hơn và thành công hơn,  người      . Tò mò một chút: Gia đình các đời Tổng thống Mỹ  được & không được

                                                        Do Thái đã dạy con như thế nào?                                                                                         làm gì trong Nhà Trắng?

. Để “mọi vật xung quanh không rơi vào bóng tối”,  hãy nghe tỷ phú         . Trở lại vụ án Lệ Chi viên và nỗi oan thấu trời Nguyễn Trãi : Ai thật sự là 

                                                      Lý Gia Thành chia sẻ 4 điều vứt bỏ                                                                                  hung thủ giết vua Lê Thái Tông ?

. Để trở nên quyến rũ hơn trong mắt đàn ông, các mỹ nhân                     . Chuyện về người phụ nữ duy nhất trong lịch sử  chỉ muốn trở thành bậc 

                                                                Trung Hoa xưa đã làm gì?                                                                                  “mẫu nghi thiên hạ”, sinh ra vua

  . Ngẫm hành trình sinh mệnh của cá hồi,  nghĩ về cuộc đời                         .Chỉ dành cho những gia đình giàu có:  Bí quyết gì để một gia tộc

                                                                                 của…tôi và bạn                                                                                                     hưng thịnh suốt 800 năm?

. “Từ bây giờ đừng kêu cha ra mở cửa cho con nữa”:  3 câu chuyện             . Nỗi lo không của riêng ai: Một thế hệ không đọc sách  là một thế hệ 

                                                                        khiến ta thiện lương hơn                                                                                                             không có hy vọng

.Bạn muốn sử dụng phong thủy để cải biến vận mệnh?  Liệu bạn đã       . Dẫu được biết đến là bài thơ thần của Lý Thường Kiệt,  nhưng tác giả 

                                                           vận  dụng phong thủy đúng cách?                                                     “Nam quốc sơn hà” vẫn còn là một dấu hỏi…

.“Nhân sinh có mệnh, phú quý do Trời”.  Vậy ai cai quản phúc phận...  . Nơi an táng Đại tướng Võ Nguyên Giáp  là huyệt Đại Cát, “tụ khí tàng phong” 

  . Hai vùng đất phát đế vương  nổi tiếng nước Nam                          . Tài năng số mệnh may rủi.... Điều gì giúp bạn thành công?

. Tại sao nhiều người phải vất vả làm việc kiếm tiền, trong  khi ....       . Giải mã về sự thông minh & tài kinh doanh của người Do Thái

 . Sơ hãi - Bạn đồng hành của thất bại                                              . Đường đời không có kẻ thù –Một bài học đáng giá ngàn vàng từ cuộc đời Tư Mã Ý  

. 5 bài học kinh doanh sâu sắc  từ…Tam Quốc Diễn Nghĩa                     . Thường xuyên nuốt nước bọt,  Hoàng đế Càn Long trường thọ hơn ...

.Cá chép vì sao ngàn năm  vẫn không thể ‘hoá Rồng’?                                 .Ngôi mộ hàng xóm của Tổng thống Mỹ  và câu chuyện thức tỉnh thế giới

. Ngôi mộ trời cho kết phát  cho họ Trịnh 8 đời làm chúa                                 . Một câu nói của người Hàn Quốc và cái thiếu của tất cả chúng ta

. Thiên hạ, còn chỗ nào cho bạn                                                       . Giai thoại về ngôi huyệt mộ  phát tích nhà Trần 

 . Nghĩ lớn để thành công lớn - Được không?                              . Người giàu & người nghèo - Họ khác gì nhau?