HỘI KHOA HỌC PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC - NHÂN TÀI VIỆT NAM - TP. HỒ CHÍ MINH

Bậc túc nho đó là vị quân sư tầm nhìn, sở học bác đại tinh thâm, ngồi trong màn trướng
vẫn liệu sự xa ngoài nghìn dặm. Đó là danh sĩ đất Bắc Hà nổi tiếng, đã tỏ rõ được khí phách,
tài năng của một bậc hiền nhân quân tử có tài an bang trị quốc trong thời loạn lạc… 
 
Chuyện về một bậc túc nho xứ Nghệ,
người buộc Vua Quang Trung phải cầu kiến đển 3 lần
 
          (26.9.2018) Cũng có thể đặt câu hỏi: La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp là ai, có tài đức gì mà được Vua Quang Trung gửi thư và lễ vật xin cầu kiến đến 3 lần? Ông có nhiều tên hiệu như Cuồng ẩn, Lạp Phong cư sĩ, Lam Hồng dị nhân, La Sơn phu tử…
 
Cuối thế kỷ 18, ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ và Nguyễn Huệ xuất sơn, đánh bại hết các thế lực hùng cứ, đạp bằng các thế lực trong loạn thế và dựng lập nên quốc gia của riêng mình.
Tuy nhiên việc giành thiên hạ và cai trị thiên hạ lại là hai chuyện rất khác nhau bởi không thể nào chỉ dựa vào võ lực để vỗ yên đất nước. Nguyễn Huệ đã sớm nhận ra vấn đề này ngay khi ông vừa đăng quang hoàng vị.
 
Nước Việt sớm đã tơi tả sau hàng trăm năm nội chiến, lòng người không còn niềm tin để hướng về và cũng không có một triều đình đủ mạnh để tập trung sức mạnh quân dân mà xây dựng nên một xã hội thịnh thế như triều Lê Thánh Tông trước đó.
 
Trong bối cảnh ấy, Nho học chính là cứu cánh vì sự hữu hiệu của nó trong quản lý xã hội suốt nghìn năm qua. Việc tìm ra một nhân tài tinh thông Nho học để giúp hoàng đế đề ra chính sách quản trị quốc gia chính là việc cấp bách hơn bao giờ hết.
 
Nguyễn Huệ đặc biệt ưu ái một người tên là “La Sơn Phu Tử” Nguyễn Thiếp, ba lần đích thân viết thư mời ông về làm việc cho mình. Nguyễn Thiếp thân chỉ là một nhà nho ở ẩn, không phải đại quan nhiều năm kinh nghiệm, cớ sao lại khiến cho vị Hoàng đế bách chiến bách thắng không ngừng hạ cố cầu hiền như thế?
 
                        
                                                                              Vua Quang Trung.
“Ngọa Long” thời Tây Sơn 
Sử ghi: “Nguyễn Thiếp vốn có tên húy là Minh, tự là Quang Thiếp, sau vì kiêng húy vua chúa nên đổi là Thiếp”. Ngoài ra, ông còn có rất nhiều tên tự hay tên hiệu, hoặc do ông tự đặt, hoặc do người đương thời xưng tặng, chẳng hạn như: Cuồng ẩn, Lạp Phong cư sĩ, Lam Hồng dị nhân, La Giang phu tử… Riêng Nguyễn Huệ (tức vua Quang Trung) thì gọi ông là La Sơn phu tử. Cái tên này đã theo ông trong suốt những năm tháng còn lại trong đời, cũng là cái tên được hậu thế xưng tụng, nhớ đến nhiều nhất. 
 
Năm Bính Tuất (1756), ở tuổi 33, Nguyễn Thiếp được bổ làm Huấn đạo, chức quan dạy học trong một huyện ở Anh Đô (phủ Anh Sơn, tỉnh Nghệ An). Ở đó 6 năm, ông được đổi làm Tri huyện Thanh Giang (nay là Thanh Chương, Nghệ An). Đến năm Mậu Tý (1768), ông xin từ quan về ở ẩn tại trại Bùi Phong trên dãy Thiên Nhẫn. 
 
Nhìn vào những dòng tiểu sử trên, ta có thể thấy Nguyễn Thiếp chỉ là một nhà nho ở ẩn và cũng không phải là một đại quan cao cấp của triều đình. Nói thẳng ra là chưa chắc ông có kinh nghiệm phò vua như các danh thần cựu triều đang làm cho nhà Tây Sơn. 
Ấy thế mà ông lại được Hoàng Đế Quang Trung gửi thư và lễ vật cầu kiến đến 3 lần. Trong lịch sử Việt Nam chắc cũng chưa có nhà nho nào lại được trọng vọng như thế. 
Xưa có câu “Thịnh danh thiên hạ vô hư sĩ”, nghĩa là kẻ có danh trong thiên hạ đều không tầm thường. La Sơn Phu Tử cũng thế. Hãy xem đoạn đối thoại của ông và vua Quang Trung trước khi tiến quân ra Bắc đánh quân Thanh: 
Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp: “Hay tin Chiêu Thống sang nhà Thanh cầu lụy, vua Thanh cho quân sang đánh, trẫm sắp đem quân ra chống cự, mưu đánh và giữ nước được hay thua, Phu tử nghĩ thế nào?”. 
Nguyễn Thiếp trả lời: “Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã, quân Thanh thì ở xa tới mà lòng bọn tướng soái thì huênh hoang tự đắc, chúng không cần biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, binh lương và trận chiến sẽ xảy ra như thế nào, còn quân lính thì phân vân không biết là sang đánh hay đến giữ theo sự khẩn khoản của vua Lê.
 
Số quân của Hoàng đế kéo từ miền trong ra chưa đủ để chống đối với quân giặc, mà trở lại chiêu mộ thêm binh thì thời gian không cho phép. Vậy Hoàng đế phải tuyển mộ ngay quân lính ở đất Thanh Nghệ, vì nơi đây là đất thượng võ xưa nay, anh hùng nhiều, mà hảo hán cũng nhiều”. 
Khi vua Quang Trung hỏi chiến thuật đánh quân Thanh, Nguyễn Thiếp trả lời: “Người Thanh ở xa tới mệt nhọc không biết tình hình khó dễ thế nào. Nó có bụng khinh địch. Nếu đánh gấp thì không ngoài mười ngày sẽ phá tan. Nếu trì hoãn một chút thì khó lòng mà được”.
 
Một ông lão ở ẩn mà chỉ trong vài câu nói đã biết được đạo hùng binh Thiên triều kia ắt phải tan trong mười ngày và phân tích thấu triệt tình thế quân giặc trong lòng bàn tay, lại biết rõ tình thế binh lực phân bố của thiên hạ. Điều này đã gợi nhớ về hình ảnh của Khổng Minh khi chưa ra khỏi lều cỏ đã biết thiên hạ tam phân.
Vì thế không lạ gì khi Quang Trung liên tục gửi thư khẩn khoản mời Nguyễn Thiếp ra làm quan giúp triều đình. Và cũng bởi Quang Trung có đủ lực lượng để dẹp yên thiên hạ, võ công cái thế nhưng ông lại không có được một văn thần đủ tầm để cùng ông làm cho quốc thái dân an.
 
                         
                                                                     Vua Quang Trung và Nguyễn Thiếp.
Văn thần giúp vua trị quốc, chấn hưng đạo học nước nhà 
Cảm thái độ chân tình 3 lần hạ cố mời xuất sơn của vua Quang Trung, sau chiến thắng Kỷ Dậu 1789, Nguyễn Thiếp đã nhận lời mời vào Phú Xuân để giúp việc nước cho nhà Tây Sơn.
Đến gặp nhà vua, ông đã dâng lên Quang Trung một bản tấu bàn về 3 vấn đề: Một là “Quân đức” (đại ý khuyên vua nên theo đạo Thánh hiền để trị nước). Hai là “Dân tâm” (đại ý khuyên vua nên dùng nhân chính để thu phục lòng người). Ba là “Học pháp” (đại ý khuyên vua chăm lo việc giáo dục).
 
Tuy là ba vấn đề khác nhau nhưng lại có quan hệ mật thiết với nhau và đều lấy quan niệm “dân là gốc nước” làm cơ sở. Nguyễn Thiếp viết: “Dân là gốc nước, gốc vững nước mới yên“. 
Những lời tấu ấy được nhà vua nghe theo. Ngày 20 tháng 8 (1791), nhà vua ban chiếu lập “Sùng Chính Thư viện” ở nơi ông ở ẩn và mời ông làm Viện trưởng. Kể từ đó, ông hết lòng chăm lo việc dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm để dạy học và phổ biến trong dân. Chỉ trong hai năm, ông đã tổ chức dịch xong các sách: Tiểu học, Tứ thư, Kinh Thi và chủ trì biên soạn xong hai bộ sách là “Thi kinh giải âm” và “Ngũ kinh toát yếu diễn nghĩa”.
 
Nhưng ngay vào lúc vua tôi đồng lòng, việc lớn sắp thành thì một cơn giông tố xảy đến. Tháng 9 năm Nhâm Tý (1792), vua Quang Trung đột ngột băng hà, sự nghiệp của Nguyễn Thiếp cũng đành dở dang.
Năm Tân Dậu (1801), vua Cảnh Thịnh (con vua Quang Trung) có mời ông vào Phú Xuân để hỏi việc nước. Đúng lúc ấy thì kinh thành mất vào tay chúa Nguyễn Phúc Ánh (sau là vua Gia Long). Biết tiếng Nguyễn Thiếp, vua Gia Long cũng có ý muốn trọng dụng. Nhưng ông lấy cớ già yếu để từ chối, rồi xin về.
Ngày 6 tháng 2 năm 1804 (Quý Hợi), danh sĩ Nguyễn Thiếp không bệnh mà mất, thọ 81 tuổi, được an táng tại nơi ông ở ẩn.
 
                        
                                                                                Nguyễn Thiếp mất tại nơi ở ẩn.
Thay lời kết 
Nho giáo là tư tưởng chủ đạo trong quản lý xã hội trong suốt hơn 2000 năm ở Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản và Hàn Quốc… Đó chắc chắn không phải chuyện ngẫu nhiên. Những triết lý của Nho học dựa trên quy chuẩn đạo đức cao thượng nhất mà một người bình thường có thể đạt đến.
Nho học đặt ra chuẩn tắc sống và cư xử, dù là bậc quân vương hay thứ dân cũng phải tôn trọng, làm theo. Nó thực sự tạo ra một xã hội văn minh, ổn định và hạnh phúc. 
Nhiều người không hiểu chuyện và phần nào choáng ngợp với sự hào nhoáng của xã hội hiện đại mà thường chỉ trích, phê phán Nho Giáo lạc hậu, cổ hủ. Họ hoàn toàn không biết được rằng đóng góp quan trọng nhất của Nho giáo chính là duy hộ cho đạo đức xã hội không xuống dốc. Chỉ có duy trì được đạo đức thì quốc gia và người dân mới có được thái bình thật sự.
Trong thời thế loạn lạc, đạo đức suy vi thì hình ảnh của một nhà nho ở ẩn bước ra giúp vua trị quốc, san định kinh thư Thánh hiền để giáo hóa dân chúng bỗng trở nên rất đẹp. Tuy ý trời không chiều Nguyễn Thiếp và Quang Trung, khiến sự nghiệp của cả hai đều dang dở nhưng tấm lòng vì dân, vì nước của họ đã đi vào sử sách với những dấu khuyên son vậy. Quả thật là “tận nhân lực, tri thiên mệnh” (làm hết sức mình dù biết mệnh trời). 
                                                                                                                                                                 Theo ĐKN

Tin cùng chủ đề

Có thể bạn quan tâm

 

. Thường nghĩ khác phần đông còn lại,  . “Anh ngày sau phú quý không thể nói  . Hồ Con Rùa Sài Gòn:  Hơn trăm

     nhưng bạn có biết,  những người          hết,  chỉ tiếc…”: Chuyện những lời              năm vui buồn cùng thế sự

     thành công ấy, họ nghĩ gì không?             tiên tri về Đinh Tiên Hoàng

           NO PHOTO                          NO PHOTO                        NO PHOTO

 Những người cực thành công vẫn luôn nghĩ khác và hành            Vua Đinh Tiên Hoàng, người sáng lập triều đại nhà Đinh        Sài Gòn vốn đã ồn ào bởi là chốn đô hội phồn hoa, lại

động khác so với người bình thường. Tuy mỗi người có cách          ở ngôi 12 năm (từ đầu năm 968 đến cuối năm 979) thì           càng “ồn ào” hơn bởi lòng người, thế sự. Giữa những

nghĩ, cách làm khác nhau nhưng đây chính là những suy               bị sát hại, nguyên nhân cái chết được bàn cãi rất nhiều          ồn ào đó, cùng với Dinh Độc Lập, hồ Con Rùa là một

nghĩ chung - yếu tố định hình cho những việc làm của họ.             trong lịch sử. Đây là một trong những nghi án lớn nhất....          trong những nơi ẩn chứa trong mình những...

 

. Người Do Thái thông minh ai cũng biết,  .Ôm 100 ngàn đô la chờ người đánh     . Lúa tím gạo đen –Sự khởi đầu

  nhưng  cha mẹ họ đã làm gì để thúc             mất để trả lại,  cô gái nghèo đã             của dòng gạo thảo dược độc 

   đẩy sự thông minh vượt trội đó?                               thay đổi cuộc đời                                    đáo ở Vĩnh Long

      NO PHOTO                        NO PHOTO                        NO PHOTO

 Ai cũng biết người Mỹ đoạt giải Nobel nhiều nhất thế giới      “Bàn tay tặng hoa hồng bao giờ cũng phảng phất          Từ 1kg lúa giống thảo dược, hộ bà Lê Thị Nga đã nghiên 

nhưng ít ai biết được rằng, dù chỉ chiếm 2% dân số Mỹ           hương thơm. Người trong lòng có một đóa hồng,              cứu, tìm tòi, học hỏi nhân giống và sản xuất gạo thảo 

nhưng lại có đến 27% nhà khoa học của ...nước này               cuộc đời sẽ là một biển hoa”.                                                   dược theo  hướng hữu cơ với số lượng lớn mang lại thu

đoạt giải Nobel là người Do Thái. Dân tộc Do Thái ...                                                                                                                       nhập hàng trăm triệu đồng/ha/năm.

 

* Có thể bạn đã bỏ lỡ 

 

. Mua một được 4, bán một được ….độc quyền:  Tất cả chỉ có thể là E – PAY

. Alexander Đại đế và 3 di nguyện cuối đời:  Hơn 2300 năm                        .Ba thập kỷ bực bội và “chịu đựng đủ rồi”: Con đường  từ Donald 

                                                                              rồi vẫn còn nguyên giá trị.                                         Trump doanh nhân trở thành Trump tổng thống

 .Vì sao người Do Thái không tin  "không ai giàu ba họ"?       .Có một người đàn ông thuộc về một..thế giới khác ở Quảng Nam như thế(P7)  

. Giáng sinh, bàn chuyện niềm tin: Chúng ta được và mất gì  nếu tin          . Trong cõi u minh, có một đôi mắt  đang dõi theo từng ý từng 

                                                               hoặc không tin vào thần thánh?                                                                                              niệm của chúng ta

. Chúng ta đã sai rồi, hỡi người Việt mến yêu. Vẻ đẹp của người Việt         . Về cuộc "trốn chạy" của 152 đồng bào đến Đài Loan : Trăm đường 

                                                                  chúng ta đâu phải là như thế                                                                                    trốn chạy, chung một tủi hờn

. Sự tử tế đang ở đâu giữa nước Việt chúng ta,  qua lời kể của             . Vì sao tháp chuông nhà thờ trong  trường Đại học Luật 

                                                                   một người “ở bển” mới về?                                                                         TP. HCM không bị phá hủy ?

. Câu chuyện về một sĩ tử ăn may nhất lịch sử khoa                                        .Một trưa hè trong showroom xe hơi và bà mẹ xin nước: 

                                                   cử Việt:   Bỏ bài thi trắng vẫn đỗ tiến sĩ                                                                Hai câu chuyện dân sales “phải” đọc

 . Nếu một mai sắp rời khỏi thế gian này,  bạn sẽ hối tiếc điều gì?        .Hãy tìm cách chạm vào…tiền kiếp,  để con sư tử hùng mạnh trong bạn ....

. Thời cổ đại, các mỹ nhân làm đẹp thế nào  khiến vua chúa ngẩn ngơ?   . Đọc lại Binh pháp Tôn Tử  để hiểu thêm 2 chữ “đợi chờ” của bậc thánh nhân.

. Cổ nhân bảo: “Sinh tử hữu mệnh, phú quý tại thiên”  - Những               . "Tôi đã cố gắng hết sức rồi nhưng tại sao vẫn không có gì?

                                                      lời  này có thực sự đúng không?                                                                                                Tôi phải làm sao?"... 

. Nhà kinh tế học người Rumani và câu chuyện  về một con                    . Khi bạn nghèo, hãy tiêu tiền cho người khác,  đừng tính toán nhiều, nhé ..

                                                   người thích trúng số là…trúng                   .Có lẽ bạn nên biết:  8 kiểu phúc tướng của người phụ nữ 

. Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi:  Vì sao hắn             . Kẻ vô thần bệnh hoạn Hitler và lời giải cho câu hỏi: Vì sao hắn muốn

                                                  muốn xóa sổ “chủng tộc Do Thái”?                                                                                      xóa sổ “chủng tộc Do Thái”? (P2)

 .Câu chuyện truyền kỳ về cuộc đời cụ Tả Ao, nhà phong thủy          . Cuộc đời Vua Mèo và câu chuyện truyền kỳ về khu dinh thự trên 

                                                                      lừng danh đất Việt                                                                                            mảnh đất mu rùa ở Đồng Văn

. Không phải ở sắc đẹp mà là khí chất, hương vị.  Vậy, “hương vị”            .Không thua kém loài người, chim ưng có thể thọ đến 70 tuổi.  

                                                 gì làm nên một “người đẹp”?                                                          Nếu biết thêm vì sao, có lẽ bạn phải lặng im…xấu hổ

 . NGƯỜI GIÀU - HỌ ĐÃ LÀM GÌ?                                                               .Giải oan cho Mạc Đăng Dung:  Một góc nhìn khác về triều đại nhà Mạc.

.Nếu một ngày bỗng khó khăn chồng chất,  mong bạn hãy đọc              . Đừng tin họ         

                                                                       2 mẫu chuyện này rồi…tùy bạn.             .Người Mỹ giàu lên nhờ Giấc mơ Mỹ. Còn VN có thể giàu không....

. Mong muốn cuối đời của Thành Cát Tư Hãn  và cuộc gặp đáng                  . 6 bài học "đắt giá đến ngàn đời" từ Thành Cát Tư  Hãn  cho 

                            giá ngàn vàng với Trường Xuân Chân Nhân                                                                                                 những ai muốn làm sếp  

. Câu chuyện của lão ăn mày dưới đây,  một là ăn mày, hai là…          . Và bạn hỡi, đừng bao giờ  để cuộc đời mình phải nói… “giá như”    

                                                      dân sales, không thể không đọc            .Vì sao người Do Thái luôn thành công? 

  . Phong thủy - Đâu phải cần đến những ông thầy                           . Quý nhân, bạn là ai?  Và trong cuộc đời này, ai là   quý nhân của bạn?   

. Bạn có muốn bán được nhiều hàng hóa hơn không?         . Vì sao chúng ta thất bại?

 . Nỗi sợ thất bại - Một sai  lầm của con người                       .Giai thoại về ngôi mộ nhà họ “Ngô Đình” tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình 

. Bị thầy đuổi học vì “thiểu năng trí tuệ”, người mẹ đã biến          . Một góc nhìn, những câu hỏi, bạn sẽ thấy mình… đổi khác     

                                          cậu thành thiên tài vĩ đại nhất thế kỷ            . Lời khuyên của một người giàu 

Làm gì & vốn đâu - Hai câu hỏi của mọi đời người?           . Biến tấu để.... khác và ... bạn có thị trường